Badania nad wykorzystaniem nowych technologii w procesach migracyjnych prowadzone są w różnych kontekstach, z perspektywy zarówno jednostokowego doświadczenia migranta, jak i z poziomu podmiotów zarządzających procesami migracyjnymi. Jednym z tych kontekstów jest komunikacja, która w sytuacji pozostawania w mobilności nabiera szczególnego znaczenia. Wykorzystanie technologii w komunikacji pełni wiele funkcji, szczególnie sprzyjać może podtrzymywaniu istniejących relacji z członkami zarówno społeczności pochodzenia, jak i społeczności osiedlenia, jak też wspierać powstawanie nowych powiazań, stając się elementem transnarodowego, migracyjnego habitusu. Celem artykułu jest przybliżenie problematyki wykorzystania technologii w komunikacji migrantów edukacyjnych (studentów zagranicznych) w kontekście funkcjonowania sieci społecznych, w których również w sferze wirtualnej można wyodrębnić słabe i silne więzi składające się na społeczny kapitał migracyjny. Przedstawione w artykule informacje odnoszą się do wyników badania ilościowego przeprowadzonego wśród ukraińskich studentów uczących się na uczelniach lubelskich, którego celem był opis wirtualnych sieci społecznych cudzoziemskiej młodzieży.

2015 roku miało miejsce apogeum kryzysu imigracyjnego na świecie, w tym w Europie. We wspomnianym roku liczba nielegalnych przekroczeń granic Unii Europejskiej wzrosła do 1 822 337 w porównaniu do 282 962 w 2014 roku. Podjęte wówczas na forum UE decyzje o realizacji mechanizmu relokacji i przesiedleń wywołały ostry konflikt polityczny. W sporze pojawiały się różne argumenty zwolenników i przeciwników przyjętych rozwiązań, w tym wiążące zaprojektowane mechanizmy z kwestią bezpieczeństwa wewnętrznego państw przyjmujących. W niniejszym artykule przyjęto założenie, że każda sytuacja kryzysowa wiąże się z zagrożeniami dla bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, a jako cel postawiono identyfikację faktów i danych odnoszących się do związku między kwestią bezpieczeństwa wewnętrznego a kryzysem imigracyjnym. Jako punkt odniesienia przyjęto sytuację w Republice Federalnej Niemiec. Główne pytania badawcze skoncentrowano na identyfikacji rozmiaru i struktury zagrożeń związanych z napływem osób niepożądanych, przestępczością, integracją zawodową imigrantów, sytuacją zdrowotną oraz utratą długofalowej kontroli nad procesami migracyjnymi. Metodą wykorzystaną w badaniu jest analiza danych zastanych. Z analizy wynika, że na przykładzie państwa niemieckiego można stwierdzić, iż największe zagrożenia dla bezpieczeństwa wewnętrznego związane z kryzysem imigracyjnym dotyczyły takich kwestii, jak niekontrolowany napływ osób niepożądanych oraz przestępczość.

Szlaki migracyjne z terenów obecnego województwa podlaskiego prowadzą za ocean i do krajów europejskich, w tym za wschodnią granicę kraju. W tekście zostały zaprezentowane najważniejsze wyniki badania retrospektywnego z mieszkańcami województwa podlaskiego, którzy w latach 80. XX wieku podejmowali migracje zagraniczne. Celem badania było uzupełnienie stanu wiedzy na temat przemieszczeń międzynarodowych z regionu, pogłębienie ich charakterystyki, ale też spojrzenie na ich konsekwencje w perspektywie długoterminowej. W badaniu zastosowano metodę ilościową i jakościową. Uczestnikami byli mieszkańcy województwa, którzy w latach 1980 doświadczyli migracji bezpośrednio – jako migranci lub pośrednio – jako członkowie rodziny migranta. Wyniki uzyskane w grupie migrantów są omówione w tekście. Oprócz wskazania głównych kierunków i celów migracji zagranicznych, wyniki badania pozwoliły ustalić, że w badanym okresie 7 na 10 badanych osób miało bezpośrednie doświadczenia migracji zagranicznej, oraz potwierdzić dotychczasowe założenia o dominacji migracji czasowych nad długoterminowymi w badanym okresie. Do ważnych wniosków należy ten, że migracje lat 1980 z województwa podlaskiego, mimo że nie przełożyły się wyraźnie na ekonomiczny rozwój miejscowości wysyłających, poprzez możliwość doświadczania innej rzeczywistości, tak za zachodnią, jak i za wschodnią granicą Polski, wzbudzały w migrantach pragnienie i gotowość do zmiany.

