FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

1/2015 (1)

2015 Następne

Data publikacji: 30.06.2015

Licencja: Żadna

Redakcja

Redakcja numeru Alicja Jagielska-Burduk, prof. dr hab. Wojciech Kowalski

Zawartość numeru

Jan Pruszyński

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 9-40

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.001.3767
Artykuł prezentuje poglądy autora na instytucję muzeum, na muzealnictwo jako ogół problemów związanych z organizacją i działaniem muzeów oraz na prawo ich dotyczące. Jego przedmiotem są: dziedzictwo kultury, świadomość kulturalna i znaczenie ich pielęgnowania dla pamięci, tradycji oraz poczucia wspólnoty, jak również kwestie etyki muzealnej i kształcenia kadr muzealnych. Przedstawiona została geneza muzeów od czasów antycznych, z wymienieniem najważniejszych światowych kolekcji stworzonych na przestrzeni wieków, a także okoliczności ich powstawania i – niekiedy – niszczenia. Przywołane też zostały prawne regulacje tych zagadnień. W tym kontekście omówiona została specyfika muzeów powstałych na ziemiach polskich, warunków ich funkcjonowania i losów pod zaborami i okupacjami, ze szczególnym uwzględnieniem niepowetowanych strat kultury polskiej w XX w. Przedstawione zostały również przebieg i skutki bezprawnego powojennego przejęcia ogółu muzeów przez państwo, z przekreśleniem ich tradycyjnej autonomii, oraz zabór wielu zbiorów prywatnych prowadzące łącznie do zaniku tożsamości lokalnych i świadomości kulturalnej społeczeństwa. W artykule scharakteryzowane zostały dotyczące tej problematyki regulacje obowiązujące na ziemiach polskich, ze wskazaniem niektórych mankamentów obowiązującej regulacji.
Czytaj więcej Następne

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 41-48

Prof. Krzysztof Pomian – wybitny badacz kolekcjonerstwa i muzealnictwa, od 2001 r. dyrektor Muzeum Europy w Brukseli. Autor wielu publikacji z zakresu filozofii i historii, m.in. Przeszłość jako przedmiot wiedzy (Warszawa 1992, 2010), Zbieracze i osobliwości: Paryż – Wenecja XVI-XVIII wiek (Warszawa 1996), Historia – nauka wobec pamięci (Lublin 2006).
Czytaj więcej Następne

Artur Nowak-Far

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 49-66

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.001.3768

 Rzymska Konwencja Restytucyjna (RKR) wzmacnia międzynarodowy system ochrony dóbr kultury przed ich nieregularnym (w tym nielegalnym) przemieszczeniem. Jest elementem rozbudowywanej siatki uniwersalnych regulacji służących ochronie dorobku kulturowego poszczególnych krajów i społeczności – jeszcze niepełnej, ale stale uzupełnianej. Zasadniczą formułą RKR jest zasada bezwarunkowego zwrotu skradzionych lub nielegalnie wywiezionych dóbr kultury, nawet jeśli aktualny ich posiadacz pozyskał je zgodnie z prawem. Konwencja ta określa istotne w postępowaniach restytucyjnych kwestie proceduralne: zasadnicze elementy postępowania w sprawie zwrotu, najważniejsze zagadnienia dowodowe, kwestie wypłaty odszkodowania posiadaczowi w dobrej wierze, a także właściwość organów państwowych. Skutkiem dostosowania się poszczególnych państw do jej wymogów jest zwiększenie przejrzystości reguł krajowych, a przez uniwersalizację standardów – podwyższenie efektywności międzynarodowego systemu służącemu restytucji dóbr kultury na rzecz podmiotów uprawnionych. 

