FAQ

Media Biznes Kultura

Dziennikarstwo i komunikacja społeczna, Uniwersytet Gdański

Opis

„Media Biznes Kultura" to czasopismo naukowe o profilu medioznawczym wydawane przez Instytut Mediów, Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Gdańskiego w partnerstwie z Komisją Etyki Komunikacji Polskiej Akademii Umiejętności. Tytuł czasopisma jest bezpośrednim nawiązaniem do nazwy międzynarodowej konferencji naukowej, cyklicznie organizowanej przez gdańskie dziennikarstwo zapraszające do interdyscyplinarnego dyskursu na temat mediów naukowców z kraju i za granicy.


Umieszczane tu artykuły sytuują się na styku takich dyscyplin jak: nauki a  mediach, nauki o  komunikowaniu, marketing i  zarządzanie, psychologia, językoznawstwo i  komunikacja wizualna. Formuła czasopisma jest dwujęzyczna. Teksty publikowane są w języku polskim i języku angielskim.

Czasopismo uzyskało dofinansowanie w ramach programu MNiSW „Rozwój czasopism naukowych".

ISSN: 2451-1986

eISSN: 2544-2554

Punkty MNiSW: 40

UIC ID: 493453

Skrót czasopisma: Media Bizn. Kult.

DOI: 10.4467/25442554.MBK

Redakcja

Redaktor naczelny:
prof. UG dr hab Anna Ryłko-Kurpiewska
Zastępca redaktora naczelnego:
prof. UG dr hab Małgorzata Łosiewicz
Sekretarz redakcji:
dr Dominika Rafalska
Redaktorzy językowi:
Joanna Marek-Banach
Joanna Siemieniuk
Redaktorzy tematyczni:
dr hab. Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska
Hedwig Wagner
dr Konrad Knoch
prof. dr Rocio Zamora Medina
prof. Alan R. Freitag
prof. Liselot Hudders
Redaktor statystyczny:
dr Maciej Brosz
Oprawa graficzna :
dr Mirosław Rekowski

Zawartość czasopisma

zobacz wszystkie wydania Następne

Numer 1 (18) 2025

Data publikacji: 30.06.2025

Redaktor naczelny: Anna Ryłko-Kurpiewska

Zastępca redaktora naczelnego: Małgorzata Łosiewicz

Sekretarz redakcji: Dominika Rafalska

Zawartość numeru

Wokół hejtu jako zjawiska

Iwona Gródź

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 5-24

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.002.21922
Tematem tekstu jest prezentacja sposobów mówienia o osobach z mniejszości dyskryminowanych ze względu na pochodzenie, orientację seksualną czy religię. „Zwierciadłem”, w którym te przykłady można zobaczyć, wskazać i uporządkować, jest między innymi sztuka filmowa, która – jak „w soczewce” – ujawnia strategie polemizowania z „mową pogardy”. Celem tekstu jest odpowiedź na pytanie: czy można przeciwdziałać homofobii w komunikacji społecznej (poziom językowy) za pośrednictwem komunikacji artystycznej? Wstępna hipoteza zakłada, że sztuka może okazać się językiem, który w sposób wyrafinowany, na zasadzie soft power, może być dobrym narzędziem przeciwdziałania agresji słownej wobec grup mniejszościowych. Materiałem badawczym jest polski film fabularny Wszystkie nasze strachy (2021) w reżyserii Łukasza Rondudy, Łukasza Gutta, inspirowany twórczością artysty-plastyka – Daniela Rycharskiego (ur. 1986) i jego pracą Krzyż, która została zaprezentowana w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie w 2017 roku w ramach wystawy: Późna polskość. Metodologia: badania ilościowe języka w świecie przedstawionym filmu oraz wykorzystanie narzędzia Hatespeech wykrywającego mowę nienawiści w tekstach na platformie Clarin.pl.
Czytaj więcej Następne

