Artykuł analizuje polską praktykę ignorowania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz znacznego poziomu odmów udzielenia ochrony międzynarodowej w kontekście Reguły 61 Regulaminu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, która pozwala na zastosowanie procedury wyroku pilotażowego w przypadku strukturalnego naruszenia EKPC. Z motywów wyroku ETPC z 23 lipca 2020 r. w sprawie M.K. i inni przeciwko Polsce, a także informacji przedstawionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacje pozarządowe wynika, że istnieją podstawy dla zakwalifikowania praktyki ignorowania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej jako naruszenia strukturalnego. Nie ma natomiast wystarczających podstaw dla takiej kwalifikacji w odniesieniu do znacznego poziomu odmów udzielenia ochrony międzynarodowej.

Celem artykułu jest przedstawienie mechanizmu działania zorganizowanych grup przestępczych, które podejmują się ułatwiania przekraczania granicy państwa wbrew przepisom. Rozważania oparto o analizę dokonaną na podstawie studium przypadku sprawy karnej, w której sprawcy zostali skazani za organizowanie innym osobom przekraczania wschodniej granicy Polski wbrew przepisom, podjęte w ramach zorganizowanej grupy przestępczej. Zweryfikowano, czy zgodnie z doniesieniami Straży Granicznej oraz Komisji Europejskiej w analizowanym przypadku mamy do czynienia z działaniem międzynarodowej transgranicznej grupy przestępczej, czy jedynie siatki lokalnych grup przestępczych funkcjonujących na obszarze poszczególnych państw i współpracujących ze sobą. Na podstawie przyjętej metody badawczej ukazano strukturę oraz sposób działania grupy. Część rozważań poświęcono reakcji prawnokarnej na zjawisko głównie w oparciu o wysokość orzeczonych kar przez wymiar sprawiedliwości. Dokonano analizy orzeczonych kar w przedmiotowej sprawie i porównano je z polityką karną polskiego wymiaru sprawiedliwości w zakresie art. 264 § 32 i 2583 kk. Wysokość orzeczonych kar zestawiono z postulatami wynikającymi z implementacji prawa Unii Europejskiej.

Przyjęty w 2015 r. Europejski Program w Zakresie Migracji ujawnił potrzebę dokonania zmiany podstawy prawnej Frontexu, aby zwiększyć jego rolę w zakresie powrotów migrantów o nieuregulowanym statusie, przy jednoczesnym poszanowaniu ich podstawowych praw. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami wszystkie deportacje koordynowane lub organizowane przez Frontex mają być monitorowane. Jednocześnie utworzona została wewnętrzna pula obserwatorów ds. powrotów przymusowych, która pełnić miała rolę subsydiarną w stosunku do krajowych mechanizmów monitorowania deportacji. Z uwagi jednak na niską efektywność systemów krajowych, liczba przymusowych powrotów obserwowanych przez członków puli Frontexu stale wzrasta. Autor omawia genezę utworzenia puli obserwatorów, prawne i organizacyjne ramy jej funkcjonowania i rozwój działalności na przestrzeni ostatnich lat.

Plany władz tureckich dotyczące ustanowienia w północnej Syrii strefy bezpieczeństwa dla uchodźców syryjskich stanowią podstawę podjętych w artykule rozważań nad stanowiskiem Unii Europejskiej wobec proponowanego organizmu politycznego i możliwości podjęcia związanych z nim działań. Są zarazem punktem wyjścia dla szerszej analizy stosunków unijno-tureckich, zwłaszcza z uwzględnieniem kwestii bliskowschodniego uchodźstwa. Artykuł powstał w oparciu o politologiczną analizę treści (dokumentów i tekstów medialnych) oraz przegląd literatury naukowej na temat eksternalizacji zarządzania migracjami przez UE, stref bezpieczeństwa, stosunków UE-Turcja oraz projektu utworzenia syryjskiej strefy. Przywołane publikacje powstały głównie w latach 2017–2020, czyli w okresie wzmożonego zainteresowania badanym zagadnieniem. Konkluzje uzyskane w wyniku przeprowadzonej analizy wskazują na żywotne zainteresowanie obu stron podtrzymaniem współpracy w zakresie migracji. Po stronie unijnej wynika ono głównie z potrzeby realizacji celów eksternalizacji zrządzania migracjami, natomiast dla Turcji pozostaje ona ważnym elementem wpisującym się w proces budowy pozycji mocarstwa regionalnego. Wbrew jednak wzajemnym zależnościom partnerów w realizacji priorytetowych interesów, akceptacja dla utworzenia strefy bezpieczeństwa w Syrii przez UE – w świetle obecnych uwarunkowań prawnomiędzynarodowych i geopolitycznych – jest mało prawdopodobna.

Przedmiotem tego artykułu jest próba oceny wpływu Europejskiego programu w zakresie migracji z 2015 r. na status obywatela UE. Ocena ta została zrealizowana w kontekście swobody przemieszczania się na podstawie art. 21 TFUE w dwóch obszarach. Pierwszym z nich jest tymczasowe wprowadzenie kontroli na granicach wewnętrznych państw członkowskich UE, drugim – środki przyjmowane przez państwa członkowskie, związane z utrzymaniem porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego, w tym ochroną przed zagrożeniem terrorystycznym. Materiał badawczy jest jednak stosunkowo nieliczny, ogranicza się do wybranych przepisów Kodeksu Granicznego Schengen i wybranych spraw przed Trybunałem Sprawiedliwości UE, w dalszym ciągu w większości przypadków jeszcze nierozstrzygniętych. Mimo to z analizy tej wynika konkretny wniosek. Przepisy unijne, nawet jeśli faktycznie ograniczają sytuację prawną obywateli unijnych, wpisują się w zakres ograniczeń dopuszczalnych. Rzeczywisty wpływ na ograniczenie praw wynikających z posiadania statusu obywatela UE mają przepisy państw członkowskich.