FAQ
logo Uniwersytetu Jagiellońskiego

2016 Następne

Data publikacji: 17.01.2017

Licencja: Żadna

Redakcja

Redaktorzy zeszytu Jolanta Święchowicz i Robert Twardosz

Sekretarz redakcji dr hab., prof. UJ Grzegorz Micek

Redaktor naczelny Jolanta Święchowicz

Zawartość numeru

Witold Bochenek

Prace Geograficzne, Zeszyt 147, 2016, s. 67-80

https://doi.org/10.4467/20833113PG.16.022.6084
Artykuł zawiera analizę długości i dat początków termicznych pór roku, wyróżnionych na podstawie średniej dobowej temperatury powietrza na Stacji Badawczej IGiPZ PAN w Szymbarku w okresie 46 lat obserwacji ( 1968 – 2013 ). Do wyróżnienia dat początku termicznych pór roku posłużono się metodą zaproponowaną przez Makowca ( 1983 ), z podziałem roku na osiem termicznych pór, z progowymi wartościami temperatury : 0, 5, 10 i 15 °C. Klasyfikacja Makowca oparta jest na rosnących lub malejących kumulowanych szeregach temperatury powietrza, pomniejszonej o progową wartość temperatury dla danej pory roku. Wyznaczenie dat początku umożliwiło obliczenie długości pór roku. Analiza w okresie wieloletnim dotyczyła tendencji długości i przesuwania się w czasie daty początku danej pory roku. Położenie stacji meteorologicznej pozwala na rozszerzenie obszaru interpretacji wyników na pogranicze Beskidu Niskiego i Pogórza Karpackiego. Stwierdzono dużą zmienność dat początku i długości pór roku. Tendencje długości i dat początku są różnokierunkowe. Najdłuższą porą roku jest lato ( 89 dni ), które rozpoczyna się coraz wcześniej i trwa coraz dłużej. Wzrost długości dotyczy również przedwiośnia i jesieni. W okresie wielolecia obserwuje się coraz krótsze zimy i wiosny.
Czytaj więcej Następne

Zbigniew Caputa

Prace Geograficzne, Zeszyt 147, 2016, s. 81-97

https://doi.org/10.4467/20833113PG.16.023.6085
W artykule przedstawiono zróżnicowanie dopływu całkowitego promieniowania słonecznego ( K↓ ) do południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej w latach 2008 – 2014. Strumień K↓ był mierzony przy pomocy pyranometrów CM3 ( 305 – 2800 nm ) Kipp & Zonen na dwóch odmiennych formach: nieosłonięte miejsce na wierzchowinie w Lepiance Czajowskiej oraz na dnie głęboko wciętej doliny Prądnika o charakterze kanionu. Stwierdzono silne zróżnicowanie warunków insolacyjnych ze względu na urozmaiconą krasową rzeźbę terenu i wynikające z tego zasłonięcie horyzontu. Do dna doliny Prądnika dopływało średnio o 16 % mniej całkowitego promieniowania niż do otwartej przestrzeni na wierzchowinie. Różnicę w dostawie promieniowania K↓ przedstawiono w godzinnych, dziennych, miesięcznych, sezonowych i rocznych sumach. Średnia dzienna suma K↓ wyniosła 10,8 MJ · m–2 na wierzchowinie i 9,1 MJ · m–2 na dnie doliny w analizowanym okresie. Analogicznie do wymienionych form terenowych średnia roczna suma K↓ wynosiła 3955 MJ · m–2 i 3312 MJ · m–2.
Czytaj więcej Następne

Krzysztof Jarzyna

Prace Geograficzne, Zeszyt 147, 2016, s. 99-118

https://doi.org/10.4467/20833113PG.16.024.6086
Celem pracy było określenie liczby dni gorących i upalnych, dni bardzo mroźnych oraz fal upałów i fal mrozów, które występowały w Górach Świętokrzyskich w okresie 1981 – 2013.Wykorzystano wartości temperatury maksymalnej i minimalnej z trzech stacji meteorologicznych IMGW-PIB : Kielce-Suków, Bodzentyn i Święty Krzyż. W ostatnim 35-leciu w obszarze badań wystąpiło 17 fal upałów i 12 fal mrozów. Liczba dni upalnych i fal upałów na wierzchowinach Gór Świętokrzyskich ( stacja meteorologiczna Święty Krzyż ) była 2 – 5 razy mniejsza niż w dolinach. Wyraźny jest też wzrost częstości ich występowania w dziesięcioleciu 2001 – 2010 w porównaniu z końcem poprzedniego stulecia. Nie stwierdzono tendencji zmian liczby dni bardzo mroźnych i fal mrozów w badanym wieloleciu. W pracy zaproponowano wskaźniki : WSNC i WSNZ jako narzędzia oceny intensywności fal upałów i fal mrozów.
Czytaj więcej Następne