Joanna Hołda

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 25-38

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.003.21923
Przejście z rzeczywistości tradycyjnej do internetu to, oprócz niekwestionowanych korzyści i ułatwień, pojawianie się również niepokojących zjawisk. Dotyczą one bezpieczeństwa użytkowników, wiążą się z pojawiającymi się w sieci treściami. Takie zjawiska można różnie klasyfikować, wskazując zarówno grupy odbiorców najbardziej na nie narażone, jak i działania czy aktywności o szkodliwym czy ryzykownym charakterze podejmowane online. Jedną z metod przeciwdziałania im jest przyjmowanie regulacji prawnych, które utrudnią pojawianie się ich czy zmniejszą ich szkodliwość. Trzeba mieć jednak świadomość, że prawo jest wtórne wobec rzeczywistości, a jego funkcją jest reagowanie na pojawiające się w społeczeństwie potrzeby czy wyzwania. W omawianym przypadku ma przede wszystkim uporządkować sytuację w internecie i skutecznie zabezpieczyć prawa podstawowe. W tym właśnie celu wprowadzane są stosowne mechanizmy i narzędzia. Wobec specyfiki internetu najskuteczniejsza wydaje się legislacja o charakterze ponadkrajowym. Wydaje się więc, że w warunkach europejskich najlepsze jest tworzenie prawa w systemie Unii Europejskiej, które aktualnie obejmie swoją właściwością terytoria 27 państw członkowskich. Wprowadzanie takich przepisów jest oczywiście rozwiązaniem ważnym, niemniej należy pamiętać, że duża część technologii jest tworzona w innych częściach świata (także zaliczanego do niedemokratycznego), gdzie występuje inne podejście do ochrony użytkowników, praw podstawowych czy praw przedsiębiorców. To, co obserwujemy w Unii Europejskiej, należy traktować jako istotne rozwiązania o charakterze regionalnym, mogące jednak stanowić inspirację dla innych systemów.
Czytaj więcej Następne

Kinga Rabenda

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 39-62

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.004.21924
W tekście dokonano analizy zjawiska hejtu jako reakcji na pozorne działania marketingowe i PR-owe korporacji w zakresie ekologii, wsparcia społeczności LGBTQ+, ofiar wojny oraz sprzeciwu wobec agresora. Celem jest zrozumienie, jak greenwashing, rainbow washing i warwashing prowadzą do negatywnych reakcji społecznych, w tym hejtu, oraz jakie konsekwencje niosą one dla marek i społeczności. Badanie opiera się na analizie trzech przypadków (ang. case study) ilustrujących różne rodzaje washingu, a każdy przypadek ocenia rzeczywiste działania firm oraz ich odbiór przez społeczeństwo. Wyniki analizy pokazują, że pozorne poparcie często skutkuje hejtem i negatywną reakcją konsumentów, prowadząc do osłabienia wizerunku marki i utraty zaufania społecznego. W artykule podkreśla się znaczenie przejrzystości i uczciwości w komunikacji marek, wskazując, że niespójne praktyki mogą szkodzić zarówno reputacji przedsiębiorstw, jak i negatywnie wpływać na społeczności, do których firmy adresują swoje działania.
Czytaj więcej Następne

Agnieszka Marzęda

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 63-76

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.005.21925
Celem artykułu jest opracowanie rozszerzonej klasyfikacji hejtu internetowego oraz analiza jego konsekwencji emocjonalnych, społecznych i psychologicznych. Przedmiotem badań jest zróżnicowanie zachowań opartych na mowie nienawiści w komunikacji cyfrowej oraz ich wpływ na jednostki i społeczności. Zaproponowana klasyfikacja opiera się na autorskiej koncepcji, uwzględniającej jakościowy przegląd wybranych publikacji oraz wieloletnią obserwację interakcji w mediach społecznościowych. Analiza skutków społecznych hejtu ukazuje jego potencjalne konsekwencje, w tym eskalację konfliktów, podziały społeczne, wykluczenie oraz zniechęcenie do uczestnictwa w debacie publicznej.
Czytaj więcej Następne