Artykuł jest próbą zestawienia miejsca, jakie mniejszość polska na Wileńszczyźnie zajmuje współcześnie w świadomości rodaków, ze sposobem, w jaki społeczność tę widziano przed stuleciem. Z uwagi na ewidentne odmienności obu grup oraz obu „momentów historycznych”, skutkujących również brakiem ekwiwalentności metodologicznej, bardziej niż na rezultatach porównania sensu stricto skoncentrowano się na charakterystyce przedmiotów zestawienia, uwzględniającej elementy społeczne, polityczne i kulturowe. W tym celu przyjrzano się trzem obszarom życia społecznego: (1) relacjom politycznym pomiędzy Polską a Litwą i sposobowi, w jaki były/są one rozumiane przez Polaków; (2) etniczności Polaków z Wileńszczyzny i poziomowi zainteresowania nimi przez rodaków macierzystych; a także (3) kresowości i peryferyjności tego regionu. Rozważania oparto na wynikach współczesnych badań socjologicznych oraz literaturze przedmiotu, a także na relacjach historycznych.

Artykuł podejmuje zagadnienie pomocy dla opozycji demokratycznej w Polsce rozwijanej przez polską emigrację polityczną w świecie zachodnim w latach 70. i 80. XX wieku. Studium zogniskowane jest na jednej, ale ważnej inicjatywie – Funduszu Pomocy Krajowi w Londynie. W latach 1976–1990 Fundusz zebrał ponad 280 tysięcy funtów (ok. 850 tysięcy dzisiejszych funtów) na pomoc dla polskiej opozycji. Należał do kluczowych organizacji w systemie wsparcia procesów demokratyzacyjnych w Polsce przed 1989 rokiem. Tekst wpisuje się w historiografię zimnej wojny, która akcentuje akcje podejmowane na rzecz jedności Europy. Autor wskazuje na wagę społecznych wysiłków emigracji. Uwypukla rolę pośredników na drodze do Polski. Jednocześnie autor stara się wpisać historię Funduszu w szerszy kontekst międzynarodowy.

Artykuł wskazuje, w jaki sposób można uzupełnić lukę polegającą na braku badań dotyczących postaw wykładowców akademickich (nie-lektorów), rodzimych użytkowników języka polskiego, wobec błędów popełnianych przez studentów, dla których polszczyzna nie jest językiem ojczystym. Tłem teoretycznym są: (1) badania prowadzone w literaturze anglojęzycznej w obrębie paradygmatu English as a lingua franca – w szczególności w odniesieniu do szkolnictwa wyższego i jego umiędzynarodowienia – które problematyzują zasadność uznania schematów językowych stosowanych przez rodzimych użytkowników jako jedynego, bądź najważniejszego kryterium kompetencji językowej; (2) półperyferyjność systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. Akademicy z Polski, jako autorzy tekstów naukowych, mogą stać się beneficjentami podejść, które odchodzą od ortodoksji w kwestii języka angielskiego w przypadku publikacji w międzynarodowych (zazwyczaj anglosaskich) czasopismach. Praca w systemie półperyferyjnym, przyciągającym coraz więcej studentów z zagranicy (głównie z Ukrainy), stawia ich jednak równocześnie w drugiej roli: trybunału poprawności językowej zgodnej ze standardami akademickiej polszczyzny. Artykuł rozważa możliwe scenariusze negocjowania tych dwóch tożsamości.

