Projekt „Polskie organizacje imigranckie w Europie” realizowany w latach 2015–2020 (początkowo w Instytucie Zachodnim w Poznaniu, a od 2017 r. w Ośrodku Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego) miał dwa cele badawcze. Pierwszy z nich, o charakterze diagnostycznym, polegał na określeniu stanu polskich organizacji imigranckich w wybranych krajach europejskich – Norwegii, Szwecji, Niemczech, Holandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Francji, Włoszech i Hiszpanii. Drugi miał charakter wyjaśniający i polegał na próbie znalezienia odpowiedzi na pytanie, co kształtuje stan polskich organizacji imigranckich w badanych krajach. Poprzez porównanie zjawisk i procesów występujących we wszystkich badanych krajach staraliśmy się odnaleźć zarówno podobieństwa, jak i różnice w sytuacji organizacji i czynnikach ją kształtujących.

Artykuł ukazuje działania polskich organizacji imigranckich w Holandii w kontekście etnicznej i kulturowej różnorodności cechującej holenderskie społeczeństwo oraz zróżnicowania polskiej zbiorowości w tym kraju. Bazuje on na badaniach przeprowadzonych w 2017 roku wśród polskich organizacji imigranckich w Holandii oraz na wywiadach eksperckich. Jest to studium przypadków dwóch organizacji działających w holenderskiej metropolii. Organizacje te w różny sposób rozkładają akcenty na działalność kulturalną i społeczną oraz deklarują przywiązanie do odmiennych, „liberalnych” i „konserwatywnych” wartości. Badania wskazują, w jaki sposób polskie organizacje imigranckie w Holandii konsolidują polskie środowiska w tym kraju oraz wypełniają lukę w działaniach na rzecz integracji migrantów z państw członkowskich Unii Europejskiej.

Niniejszy artykuł przedstawia wyniki kompleksowego badania polskich organizacji imigranckich w Hiszpanii. Analiza opiera się na danych zebranych podczas pogłębionych wywiadów z członkami polskich organizacji imigranckich w tym kraju, przedstawicielami ich otoczenia, ekspertami oraz przedstawicielami administracji hiszpańskiej. Głęboki kryzys ekonomiczny w Hiszpanii wyłania się jako główny element kształtujący kondycję badanych organizacji. Trudna sytuacja gospodarki hiszpańskiej w latach 2008–2014 zasadniczo zmieniła charakterystykę diaspory polskiej (a co za tym idzie, członków i odbiorców organizacji) oraz polityczną strukturę możliwości, w której egzystują stowarzyszenia. Jednocześnie, szersze zmiany w procesie migracji związane z globalizacją i integracją regionalną są postrzegane przez rozmówców jako kluczowe dla transformacji roli pełnionej przez organizacje.

Pomimo że organizacja jest zazwyczaj definiowana jako grupa ludzi działających na rzecz osiągania wspólnych celów w ramach określonej struktury, to funkcjonowanie organizacji nie jest wolne od napięć, sporów czy konfliktów. Niniejszy artykuł skupia się na konfliktowym obliczu /lub/ wymiarze zorganizowanych grup ludzkich w specyficznym kontekście – w warunkach migracyjnych. Zaprezentowane w nim zostaną wyniki prac badawczych przeprowadzonych przy zastosowaniu strategii studium przypadku wśród polskich organizacji imigranckich w Szwecji. Zrekonstruowana i wyjaśniona zostanie w nim specyfika napięć i sporów występujących w polonijnym polu organizacyjnym: zarówno w samych polskich organizacjach imigranckich, pomiędzy nimi, jak też pomiędzy nimi a ich otoczeniem społecznym i instytucjonalnym.