Zeszyty Prasoznawcze 4 (240) 2019

Nie masz jeszcze konta?

Zarejestruj się

Zeszyty Prasoznawcze

O czasopiśmie

Dla Autorów

2019

Data publikacji: 20.12.2019

Licencja: CC BY-NC-ND

Zawartość numeru

Z problemów aktualnych

Czy paywall to być albo nie być wydawców prasy codziennej?

Adam Szynol

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 11-30

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.042.11046

Artykuł jest próbą usystematyzowania pojęcia „paywall”, głównie na podstawie publikacji zagranicznych, w szczególności periodyków naukowych, specjalistycznych oraz – w uzupełnieniu – opracowań popularnonaukowych. W związku z brakiem podobnych materiałów w Polsce artykuł częściowo wypełnia tę lukę na rodzimym rynku. Ambicją autora było również dokonanie wyrywkowego przeglądu praktycznych zastosowań wprowadzania przez wydawców opłat za treści informacyjne zamieszczane w internecie. Praca ma za zadanie wyjść naprzeciw poszukującym syntetycznych opracowań tematu, zarówno medioznawcom, jak i praktykom dziennikarstwa.

PDF

Dziennikarski kodeks postępowania z danymi osobowymi. Wprowadzenie

Bogdan Fischer

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 31-42

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.043.11047

W artykule przeprowadzono analizę zasadności wprowadzenia dziennikarskiego kodeksu postępowania regulującego postępowanie dziennikarzy z danymi osobowymi. Wychodząc od założeń tworzenia kodeksów deontologicznych i dziennikarskich kodeksów etycznych w Polsce, uwagę poświęcono głównie analizie zasadności wprowadzenia kodeksów postępowania dziennikarzy z danymi osobowymi. Obecnie zatwierdzone kodeksy postępowania są uznawane przez prawodawcę unijnego za jeden z najważniejszych instrumentów ujednolicających. Podjęte rozważania dotyczą wymagań w tym zakresie oraz możliwości zainteresowania środowiska dziennikarskiego działaniami „porządkującymi” w obszarze danych osobowych i zagadnień powiązanych.

PDF

Protest osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w 2018 roku na łamach tygodników Newsweek i Sieci a problem tabloidyzacji

Jarosław Dobrzycki

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 43-61

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.044.11048

Tekst analizuje sposób przedstawienia protestu osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w 2018 roku na łamach wybranych numerów czasopism Newsweek i Sieci. Główna teza badawcza mówi, że w obu przypadkach przekaz został poddany tabloidyzacji, przez co doszło do zdezawuowania wydarzeń w Sejmie. Autor skupia uwagę na pięciu wyznacznikach tabloidyzacji. Są nimi potoczność, emocjonalizm, sensacjonalizm, personalizacja i wizualizacja. Przegląd ten pozwala stwierdzić, że relacja z protestu dokonana przez Newsweek oraz Sieci spełnia wszystkie wyznaczniki tabloidowości, dodatkowo obydwie strony sporu są dyskredytowane, brakuje też dokładniejszej analizy relacjonowanego wydarzenia. Dzięki przeprowadzonym badaniom artykuł wpisuje się we współczesną debatę na temat postępującej tabloidyzacji tygodników opinii.

PDF

Twitter jako narzędzie dialogu liderów politycznych z otoczeniem

Wojciech Maguś

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 63-93

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.045.11049

Celem artykułu jest ocena efektywności komunikacyjnej liderów politycznych w serwisie Twitter. Przedmiotem analizy jest aktywność Władysława Kosiniaka-Kamysza, Katarzyny Lubnauer, Mateusza Morawieckiego, Grzegorza Schetyny oraz Stanisława Tyszki w okresie od 1 września do 30 listopada 2018 roku. Okres ten pozwolił na uchwycenie specyfiki wykorzystania serwisu w czasie samorządowej kampanii wyborczej oraz w czasie prekampanii przed wyborami w 2019 roku. Artykuł opiera się na analizach ilościowo-jakościowych. Jest próbą odpowiedzi na pytanie, na ile liderzy polityczni wykorzystują wspomniane medium jako narzędzie dialogu z otoczeniem.