Celem artykułu jest przedstawienie wyników projektu badawczego dotyczącego migracji Hiszpanów do Polski, a więc zjawiska nowego oraz słabo dotąd zbadanego, w przeciwieństwie do kierunku odwrotnego, który utrwalił się przez wieki i któremu poświęcono wiele publikacji. Nieoczekiwanie Hiszpanie stali się trzecią największą grupą cudzoziemców z Unii Europejskiej mieszkających w Polsce, co było przyczynkiem do przeprowadzenia wywiadów pogłębionych z jej przedstawicielami. Za szczególnie istotną uznano kwestię motywacji do obrania właśnie takiego celu migracji, a także rolę, jaką w podejmowaniu tej decyzji odgrywały wcześniejsze wyobrażenia respondentów na temat Polski i Polaków. Przeanalizowano także proces aktualizacji tych wyobrażeń podczas przebywania w nowym otoczeniu kulturowym, przyjmując tym samym perspektywę właściwą studiom nad komunikacją międzykulturową. Badanie pozwoliło wykazać, że Hiszpanie migrujący do Polski to ludzie młodzi i posiadający wyższe wykształcenie, którzy decydują się na zmianę kraju zamieszkania ze względu na chęć znalezienia stabilnego zatrudnienia, a więc osiągnięcia celu, który w Hiszpanii jawi się im jako niemal nieosiągalny. Procesowi podejmowania decyzji o wyjeździe do kraju, który ma oferować atrakcyjne możliwości na rynku pracy, towarzyszą liczne negatywne komponenty obrazu Polski w Hiszpanii (m.in. bieda, zacofanie), które stopniowo ulegają aktualizacji podczas pobytu w nowym kraju.

Artykuł prezentuje działalność księgarską i wydawniczą Karola Królikowskiego, jednego z działaczy i wychodźców polskich po powstaniu listopadowym we Francji. Emigrant ten prowadził w Paryżu w latach 1844–1871 Księgarnię Katolicką, przemianowaną później na Księgarnię Polską. Artykuł powstał na podstawie korespondencji Karola Królikowskiego, znajdującej się w polskich i zagranicznych bibliotekach i archiwach. Ponadto wykorzystano prasę emigracyjną, katalogi księgarskie oraz opracowania naukowe. Z naszych dociekań wynika, że sortyment księgarski, początkowo skromny, z czasem wzrósł do kilkuset tytułów książkowych, prasowych i publicystycznych. Oferta księgarska stale była poszerzana, o czym decydowały intensywne kontakty z księgarzami z Poznania, Krakowa oraz Paryża, Berlina, Wrocławia, Lipska. Królikowski wydawał literaturę religijną, dzieła poetów emigracyjnych (Adama Mickiewicza, Zygmunta Krasińskiego i innych) oraz publicystykę polityczną. Trudno oszacować liczbę książek wydanych nakładem Księgarni Polskiej, prawdopodobnie przekroczyła ona 100 tytułów. Instytucja ta była miejscem, gdzie gromadzili się emigranci we francuskiej stolicy.

Badania nad wykorzystaniem nowych technologii w procesach migracyjnych prowadzone są w różnych kontekstach, z perspektywy zarówno jednostokowego doświadczenia migranta, jak i z poziomu podmiotów zarządzających procesami migracyjnymi. Jednym z tych kontekstów jest komunikacja, która w sytuacji pozostawania w mobilności nabiera szczególnego znaczenia. Wykorzystanie technologii w komunikacji pełni wiele funkcji, szczególnie sprzyjać może podtrzymywaniu istniejących relacji z członkami zarówno społeczności pochodzenia, jak i społeczności osiedlenia, jak też wspierać powstawanie nowych powiazań, stając się elementem transnarodowego, migracyjnego habitusu. Celem artykułu jest przybliżenie problematyki wykorzystania technologii w komunikacji migrantów edukacyjnych (studentów zagranicznych) w kontekście funkcjonowania sieci społecznych, w których również w sferze wirtualnej można wyodrębnić słabe i silne więzi składające się na społeczny kapitał migracyjny. Przedstawione w artykule informacje odnoszą się do wyników badania ilościowego przeprowadzonego wśród ukraińskich studentów uczących się na uczelniach lubelskich, którego celem był opis wirtualnych sieci społecznych cudzoziemskiej młodzieży.

2015 roku miało miejsce apogeum kryzysu imigracyjnego na świecie, w tym w Europie. We wspomnianym roku liczba nielegalnych przekroczeń granic Unii Europejskiej wzrosła do 1 822 337 w porównaniu do 282 962 w 2014 roku. Podjęte wówczas na forum UE decyzje o realizacji mechanizmu relokacji i przesiedleń wywołały ostry konflikt polityczny. W sporze pojawiały się różne argumenty zwolenników i przeciwników przyjętych rozwiązań, w tym wiążące zaprojektowane mechanizmy z kwestią bezpieczeństwa wewnętrznego państw przyjmujących. W niniejszym artykule przyjęto założenie, że każda sytuacja kryzysowa wiąże się z zagrożeniami dla bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, a jako cel postawiono identyfikację faktów i danych odnoszących się do związku między kwestią bezpieczeństwa wewnętrznego a kryzysem imigracyjnym. Jako punkt odniesienia przyjęto sytuację w Republice Federalnej Niemiec. Główne pytania badawcze skoncentrowano na identyfikacji rozmiaru i struktury zagrożeń związanych z napływem osób niepożądanych, przestępczością, integracją zawodową imigrantów, sytuacją zdrowotną oraz utratą długofalowej kontroli nad procesami migracyjnymi. Metodą wykorzystaną w badaniu jest analiza danych zastanych. Z analizy wynika, że na przykładzie państwa niemieckiego można stwierdzić, iż największe zagrożenia dla bezpieczeństwa wewnętrznego związane z kryzysem imigracyjnym dotyczyły takich kwestii, jak niekontrolowany napływ osób niepożądanych oraz przestępczość.