Marta Borowska-Stefańska

Prace Geograficzne, Zeszyt 147, 2016, s. 119-144

https://doi.org/10.4467/20833113PG.16.025.6087
Celem artykułu jest krytyczna ocena wykorzystywanych w Polsce metod oceny ryzyka powodziowego i porównanie wyników uzyskanych na ich podstawie. Analiza dotyczyła 21 gmin, które w dokumencie stworzonym w Wydziale Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi zostały wskazane jako te, w których szkody związane z powodziami są najwyższe. Zgodnie z Dyrektywą Powodziową ( 2007 ) ryzyko powodziowe oznacza „kombinację prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi i związanych z nią potencjalnych negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej” ( Dyrektywa Powodziowa 2007, art. 2 pkt 2 ). W artykule wykorzystano metodologię zastosowaną w Planie operacyjnym ochrony przed powodzią dla województwa łódzkiego ( 2013 ), planach zarządzania ryzykiem powodziowym ( 2015 ), a ich wyniki zestawiono z propozycją autorską. Stwierdzono, że największe rozbieżności w zakresie poziomu ryzyka powodziowego dotyczą pięciu gmin : Uniejowa, Działoszyna, Warty, Gidli oraz Sulejowa. Jest to związane z odmiennym podejściem do zagadnień ryzyka powodziowego. Niestety wciąż brakuje niezawodnej metody jego oceny, co znacząco ułatwiłoby prowadzenie odpowiedniej polityki w zakresie ochrony przeciwpowodziowej.
Czytaj więcej Następne

Robert Szmytkie

Prace Geograficzne, Zeszyt 147, 2016, s. 145-168

https://doi.org/10.4467/20833113PG.16.026.6088
Głównym celem artykułu była analiza przyczyn i ocena potencjalnych skutków dezintegracji zlepieńców miejsko-wiejskich ( miast o statusie gmin miejskich o dualnej, miejsko- wiejskiej strukturze przestrzennej ). W latach 2008 – 2016 doszło do zmiany statusu czterech gmin miejskich na gminy miejsko-wiejskie ( Szczawnica w 2008 r., Czarna Woda w 2014 r., Władysławowo w 2015 r. i Pieszyce w 2016 r. ). Ponadto w 2016 r. zapadła decyzja o zmianie statusu gminy miejskiej Jastarnia. Wiązało się to m.in. z wyłączeniem z granic wymienionych miast ( siedzib gmin ) 17 sołectw. W uzasadnieniach do rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie zmiany statusu gmin miejskich i ustalenia granic miast jako przesłanki przemawiające za odłączeniem osiedli wiejskich ( sołectw miejskich ) wskazywane były korzyści finansowe oraz czynniki funkcjonalne, strukturalno-przestrzenne i społeczne. W najbliższych latach procesy dezintegracji najbardziej prawdopodobne wydają się w przypadku miast, w granicach których funkcjonują sołectwa miejskie, a w mniejszym stopniu także innych miast, obejmujących w swych granicach izolowane osiedla o wiejskim charakterze. W przypadku gmin miejskich wyodrębnienie sołectw może być przeprowadzone na trzy sposoby : przez zmianę statusu gminy miejskiej na gminę miejsko-wiejską, w wyniku podziału gminy miejskiej na dwie gminy ( miejską i wiejską ) oraz przez wcielenie sołectw miejskich do istniejących gmin wiejskich.
Czytaj więcej Następne

Mirosław Wójtowicz, Katarzyna Dembicz

Prace Geograficzne, Zeszyt 147, 2016, s. 169-196

https://doi.org/10.4467/20833113PG.16.027.6089
W artykule przestawiono genezę procesu starzenia się ludności Kuby oraz wpływ, jaki wywarły na niego czynniki demograficzne i społeczno-ekonomiczne. Głównym celem badań było określenie dynamiki oraz regionalnych różnic w starzeniu się kubańskiego społeczeństwa w oparciu o wartości wskaźnika starzenia się demograficznego ( WSD ) i wskaźnika starzenia się ekonomicznego ludności ( WSE ). Stwierdzono, że proces starzenia się wykazuje umiarkowane zróżnicowanie zarówno w wymiarze miejsko-wiejskim, jak i w układzie regionalnym. Starzenie się społeczeństwa postępuje w całym kraju, a jego najszybsze tempo zanotowano w najbardziej peryferyjnych prowincjach. Jednakże różnice przestrzenne w poziomie starzenia się ludności mogą się zasadniczo zmienić w nadchodzących latach w wyniku wewnętrznych regulacji dotyczących mobilności ludności oraz nowych inwestycji. W rezultacie różnice przestrzenne mogą wzrosnąć, prowadząc równocześnie do zmian przestrzennego rozkładu procesu starzenia się ludności.
Czytaj więcej Następne