PDF

Rozprawy i artykuły

Agenda-setting i reverse agenda-setting w środowisku nowych mediów. Podstawy teoretyczne i wyniki badań empirycznych (2013–2017)

Ewa Nowak-Teter

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 95-112

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.046.11050

Rozwój środowiska nowych mediów powoduje, że należy dostrzegać konieczność aktualizacji dotychczasowych ustaleń w zakresie efektów mediów, w tym teorii agenda-setting, jak również obserwować nowe agendy i zależności, które ich dotyczą. Celem prowadzonej analizy była weryfikacja założeń teorii agenda-setting oraz jej modyfikacji, to jest koncepcji reverse agenda-setting w środowisku online. Uzyskane wyniki badań wskazują, że teoria ustanawiania agendy może być obecnie stosowana do wyjaśniania zależności zachodzących pomiędzy agendą publiczną a agenda medialną. W szczególności wyniki analizy regresji wskazują, że mierzona w sposób klasyczny agenda publiczna (wyniki sondaży na temat najważniejszej kwestii) wykazuje zależność od agendy publicznej mierzonej publikacjami opiniotwórczych mediów informacyjnych online. Reverse agenda-setting (odwrotny proces ustanawiania agendy) zaobserwowano dla agendy publicznej mierzonej wyszukiwaniami w Google (zmienna zależna) oraz dla agend medialnych online (zmienne niezależne).

PDF

Narzędzia CLARIN w praktyce badań medioznawczych

Maria Nowina Konopka

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 113-121

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.047.11051

Narzędzia CLARIN-PL stworzone zostały z myślą o naukowcach podejmujących się badań z obszaru nauk społecznych i humanistycznych. W praktyce badań medioznawczych polska infrastruktura badawcza technologii językowych nie jest jednak wykorzystywana, co udowodniono, przeprowadzając badania w oparciu o analizę artykułów publikowanych w dwóch polskich czasopismach medioznawczych: Studiach Medioznawczych i Zeszytach Prasoznawczych. W tekście opisano również dziesięć oferowanych przez konsorcjum naukowe narzędzi, aplikacji i usług, mogących, w ocenie autorki, znacząco wpłynąć zarówno na poprawę warsztatu metodologicznego, jak i na komfort pracy polskich naukowców.

PDF

Audiowizualność a leksykalna hipertrofia

Jacek Dąbała

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 123-132

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.048.11052

Po raz pierwszy w światowym medioznawstwie zostaje zarysowana koncepcja leksykalno-hipertroficzna w aspekcie audiowizualnym, mówiąca o możliwym wpływie słów i ich intensywności na obraz filmowy. Na podstawie klasycznej teorii fenomenologicznej Romana Ingardena, traktującej o jakościach estetycznie wartościowych, autor pokazuje potencjał i związki słów z dramaturgią medialną. Celem artykułu jest pokazanie wybranych wzajemnych uwarunkowań języka i audiowizualności, odsłaniania się ich skorelowanej dramaturgii w konkretnych wyrazach mimo pozornego braku związku. Tekst pokazuje, że w samym języku kryje się potencjał zarówno twórczy, jak i analityczny. Materiał badawczy, jakim były przywołane zjawiska obecne stale w przestrzeni medialnej i wskazywane przez wybranych badaczy, analizowany jest metodami fenomenologiczno-strukturalistycznymi. Metoda badawcza zależy od wrażliwości materiału, jego dużego nacechowania aksjologicznego. Autor dowodzi, że wychodząc od języka, od jego warstwy leksykalno-hipertroficznej można budować optymalną dramaturgię audiowizualną.

PDF

Wpływ sposobu łączenia ujęć na atrakcyjność reklamy audiowizualnej (na podstawie badań ankietowych)

Agnieszka Barczyk-Sitkowska

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 133-151

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.049.11053

Głównym celem artykułu było zweryfikowanie, czy użycie określonego sposobu łączenia ujęć w spocie reklamowym wpływa na ocenę jego atrakcyjności. Na potrzeby tekstu w grudniu 2018 roku przeprowadzono badanie ankietowe na próbie 214 osób. Aby wyeliminować inne czynniki, które mogłyby mieć wpływ na odpowiedzi respondentów, w badaniu wykorzystano materiały przygotowane w ramach Eksperymentalnego Laboratorium Reklamy UŁ dla fikcyjnej marki. Ankietowani oglądali trzy warianty montażowe, które różniły się jedynie sposobem łączenia ujęć (cięcie, przenikanie, roletka). Badanie pozwoliło sprawdzić, czy wprowadzone manipulacje zmieniały postrzeganie przez odbiorców czytelności przekazu, jego dynamiki lub kreatywności.

PDF

Media na świecie

System mediów w Hiszpanii. Różnice regionalne

Dagmara Głuszek‑Szafraniec

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 153-169

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.050.11054

Współczesny system medialny Hiszpanii jest efektem przemian politycznych i rynkowych, jakie nastąpiły na Półwyspie Iberyjskim od końca lat 70. XX wieku. Celem artykułu jest wskazanie przesłanek politycznych, historycznych i prawnych, które zadecydowały o kształcie i strukturze powiązań medialnych w Hiszpanii. Autorka posłużyła się analizą instytucjonalno-prawną, aby pokazać, w jaki sposób polityka wewnętrzna państwa centralnego oraz poszczególnych wspólnot wpłynęły na rozwój mediów. Przedstawia również dane dotyczące różnic w sposobach użytkowania mediów przez mieszkańców poszczególnych regionów. Zróżnicowanie to jest efektem odmiennych postaw i historycznych nawyków publiczności mediów, a także dostępu do różnych sektorów medialnych.

