Psychologia Rozwojowa, tom 14 nr 1 rok 2009

2009

Data publikacji: 2009

Licencja: Żadna

Redakcja

Redakcja numeru Jan Łuczyński

Zawartość numeru

Syndrom Gauguina – zmiana tożsamości czy mit?

Piotr Oleś, Monika Kłosok-Ścibich

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 9-25

Zjawisko opisywane na gruncie psychologii biegu życia pod nazwą syndromu Gauguina jest próbą stymulowania zmian osobowości poprzez zmianę zewnętrznych warunków funkcjonowania. Jego pierwowzorem jest pelne burzliwych zwrotów życie francuskiego malarza i rzeźbiarza Paula Gauguina. Syndrom Gauguina jest przykładem zmiany linii życia w okresie tak zwanego kryzysu połowy życia. Pociąga ona za sobą zmianę osobowości: próbę odnalezienia swojego autentycznego Ja i utworzenia nowej tożsamości oraz koncepcji siebie. W niniejszym artykule proponujemy kryteria definiujące syndromu Gauguina: (1) istotna zmiana priorytetów życiowych, (2) podjęcie nowej formy aktywności, (3) która uzasadnia sens istnienia i (4) opiera się na innych wartościach niż dotychczasowe, (5) dając poczucie wolności i zgodności z sobą; (6) decyzja o zmianie jest podjęta samodzielnie, bez wsparcia bliskich i (7) wiąże się z pogorszeniem sytuacji ekonomicznej lub społecznej. Podajemy również rozróżnienie na syndrom i mit Gauguina, oraz próby wyjaśnienia mechanizmów tych zjawisk. Przedstawiamy wybrane analizy trzech przypadków z podaniem historii życia opracowanej według metody McAdamsa. Dane empiryczne sugerują, że zmiana linii życia mogła być zapowiadana już wcześniej.

PDF

Czytaj więcej

Źródła mitów o twórczości i ich implikacje edukacyjne

Dorota Turska

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 27-34

Nurt personologiczny w psychologii twórczości akcentował swoistą nadzwyczajność osoby twórcy oraz procesu twórczego. Stanowisko to wplywa na społeczne postawy i przekonania co do kryteriów selekcji zachowań i dzieł wartych utrwalenia. W literaturze pojawiają się poglądy, że przekonania te mają postać mitów związanych z twórczością.
Mityczne przekonania na temat twórczości mogą stanowić istotę tak zwanych potocznych/ukrytych teorii twórczości, którymi posługują się nie tylko laicy, ale także profesjonaliści, na przykład nauczyciele. W ten sposób podejmuję próbę wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy deklaracjami nauczycieli co do afirmowania twórczości uczniów a realizowaną praktyką.
Artykuł zawiera przegląd współczesnych badań edukacyjnych (polskich i zagranicznych), których rezultaty ukazują moc mitów na temat twórczości i ich niekorzystne implikacje pedagogiczne.

PDF

Czytaj więcej

Aspekty kontroli rodzicielskiej i dyscyplinowania dziecka

Agnieszka Szymańska

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 37-47

W badaniu szukano różnic w zakresie dystrybucji kontroli rodzicielskiej, konceptualizowanej jako uczenie dziecka zasad postępowania, oraz domagania się od niego natychmiastowego posłuszeństwa, mierzonych za pomocą skali PAiNK. Badanie przeprowadzono na 204 osobowej grupie rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli na terenie Warszawy, Krakowa i Częstochowy. Próba badana dobrana została ze względu na doświadczanie trudności wychowawczych. Połowę grupy stanowili rodzice doświadczający sukcesu wychowawczego (mający dzieci „grzeczne"), drugą połowę doświadczający porażek wychowawczych (mający dzieci „ trudne "); w skład każdej podgrupy wchodzili matki i ojcowie.
Oczekiwano, że rodzice dzieci „grzecznych " będą się cechować większą kontrolą, a rodzice dzieci „ trudnych " częściej będą się domagać natychmiastowego posłuszeństwa. Wielowymiarowa dwuczynnikowa analiza wariancji (MANOYA) wykazała różnice w zakresie kontroli rodzicielskiej w grupach matek, jak również efekt interakcji roli rodzicielskiej i trudności wychowawczej dla zmiennej domagania się posłuszeństwa.
Wyniki dowodzą różnic w zakresie dystrybucji kontroli w rodzinach dzieci „grzecznych " i „ trudnych ".