Media i edukacja

Katarzyna Adamczyk

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 77-94

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.006.21926
W artykule omówiono rolę edukacji medialnej w polskim systemie edukacji powszechnej, koncentrując się na pierwotnej alfabetyzacji medialnej, która ma na celu kształtowanie kompetencji krytycznego i świadomego odbioru mediów wśród dzieci i młodzieży. Autorka analizuje obecny stan prawny i instytucjonalny edukacji medialnej w Polsce, jej rozwój na przestrzeni lat oraz wyzwania, przed którymi stoi. Edukacja medialna, zarówno w pierwotnym (dla dzieci i młodzieży), jak i wtórnym (dla dorosłych) wymiarze, ma na celu przygotowanie odbiorców do krytycznej analizy treści medialnych. W artykule przedstawiono historyczny kontekst rozwoju edukacji medialnej w Polsce, a także różne etapy jej ewolucji w odpowiedzi na zmiany polityczne, kulturowe i technologiczne. Obecny stan edukacji medialnej jest wynikiem długotrwałego procesu, w którym kluczową rolę odegrały reformy systemowe, zmiany w polityce medialnej oraz wzrost znaczenia mediów elektronicznych i społecznościowych. Mimo licznych postulatów i prób wprowadzenia edukacji medialnej jako odrębnego przedmiotu, w praktyce dominują rozproszone podejścia do jej realizacji. W artykule podkreślono również potrzebę przygotowania nauczycieli do nauczania w tym zakresie. Wyzwaniem pozostaje nie tylko kształtowanie umiejętności medialnych, lecz także ochrona dzieci przed zagrożeniami związanymi z nowymi mediami. Autorka wskazuje na konieczność dalszego rozwoju edukacji medialnej, aby skutecznie odpowiadać na wyzwania XXI wieku, w tym na potrzeby związane z cyfryzacją i zmieniającym się krajobrazem mediów.
Czytaj więcej Następne

Mikołaj Janiak

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 95-106

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.007.21927
Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytania: dlaczego i w jaki sposób, w ramach World Press Photo, dokonuje się obecnie przewartościowania dotychczasowego myślenia o fotografii prasowej, traktowanej przez autora jako ważne, skuteczne i niezależne medium społecznego oddziaływania. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na zmiany zachodzące w konkursie World Press Photo, które zdaniem autora są efektem rewolucji cyfrowej, dokonującej się w mediasferze. Autor dostrzega zmianę w podejściu organizatorów oraz uczestników konkursu do tworzenia i prezentowania prac fotograficznych. Jak się wydaje, dotychczasowy paradygmat „szybkiego oka” coraz częściej zostaje zastąpiony nowym, narracyjnym sposobem obrazowania rzeczywistości.
Czytaj więcej Następne

Joanna Bednarz, Ewa Bednarz

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 107-124

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.008.21928
Koncepcja Panoptikonu Jeremy’ego Benthama, ukuta w XVIII wieku, jest dalej aktualna. Sprzyja temu rozwój technologii cyfrowych i sieciowych masowo stosowanych przez ludzi, w tym zwłaszcza przedstawicieli pokolenia Z. Cel artykułu jest trojaki: przedstawienie samej idei koncepcji Panoptikonu Benthama, wykazanie jej aktualności w dzisiejszych czasach oraz ukazanie sposobu zachowania się przedstawicieli pokolenia Z korzystających z nowych technologii internetowych. W celu przygotowania artykułu zastosowano triangulację metod badawczych, łącząc metody teoretyczne z empirycznymi (obserwacja oraz moderowana dyskusja grupowa przeprowadzona w gronie przedstawicieli pokolenia Z – młodzież w wieku 15–17 lat). Uzyskane wyniki potwierdzają, że rozwój technologii cyfrowych przyczynił się do przekształcenia nadzoru w zjawisko powszechne i głęboko zakorzenione w codziennym życiu społecznym, co prowadzi do osłabienia poczucia prywatności i kontroli nad własnymi wyborami. Pokolenie Z, funkcjonujące w warunkach nieustannej obecności technologii, staje się zarówno świadkiem, jak i uczestnikiem nowego rodzaju panoptyzmu, nie zawsze będąc świadome konsekwencji swojej aktywności i podejmowanych decyzji.
Czytaj więcej Następne