Szlaki migracyjne z terenów obecnego województwa podlaskiego prowadzą za ocean i do krajów europejskich, w tym za wschodnią granicę kraju. W tekście zostały zaprezentowane najważniejsze wyniki badania retrospektywnego z mieszkańcami województwa podlaskiego, którzy w latach 80. XX wieku podejmowali migracje zagraniczne. Celem badania było uzupełnienie stanu wiedzy na temat przemieszczeń międzynarodowych z regionu, pogłębienie ich charakterystyki, ale też spojrzenie na ich konsekwencje w perspektywie długoterminowej. W badaniu zastosowano metodę ilościową i jakościową. Uczestnikami byli mieszkańcy województwa, którzy w latach 1980 doświadczyli migracji bezpośrednio – jako migranci lub pośrednio – jako członkowie rodziny migranta. Wyniki uzyskane w grupie migrantów są omówione w tekście. Oprócz wskazania głównych kierunków i celów migracji zagranicznych, wyniki badania pozwoliły ustalić, że w badanym okresie 7 na 10 badanych osób miało bezpośrednie doświadczenia migracji zagranicznej, oraz potwierdzić dotychczasowe założenia o dominacji migracji czasowych nad długoterminowymi w badanym okresie. Do ważnych wniosków należy ten, że migracje lat 1980 z województwa podlaskiego, mimo że nie przełożyły się wyraźnie na ekonomiczny rozwój miejscowości wysyłających, poprzez możliwość doświadczania innej rzeczywistości, tak za zachodnią, jak i za wschodnią granicą Polski, wzbudzały w migrantach pragnienie i gotowość do zmiany.

Artykuł jest próbą zestawienia miejsca, jakie mniejszość polska na Wileńszczyźnie zajmuje współcześnie w świadomości rodaków, ze sposobem, w jaki społeczność tę widziano przed stuleciem. Z uwagi na ewidentne odmienności obu grup oraz obu „momentów historycznych”, skutkujących również brakiem ekwiwalentności metodologicznej, bardziej niż na rezultatach porównania sensu stricto skoncentrowano się na charakterystyce przedmiotów zestawienia, uwzględniającej elementy społeczne, polityczne i kulturowe. W tym celu przyjrzano się trzem obszarom życia społecznego: (1) relacjom politycznym pomiędzy Polską a Litwą i sposobowi, w jaki były/są one rozumiane przez Polaków; (2) etniczności Polaków z Wileńszczyzny i poziomowi zainteresowania nimi przez rodaków macierzystych; a także (3) kresowości i peryferyjności tego regionu. Rozważania oparto na wynikach współczesnych badań socjologicznych oraz literaturze przedmiotu, a także na relacjach historycznych.

Artykuł podejmuje zagadnienie pomocy dla opozycji demokratycznej w Polsce rozwijanej przez polską emigrację polityczną w świecie zachodnim w latach 70. i 80. XX wieku. Studium zogniskowane jest na jednej, ale ważnej inicjatywie – Funduszu Pomocy Krajowi w Londynie. W latach 1976–1990 Fundusz zebrał ponad 280 tysięcy funtów (ok. 850 tysięcy dzisiejszych funtów) na pomoc dla polskiej opozycji. Należał do kluczowych organizacji w systemie wsparcia procesów demokratyzacyjnych w Polsce przed 1989 rokiem. Tekst wpisuje się w historiografię zimnej wojny, która akcentuje akcje podejmowane na rzecz jedności Europy. Autor wskazuje na wagę społecznych wysiłków emigracji. Uwypukla rolę pośredników na drodze do Polski. Jednocześnie autor stara się wpisać historię Funduszu w szerszy kontekst międzynarodowy.