PDF

Materiały

On “The Long March Through the Institutions”. A Brief History of Populist Phrase Used as a Base for Social Transformation in the Context of Political Communication

Agnieszka Walecka-Rynduch

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 171-185

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.051.11055

Przedmiotem artykułu jest komunikologiczna analiza frazy „długi marsz przez instytucje”. punktem wyjścia rozważań stało się jej użycie w styczniu 2018 r. przez lidera partii rządzącej Jarosława Kaczyńskiego. Autorka rozważa, kto i w jakich okolicznościach posługiwał się tym modus operandi, a także zastanawia się, dlaczego można ją uznać za narzędzie populistycznego komunikowania politycznego. Analizowana fraza jest jednocześnie punktem wyjścia do rozważań nad wyborem strategii komunikacyjnych lidera PiS. Przedstawiony tekst ma charakter przeglądowy i jest przyczynkiem do pogłębionych badań nad komunikowaniem politycznym, populizmem i propagandą w sferze publicznej przesiąkniętej mediami – MediaPolis. Autorka pragnęła zwrócić uwagę na ciekawą ewolucję populizmu w stronę istotnego narzędzia komunikowania politycznego, za przykład obierając jedną z wypowiedzi lidera partii rządzącej w Polsce. Postawione w tekście pytania badawcze świadczą o charakterystycznej dla populizmu konwencji wymiennego traktowania aparatu pojęciowego związanego z dyskursem etycznym (aksjologicznym) i pragmatycznym. Te paradygmaty, chociaż wyrosły z różnych postaw światopoglądowych, zbiegają się w jednej rzeczywistości politycznej. Metafora marszu staje się doskonałym synonimem zmiany bez konieczności doprecyzowywania kierunku i konieczności takiego działania. Przyczynkowy charakter artykułu otwiera drogę dla szerszej dyskusji nad politycznym komunikowaniem populistycznym w Polsce.

PDF

Z historii mediów

Freelancer. Mieczysława Jełowickiego korespondencje z Bukaresztu (1913)

Krzysztof Stępnik

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 187-204

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.052.11056

Celem artykułu jest opis korespondencji Mieczysława Jełowickiego nadsyłanej przez niego z Bukaresztu do pism polskich w czasie trwania konferencji pokojowej kończącej drugą wojnę bałkańską i po jej zakończeniu. Mają one swoje znaczenie jako unikatowe w prasie polskiej świadectwo tego wydarzenia politycznego, przykuwającego uwagę europejskiej i polskiej opinii publicznej. Korespondencje publikowano jako „oryginalne” czy „specjalne”, jakkolwiek pojawiały się one w dwóch czy trzech pismach naraz. Autor artykułu poddał analizie teksty, strukturę oraz treści korespondencji, o których mowa. Dostrzegł w nich warstwę obserwacji, spostrzeżeń z autopsji oraz rozbudowaną i ulegającą pewnej modyfikacji warstwę komentarza politycznego, opisał również ewolucję poglądów reportera. W pierwszych dniach swojego pobytu w Rumunii Jełowicki dość wzgardliwie wyrażał się na temat Rumunów, lecz z czasem zaczął z nimi sympatyzować, by potem stać się niemal rumunofilem.

PDF

Strategie genologiczne krajowej prasy muzycznej w latach 70. XX w. (jazz, rock, pop)

Artur Trudzik

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 205-220

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.053.11057

Prasa muzyczna o tytułowej proweniencji w ujęciu genologicznym była „stabilna”, nomen omen, jak i określenie całej dekady. Nie zaobserwowano wówczas większych przekształceń rodzajowych i gatunkowych, lecz celem artykułu nie było uzasadnienie dokonującej się w latach 70. rewolucji, gdyż takiej po prostu nie było (miało to miejsce w latach 80. oraz w czasie transformacji ustrojowe), lecz chodziło o znalezienie brakujących fragmentów obrazu prasy muzycznej (rock, jaz, pop) w badaniach i literaturze. W ogólnym zarysie redakcje prezentowały podobne strategie genologiczne i koncepcje strukturalne, lecz, jak pokazała niniejsza analiza, segment ten nie był jednorodny: pierwsze eksperymenty genologiczne i nowatorskie treści (np. punk rock) w Non Stop, minimalne zainteresowanie muzyką za żelazną kurtyną Jazz Forum, na wskroś nowoczesna struktura Musicoramy czy specyficzna, rzadko praktykowana w prasie o takiej orientacji koncepcja „albumów” Synkopy – Klubu Miłośników Piosenki potwierdzają, że wiedza o dziennikarstwie i mediach muzycznych bez omawianych danych byłaby niekompletna i pozbawiona logicznej ciągłości.