Z zagadnień odbioru

Barbara Świąder-Puchowska

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 125-138

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.009.21929
W artykule skupiono się na analizie najważniejszych elementów charakteryzujących specyfikę komunikacji w teatrze ulicznym, ustaleniu, w jakich okolicznościach budowany jest komunikat w spektaklach z tego nurtu oraz co się na niego składa i na niego wpływa. Przyjmując jako perspektywę badawczą estetykę teatru oraz kontekstowo semiotykę teatru i performatykę, autorka rozważa, jak środki stosowane w widowiskach ulicznych oraz przestrzeń otwarta kształtują komunikację twórców/performerów z publicznością. W artykule przedstawiono syntetyczną charakterystykę teatru ulicznego oraz specyfikę komunikacji w tym nurcie teatru, w której niezwykle istotną rolę odgrywają między innymi nieprzewidywalność i przypadek. Autorka porównuje sytuację widza spektaklu ulicznego i scenicznego, wskazując odmienność odbioru w tym pierwszym, także w kontekście jego większej spontaniczności i otwartości. Jako egzemplifikacja służy tu studium przypadku gdańskiego Teatru Snów, który w swoich spektaklach wykorzystuje możliwie szeroką gamę środków – począwszy od najbardziej charakterystycznych dla realizacji teatru ulicznego (m.in. szczudła, race, wysokie konstrukcje), po te bardziej subtelne i wymagające z perspektywy odbioru (m.in. linearna narracja, precyzyjny ruch i mimika). Autorka dochodzi między innymi do wniosku, że Teatr Snów w dużej mierze odwraca typowe strategie komunikacyjne teatru ulicznego, skupiając uwagę widza między innymi poprzez zastosowanie metafor i wyciszenia, stanowiących kontrapunkt wobec chaosu i hałasu ulicy.
Czytaj więcej Następne

Agata Raczkowska

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 139-152

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.010.21930
W XX wieku, zwanym też okresem „najwyższego modernizmu w dziennikarstwie”, został ukształtowany paradygmat ochrony odbiorcy mediów. Sformułowana wówczas normatywna teoria mediów dostarcza wiedzy, jak media powinny funkcjonować i być zorganizowane, aby działać w interesie ogólnospołecznym lub dla dobra społeczeństwa jako całości. Duży wpływ na rozwój teorii normatywnej miała proklamowana w USA w 1947 roku doktryna społecznej odpowiedzialności prasy. Zgodnie z jej założeniami: media powinny być wolne, ale muszą też być instytucjami publicznego zaufania, posiadającymi obowiązki na rzecz społeczeństwa i ponoszącymi przed społeczeństwem odpowiedzialność moralną i prawną. Obowiązki mediów zostały określone w aktach prawnych, a także kodeksach etycznych, na których straży stanęło środowisko dziennikarskie. Celem artykułu jest wskazanie elementów składających się na paradygmat normatywny oraz odpowiedź na pytanie: w jaki sposób zastąpienie komunikacji rozsiewczej, alokucyjnej (one-to-many) komunikacją powszechną (many-to-many) przyczyniło się do zmian w zakresie ochrony dobra odbiorcy mediów? Ewolucja paradygmatu polega na przejściu od paradygmatu normatywnego w kierunku paradygmatu kontroli społecznej, gdzie rolę środowiska dziennikarskiego chroniącego normy etyczne w komunikowaniu przejmują podmioty (organizacje, stowarzyszenia fact-chekingowe) oraz sami odbiorcy podejmujący się weryfikacji informacji. W zakresie przyjętej metodologii zastosowano założenia teorii normatywnej i teorii społecznej odpowiedzialności mediów, a także metodę analizy i krytyki piśmiennictwa. Rezultatem podjętej refleksji badawczej jest wskazanie narzędzi chroniących dobro odbiorcy mediów w erze cyfrowej.
Czytaj więcej Następne

Julia Gołębiowska

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 153-170

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.011.21931
Praca ma na celu przedstawienie zjawiska pinkwashingu, które najczęściej występuje w postaci strategii marketingowych w sferze zarówno gospodarczej, jak i politycznej. W artykule wyjaśniano definicję marketingu, ze szczególnym uwzględnieniem content marketingu, marketingu społecznego oraz marketingu wspólnej sprawy. Wskazano genezę pojęcia pinkwashing, a także jego związku z greenwashingiem. W dalszej części opisano pinkwashing występujący w polityce na przykładzie Marine Le Pen oraz Donalda Trumpa. Później przywołano przypadki pochodzące ze sfery gospodarczej, odnosząc się do wielkich korporacji, takich jak między innymi The Coca-Cola Company czy Amazon. Dalej sprawdzono, czy takie praktyki mogą naruszać wybrane regulacje prawa konkurencji i konsumenta oraz normy moralne z zakresu reklamy.
Czytaj więcej Następne