Czytaj więcej Następne

Wojciech W. Kowalski

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 67-92

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.001.3769
Przedmiotem artykułu jest analiza Konwencji UNIDROIT z 1995 r., poprzedzona wprowadzeniem, w którym przedstawiono wcześniejsze próby przyjęcia przez społeczność międzynarodową podobnych rozwiązań. Autor omawia następnie szczegółowo bezwzględny obowiązek zwrotu skradzionego dobra kultury, przyjęte terminy przedawnienia oraz odszkodowanie dla nabywcy, który wykazał należytą staranność w nabyciu tego dobra, a także dodatkowe rozwiązania szczegółowe. Analogicznej analizie poddana jest sytuacja posiadacza dobra kultury pochodzącego z nielegalnego wywozu. Artykuł kończą rozważania na temat możliwych zmian udoskonalających rozwiązania przyjęte w Konwencji.
Czytaj więcej Następne

Katarzyna Zalasińska

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 93-102

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.002.3770
Ponad 40 lat obowiązywania Konwencji dotyczącej środków zmierzających do zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przenoszeniu własności dóbr kultury, przyjętej przez Konferencję Generalną Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury, zebraną w Paryżu w dniach od 12 października do 14 listopada 1970 r., skłania do refleksji nad jej skutecznością oraz aktualnością wobec współczesnych zagrożeń dziedzictwa ruchomego. Celem artykułu jest omówienie najważniejszych postanowień niniejszej Konwencji oraz ich implementacji w Polsce.
Czytaj więcej Następne

Piotr Stec

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 103-118

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.003.3771
Dyrektywa 93/7/EWG stworzyła ramy prawne zwrotu dóbr kultury nielegalnie wywiezionych z terytorium państw członkowskich. Procedura zwrotowa okazała się być mało efektywna z wielu różnych przyczyn. Najważniejszymi z nich były: wąska definicja dobra kultury, ułomne narzędzia współpracy administracyjnej oraz ryzyka procesowe związane z koniecznością wypłaty odszkodowania posiadaczowi. Nowa dyrektywa 2014/60/UE stanowi nowy krok w kierunku stworzenia efektywnego europejskiego systemu zwrotu dóbr kultury. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami każde państwo członkowskie samodzielnie określa, co jest jego narodowym dobrem kultury, stworzono nowy system współpracy administracyjnej wykorzystujący środki komunikacji elektronicznej, a postępowanie sądowe zostało zmodyfikowane tak, by ograniczyć ryzyka prawne. Można więc założyć, że implementacja dyrektywy przez państwa członkowskie doprowadzi do zwiększenia liczby zabytków zwróconych na podstawie jej przepisów.
Czytaj więcej Następne

Alicja Jagielska-Burduk

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 119-134

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.004.3772
Nabycie własności rzeczy ruchomej od nieuprawnionego ma szczególne znaczenie w przypadku obrotu dobrami kultury. W systemach prawnych przyjmowane są różne rozwiązania umożliwiające bądź też uniemożliwiające nabycie własności rzeczy ruchomej w dobrej wierze. Odrębne zagadnienie stanowią regulacje dedykowane przedmiotowi obrotu, czyli składnikom dziedzictwa kultury, tworząc przykładowo reżim res extra commercium. W polskim systemie prawnym ustawodawca traktuje jednakowo każdą rzecz ruchomą, mając na względzie pewność obrotu. Z punktu widzenia obrotu dobrami kultury szczególnego znaczenia nabiera działanie w dobrej wierze przy ich nabywaniu. Model postępowania nabywcy kształtują orzecznictwo, przedstawiciele doktryny, a także dobre praktyki tworzone przez podmioty uczestniczące w rynku sztuki. Wycinkowo rozwiąże problem nowelizacja wprowadzona ustawą o rzeczach znalezionych, w której specjalnym reżimem prawnym objęto obiekty wpisane do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.overed by a special legal regime.
Czytaj więcej Następne