PDF

Pan od dekomunizacji. Publicystyka polityczna Zbigniewa Herberta (1981–1998)

Andrzej Kaliszewski

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 221-240

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.054.11058

Zbigniew Herbert (1924–1998) jest ceniony jako jeden z najwybitniejszych współczesnych poetów i eseistów, w czasach PRL-u twórca etosu „postawy wyprostowanej”, polegającej m.in. na bezkompromisowym przeciwstawianiu się marksizmowi i obronie uniwersalnych wartości. Kontrowersyjny i prawie niezbadany jest jednak obszerny, stricte publicystyczny dorobek Herberta, na który składają się m.in. recenzje, felietony, artykuły, drukowane w prasie w latach 1950–1953 oraz 1981–1998. Wypełnianie tej luki w badaniach jest celem niniejszego artykułu, poświęconego felietonom politycznym Herberta (Tygodnik Solidarność), jego otwartym listom i wywiadom, tematycznie odnoszącym się do polskich przemian po Sierpniu 1980 i niespełnionych, zdaniem pisarza, nadziei na pełną demokrację oraz dekomunizację. Radykalizm publicystyki Herberta, atakowanie niedawnych przyjaciół i nowej elity władzy, którą oskarżał o zaniechania i konformizm – wywołały ostre reakcje, aż po oskarżenie pisarza w polemikach o chorobę psychiczną czy alkoholizm. Teza artykułu dotyczy konieczności obiektywnego, bez emocji, odczytywania felietonistyki politycznej Herberta, oceniania jej w ścisłym związku z konstytutywnymi cechami samego gatunku (felietonu), takimi jak subiektywizm, ostry humor, ekspresyjny język, karykatura. W badaniu zastosowano metodę jakościowej analizy tekstu, teorię gatunków dziennikarskich oraz analizę dyskursu medialnego.

PDF

Z życia naukowego

Rola Facebooka w społeczeństwie informacyjnym

Anna Modzelewska, Grażyna Stachyra

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 241-242

M. Popiołek: Czy można żyć bez Facebooka? Rola serwisów społecznościowych w sieciowym społeczeństwie informacyjnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2018, s. 238.

PDF

Język przekazu i zawartość programów radiowych w Europie i Ameryce Łacińskiej. Kierunki badań

Grażyna Stachyra

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 62, Numer 4 (240), 2019, s. 243-246

Ignacio Gallego, Manuel Fernández Sande and Nieves Limón (eds): Trends in Radio Research. Diversity, Innovation and Policies. Cambridge Scholars Publishing, Cambridge 2018, s. 364.

PDF

Pliki do pobrania

Autorzy PDF Spis treści PDF Od Redaktora PDF Strona redakcyjna PDF

Słowa kluczowe: paywall, płatne treści, prasa codzienna, redakcja prasowa, internet, kodeks postępowania, dane osobowe, etyka, deontologia, przekazywanie danych, protest, niepełnosprawni, tabloidyzacja, tygodniki opinii, polaryzacja, Twitter, media społecznościowe, liderzy polityczni, kampania wyborcza, dialog, reverse agenda-setting, agenda-setting, nowe media, kwestie natarczywe, kwestie nienatarczywe, analiza regresji, badania medioznawcze, CLARIN, polska infrastruktura badawcza technologii językowych, metodologia, narzędzia, aplikacje, audiowizualność, leksykalna hipertrofia, aksjologia, Roman Ingarden, dramaturgia medialna, słowa, film, media, prezenter, suspens, atrakcyjność, cięcie, montaż, przenikanie, reklama, roletka, system medialny, dziennikarstwo, Hiszpania, media regionalne, autonomia, komunikowanie polityczne, populizm, propaganda, dyskursy polityki, długi marsz, MediaPolis, konferencja pokojowa w Bukareszcie w 1913 roku, Mieczysław Jełowicki, listy, tekst, struktura, treść, Rumunia, Bałkany, polityka, prasa polska w 1913 roku, prasa muzyczna, prasa polska w XX w. i XXI w., gatunki dziennikarskie, jazz, rock, pop, Zbigniew Herbert, felieton, publicystyka polityczna, transformacja ustrojowa Polski, dekomunizacja, stan wojenny 1981, Lech Wałęsa, Wojciech Jaruzelski, Ryszard Kukliński, Tygodnik Solidarność