PDF

Czytaj więcej

Wpływ zagęszczenia przestrzeni na oceny związanego z nią czasu – zmiany rozwojowe

Beata Winnicka

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 49-59

Według modeli szacowania czasu, opartych na roli procesów pamięci, czas trwania danego zjawiska oceniany jest jako tym dłuższy, im więcej pojawi się w nim elementów. Badania nad postrzeganiem przestrzeni pokazują, że subiektywna długość drogi jest wprost proporcjonalna do liczby wskazówek przestrzennych (landmarków) związanych z daną trasą. Celem prezentowanego poniżej eksperymentu było zanalizowanie zależności oceny czasu potrzebnego na przebycie danej przestrzeni od jej zagęszczenia u dzieci w wieku 4, 6 i 9 lat.
Przebadano 120 osób (po 20 dziewcząt i chłopców w każdej grupie wiekowej). Prezentowano im dwa 15-sekundowefilmy różniące się liczbą przedstawionych obiektów. Badani dokonywali prospektywnych ocen czasu, posługując się specjalnie zaprojektowanym zegarem. Dziwięciolatki łączyły przestrzenie o większym zagęszczeniu z dłuższym czasemF(l,39) = 11,50;p < 0,005. Tendencja do wydłużania subiektywnego czasu na skutek wzrostu zagęszczenia przestrzeni wystąpiła również u dzieci w wieku przedszkolnym, różnice wewnątrzgrupowe jednak u 4- i 6- latków nie były statystycznie istotne.

PDF

Czytaj więcej

Specyfika formułowania planów krótkoterminowych w okresie dorastania – wyniki badań

Kinga Dziwańska

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 61-70

Prezentowane badania oparte są na teoriach dotyczących czynności ludzkich (koncepcja zachowań celowych Nuttina (1980), teoria czynności Tomaszewskiego (1975) i teoria planów Millera, Galantera i Pribrama (1980)) oraz na teoriach dotyczących rozwoju perspektywy czasowej człowieka (Nuttin 1980, Nurmi 1991, Zaleski 1991), Głównym problemem prezentowanych badań jest określenie specyfiki procesu formułowania planów krótkoterminowych (do pól roku) przez młodzież w zależności od jej wieku.
Wykorzystano autorski kwestionariusz „Planowanie Przyszłości", skonstruowany do badania procesów planowania. Badania przeprowadzono w Warszawie w 2004 roku na grupie 300 osób (uczniowie gimnazjum - w wieku 15 lat oraz uczniowie liceum — w wieku 18 lat).
Na podstawie analizy uzyskanych wyników badań sformułowano następujące wnioski. Proces formułowania planów przez młodzież ma określoną specyfikę w zależności od wieku młodzieży. Licealiści częściej niż gimnazjaliści stosują zaawansowane strategie planowania (zbierają informacje, robią notatki, używają kalendarza). Ponadto analiza statystyczna wyników badań pozwala stwierdzić, że gimnazjaliści częściej posługują się ogólnymi strategiami, a licealiści strategiami szczegółowymi w procesie formułowania planów.

PDF

Czytaj więcej

Lęk - cecha i reaktywność emocjonalna a przesadność uczniów

Agnieszka Bieńkowska

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 71-80

W badaniach poszukiwano związku między lękiem-cechą i reaktywnością emocjonalną a przesądnością uczniów. W badaniach wzięło udział 75 uczniów klas szóstych (33 dziewczynki i 42 chłopców) jednej z podwarszawskich szkół podstawowych. Analiza statystyczna wykazała istotną statystycznie, dodatnią korelację między lękiem-cechą a przesądnością (r = 0,33; p < 0,01) oraz bliską istotności statystycznej, dodatnią korelację między reaktywnością emocjonalną a przesądnością (r = 0,22; p < 0,06). Zarówno lęk-cecha (fi = 0,33), jak i reaktywność emocjonalna (fi = 0,25) okazały się predyktorami przesądności. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono również, że dziewczynki charakteryzuje wyższy poziom przesądności w porównaniu z chłopcami (F = 23,81(1;73);p < 0,001).

PDF

Czytaj więcej

Sprawozdania i recenzje

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Naukowej Rain Man jest wśród nas. Współczesne formy pomocy osobom z autyzmem w ujęciu systemowym.

Joanna Kossewska

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 83-88

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Naukowej Rain Man jest wśród nas. Współczesne formy pomocy osobom z autyzmem w ujęciu systemowym.
Kraków 27-29 listopada 2008

PDF

Czytaj więcej

Recenzja: Identity and Story. Creating Selfin Narrative. Red. D.P. McAdams, R. Josselson, A. Lieblich.

Kamil Jezierski

Psychologia Rozwojowa, Tom 14, Numer 1, 2009, s. 89-92

Recenzja: Identity and Story. Creating Selfin Narrative. Red. D.P. McAdams, R. Josselson, A. Lieblich.

Washington: American Psychological Association, 2006

PDF

Czytaj więcej

Pliki do pobrania

Spis treści PDF

Słowa kluczowe: kryzys połowy życia, osobowość, syndrom Gauguina, tożsamość, zmiana, nurt personalistyczny psychologii twórczości, mity twórcze, implikacje edukacyjne, domaganie się posłuszeństwa, akceptacja kontroli rodzicielskiej, nieakceptacja kontroli rodzicielskiej, zagęszczenie przestrzeni, czas, oceny czasu, dzieci, zmiany rozwojowe, plan, perspektywa czasowa, planowanie, lęk-cecha, reaktywność emocjonalna, przesądność dzieci

Tom 14, Numer 1

2009 Następne

Zawartość numeru

Sprawozdania i recenzje

Pliki do pobrania

2009