Zofia Przybysz, Jan Miklas-Frankowski

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 167-181

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.012.21932
Celem artykułu jest przedstawienie wielowymiarowej interakcyjności reportaży Śliczny i posłuszny i Reportażu życie po życiu z tomu Nie ma Mariusza Szczygła. Istota interakcyjności polega na nadawaniu znaczenia i wzajemnym oddziaływaniu na bodźce nadawcy i odbiorcy, autora i czytelnika. Przy czym zaznaczyć należy, że w kontekście omawianej przez nas interakcyjności pierwszy reportaż miał charakter bodźca wywołującego różnorodne interakcje, natomiast drugi był autorską refleksją reakcje te podsumowującą. W artykule dowodzimy, na przykładzie omawianych reportaży, że reportaż to gatunek dziennikarski, który przez swą interakcyjność, immersyjność i afektywność może tak silnie angażować emocjonalnie czytelników, że nie tylko ma potencjał tworzenia sieci relacji między samymi czytelnikami oraz między czytelnikami a autorem, lecz także motywuje ich do działania.
Czytaj więcej Następne

Media, kultura, dobrostan

Daria Malicka

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 183-197

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.013.21933
Cel: Celem artykułu jest zbadanie, na ile dziedzictwo kulturowe, zarówno materialne, jak i niematerialne, jest obecne w dokumencie strategicznym województwa lubuskiego „Strategia Rozwoju Województwa Lubuskiego 2030” (SRWL 2030), które jego elementy są komunikowane społeczności lokalnej i odbiorcom zgromadzonym wokół oficjalnego profilu województwa lubuskiego w serwisie społecznościowym Facebook oraz jaka jest częstotliwość tej komunikacji. Metoda: Metoda zastosowana do zrealizowania celu badawczego polegała na analizie treści SRWL 2030 oraz analizie działań prowadzonych na oficjalnym koncie województwa lubuskiego w serwisie społecznościowym Facebook na podstawie przyjętej na potrzeby opracowania definicji operacyjnej. Czas trwania badania to rok, okres od 15 lutego 2021 (dzień przyjęcia dokumentu strategicznego) do 15 lutego 2022. Za jednostkę analizy przyjęto post. Wyniki oraz wartość poznawcza: prezentowane wyniki mają charakter pilotażowy, stanowiąc punkt wyjścia do dalszych analiz porównawczych z regionami historycznie należącymi do Polski, w szczególności z obszarami Polski centralnej. Celem kolejnych etapów będzie zidentyfikowanie ewentualnych różnic w sposobach obecności i komunikowania dziedzictwa kulturowego pomiędzy regionami o odmiennych doświadczeniach historycznych, zwłaszcza w kontekście Ziem Odzyskanych.
Czytaj więcej Następne

Monika Kożdoń-Dębecka

Media Biznes Kultura, Numer 1 (18) 2025, 2025, s. 199-217

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.25.014.21934
Celem przedstawionego badania jest analiza czynników wpływających na zdrowie psychiczne w grupie polskich dziennikarzy pracujących w newsroomach telewizyjnych trzech największych nadawców: TVP (TVP INFO), Polsatu (Polsatu News) oraz TVN-u (TVN24) Używając kwestionariusza ankiety przebadano anonimowo 51 reporterów i prezenterów telewizyjnych, identyfikując najważniejsze czynniki wpływające na dobrostan psychiczny dziennikarzy: (1) wpływ reakcji odbiorców mediów na dziennikarzy, (2) wpływ czynników redakcyjnych na dziennikarzy, (3) wpływ informacji przekazywanych przez dziennikarzy na ich dobrostan psychiczny. Konstrukcja badania ankietowego pozwoliła zidentyfikować źródła zarówno pozytywnych, jak i negatywnych elementów oddziaływujących na stan psychiczny tej grupy pracowników mediów.
Czytaj więcej Następne