Wojciech Szafrański

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 135-172

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.005.3773
 Z racji swojej specyfiki rynek dzieł sztuki stanowi  doskonałe miejsce dla funkcjonowania przestępczości, czerpiącej  korzyści finansowe przy coraz bardziej wymyślnych mechanizmach  wykorzystujących międzynarodowy handel dziełami sztuki. Na rynku sztuki powstają pewne mity, takie jak chociażby: mit dualizmu (legalnego i nielegalnego rynku), mit wiary w prawo narodowe i soft law  czy mit młodego rynku. W rzeczywistości słaba znajomość mechanizmów występujących na rynku sztuki i powielanie owych mitów  powodują umacnianie się na nim patologii, m.in. korupcji, manipulacji cenami, legalizacji obiektów pochodzących z kradzieży czy  nielegalnych wykopalisk. Obok systematyzowania zjawisk patologicznych na rynku sztuki, w ramach studium przypadku wskazano  na problematyczność rozstrzygnięć konfliktu między właścicielem  a nabywcą w dobrej wierze, zarówno w ujęciu praktycznym, jak i propozycji nowego modelu, nazwanego „wiecznym rombem prawa”. 
Czytaj więcej Następne

Joanna Kozińska, Piotr Stec

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 173-200

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.006.3774
Najnowsze zmiany w Kodeksie cywilnym dotyczące odpowiedzialności za wady rzeczy wywrą istotny wpływ na rynek sztuki. Według przepisów dotychczasowych odpowiedzialność sprzedawcy była zróżnicowana w zależności od tego, czy nabywcą był konsument (niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową), czy też inny podmiot (rękojmia). W wyniku nowelizacji Kodeksu cywilnego oba reżimy odpowiedzialności zostały połączone, co należy uznać za rozwiązanie trafne, ułatwiające rozstrzyganie spraw dotyczących falsyfikatów. Nowelizacja przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wywarła jednak nieoczekiwany skutek, jeśli chodzi o odpowiedzialność za wady prawne. W wyniku wprowadzenia przepisów służących zwalczaniu przestępczości przeciwko zabytkom wielu nabywców zostanie pozbawionych możliwości skutecznego podnoszenia roszczeń z tego tytułu.
Czytaj więcej Następne

Iwona Gredka

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 201-222

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.007.3775
Błędna interpretacja przepisu art. 264 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym spowodowała bezprawne przypisywanie bibliotekarzom niebędącym nauczycielami akademickimi uprawnienia do urlopu wypoczynkowego w zwiększonym wymiarze 36 dni. Prawidłowa wykładnia tego przepisu, zgodnie z którą mianowanym pracownikom bibliotecznym oraz pracownikom dokumentacji i informacji naukowej zatrudnionym na stanowiskach: kustosza bibliotecznego, starszego bibliotekarza i starszego dokumentalisty przysługuje urlop wypoczynkowy wynoszący 26 dni, spotkała się natomiast z krytyką w środowisku bibliotekarzy. Bibliotekarze postawili zarzut, że pozbawia się ich uprawnienia do urlopu w zwiększonym wymiarze, który słusznie im się należy w świetle przepisów obowiązującego prawa. Tymczasem należy podkreślić, że od dnia wejścia w życie ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, tj. od 1 września 2005 r., bibliotekarze niebędący nauczycielami akademickimi nie mają uprawnienia do urlopu w wymiarze 36 dni, albowiem zostali tego uprawnienia pozbawieni przez samego ustawodawcę. W niniejszym artykule przedstawiono analizę trzech aktów prawnych: 1) ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, 2) ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, a także 3) ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Zwrócono także uwagę na uchwałę Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 18 stycznia 2013 r., II PZP 7/12, w której Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdza, iż bibliotekarze od dnia 1 września 2005 r. nie mają prawa do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 36 dni roboczych. Z analizowanych przepisów jednoznacznie wynika zatem, że uprawnienie do 36 dni urlopu wypoczynkowego przysługiwało bibliotekarzom niebędącym nauczycielami akademickimi wyłącznie do końca obowiązywania ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Uprawnienia takiego nie przywidywała już natomiast ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w okresie przed jej nowelizacją i uprawnienie to nie zostało również przywrócone w nowelizacji Prawa o szkolnictwie wyższym z 2011 r. Podsumowując poczynione rozważania, należy zatem stwierdzić, że od 1 września 2005 r. bibliotekarze niebędący nauczycielami akademickimi nie mają uprawnienia do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 36 dni, lecz ich urlop wypoczynkowy wynosi 26 dni.
Czytaj więcej Następne

Red. Janusz Miliszkiewicz

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 223-232

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.008.3776
Portret – dzieło sztuki to brama do nieśmiertelności, buduje wizerunek, jest wizytówką modela. Na świecie prawnicy zamawiają portrety nieprzerwanie od pokoleń. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytania: jak, komu i za ile pozować? Jak odrodzić dawną polską tradycję zamawiania portretów?