Artykuł wskazuje, w jaki sposób można uzupełnić lukę polegającą na braku badań dotyczących postaw wykładowców akademickich (nie-lektorów), rodzimych użytkowników języka polskiego, wobec błędów popełnianych przez studentów, dla których polszczyzna nie jest językiem ojczystym. Tłem teoretycznym są: (1) badania prowadzone w literaturze anglojęzycznej w obrębie paradygmatu English as a lingua franca – w szczególności w odniesieniu do szkolnictwa wyższego i jego umiędzynarodowienia – które problematyzują zasadność uznania schematów językowych stosowanych przez rodzimych użytkowników jako jedynego, bądź najważniejszego kryterium kompetencji językowej; (2) półperyferyjność systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. Akademicy z Polski, jako autorzy tekstów naukowych, mogą stać się beneficjentami podejść, które odchodzą od ortodoksji w kwestii języka angielskiego w przypadku publikacji w międzynarodowych (zazwyczaj anglosaskich) czasopismach. Praca w systemie półperyferyjnym, przyciągającym coraz więcej studentów z zagranicy (głównie z Ukrainy), stawia ich jednak równocześnie w drugiej roli: trybunału poprawności językowej zgodnej ze standardami akademickiej polszczyzny. Artykuł rozważa możliwe scenariusze negocjowania tych dwóch tożsamości.

Celem artykułu jest przedstawienie wyników projektu badawczego dotyczącego migracji Hiszpanów do Polski, a więc zjawiska nowego oraz słabo dotąd zbadanego, w przeciwieństwie do kierunku odwrotnego, który utrwalił się przez wieki i któremu poświęcono wiele publikacji. Nieoczekiwanie Hiszpanie stali się trzecią największą grupą cudzoziemców z Unii Europejskiej mieszkających w Polsce, co było przyczynkiem do przeprowadzenia wywiadów pogłębionych z jej przedstawicielami. Za szczególnie istotną uznano kwestię motywacji do obrania właśnie takiego celu migracji, a także rolę, jaką w podejmowaniu tej decyzji odgrywały wcześniejsze wyobrażenia respondentów na temat Polski i Polaków. Przeanalizowano także proces aktualizacji tych wyobrażeń podczas przebywania w nowym otoczeniu kulturowym, przyjmując tym samym perspektywę właściwą studiom nad komunikacją międzykulturową. Badanie pozwoliło wykazać, że Hiszpanie migrujący do Polski to ludzie młodzi i posiadający wyższe wykształcenie, którzy decydują się na zmianę kraju zamieszkania ze względu na chęć znalezienia stabilnego zatrudnienia, a więc osiągnięcia celu, który w Hiszpanii jawi się im jako niemal nieosiągalny. Procesowi podejmowania decyzji o wyjeździe do kraju, który ma oferować atrakcyjne możliwości na rynku pracy, towarzyszą liczne negatywne komponenty obrazu Polski w Hiszpanii (m.in. bieda, zacofanie), które stopniowo ulegają aktualizacji podczas pobytu w nowym kraju.

Artykuł prezentuje działalność księgarską i wydawniczą Karola Królikowskiego, jednego z działaczy i wychodźców polskich po powstaniu listopadowym we Francji. Emigrant ten prowadził w Paryżu w latach 1844–1871 Księgarnię Katolicką, przemianowaną później na Księgarnię Polską. Artykuł powstał na podstawie korespondencji Karola Królikowskiego, znajdującej się w polskich i zagranicznych bibliotekach i archiwach. Ponadto wykorzystano prasę emigracyjną, katalogi księgarskie oraz opracowania naukowe. Z naszych dociekań wynika, że sortyment księgarski, początkowo skromny, z czasem wzrósł do kilkuset tytułów książkowych, prasowych i publicystycznych. Oferta księgarska stale była poszerzana, o czym decydowały intensywne kontakty z księgarzami z Poznania, Krakowa oraz Paryża, Berlina, Wrocławia, Lipska. Królikowski wydawał literaturę religijną, dzieła poetów emigracyjnych (Adama Mickiewicza, Zygmunta Krasińskiego i innych) oraz publicystykę polityczną. Trudno oszacować liczbę książek wydanych nakładem Księgarni Polskiej, prawdopodobnie przekroczyła ona 100 tytułów. Instytucja ta była miejscem, gdzie gromadzili się emigranci we francuskiej stolicy.