 

Czytaj więcej Następne

Katarzyna Sikora

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 233-248

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.009.3777
Głównym celem artykułu jest charakterystyka samorządowego konserwatora zabytków oraz analiza porównawcza porozumień w sprawie zlecenia zadań z zakresu właściwości Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na rzecz gminy miast Gdańska, Sopotu i Gdyni. Omówiono sposób powoływania samorządowego konserwatora zabytków, zasady funkcjonowania, procedury kontrolne i główne obowiązki określone w porozumieniu administracyjnym zawieranym na podstawie w art. 96 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz te wynikające z zadań własnych. Zawierane porozumienia zostały przedstawione jako główne narzędzia administracji samorządowej, pozwalające usprawnić i ulepszyć kuratelę nad zabytkami na terenie danej gminy. Omówiono również podstawę prawną zawieranych porozumień, następnie poddano je szczegółowej analizie, w której skupiono się na ukazaniu różnic w zakresie przekazanych kompetencji. Dodatkowo zostały wskazane obszary właściwe tylko wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków, które nie zostały przekazane do właściwości samorządowych konserwatorów zabytków.
Czytaj więcej Następne

Agnieszka Woźniak-Wieczorek

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 249-262

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.010.3778
Artykuł porusza problematykę restytucji na przykładzie rozproszenia kolekcji gołuchowskiej, będącej przed II wojną światową jedną z najważniejszych prywatnych kolekcji dzieł sztuki na ziemiach polskich. Wydarzenia II wojny światowej okazały się tragiczne dla integralności kolekcji, która – trwając w rozproszeniu w okresie PRL – nie została scalona do dnia dzisiejszego. Ocalałe od grabieży fragmenty zbiorów gołuchowskich są przechowywane w Muzeum Narodowym w Krakowie i Zbiorach XX. Czartoryskich, Muzeum Narodowym w Warszawie oraz w Muzeum Narodowym w Poznaniu i jego oddziale – Zamku w Gołuchowie. Pozostałe składniki kolekcji pozostają rozproszone, niektóre z nich znajdują się za granicą. Historia kolekcji oraz jej status prawny sprawiają, że powrót obiektów do Polski jest skomplikowany. 
Czytaj więcej Następne

Olgierd Jakubowski

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 263-274

https://doi.org/10.4467/2450050XSR.15.011.3779
Badając zjawisko przestępczości przeciwko dziedzictwu kulturowemu, można stosować różne metody w celu zdiagnozowania poziomu zagrożenia. Studium konkretnych przypadków przestępstw, których ofiarą padają dobra kultury, w ujęciu rocznym pozwala dostrzec tendencje w działaniach sprawców oraz pomaga wypracować metody przeciwdziałania przyszłym zdarzeniom. Wieloletnie badania przypadków przestępstw godzących w dziedzictwo kulturowe umożliwiają w sposób komplementarny ocenić poziom zagrożenia takimi czynami i zminimalizować ryzyko ich występowania. Opracowanie rozpoczyna coroczny cykl artykułów mających na celu systematyczne przedstawienie zjawiska przestępczości przeciwko dziedzictwu kulturowemu. W tekście zaprezentowany został wybór spraw, które w ocenie autora mogą stanowić materiał pomocniczy do zdiagnozowania poziomu zagrożenia dóbr kultury we wskazanym okresie. W formie krótkich informacji ukazano przypadki różnych działań przestępczych wymierzonych w dziedzictwo, takich jak kradzieże, rabunki czy zniszczenia cennych obiektów.
Czytaj więcej Następne

Publikacje

Wojciech Szafrański

Santander Art and Culture Law Review, 1/2015 (1), 2015, s. 281-282


Czytaj więcej Następne