Czasopismo Sztuka Leczenia powstało z myślą poszerzenia redukcjonistycznego paradygmatu, sprowadzającego funkcjonowanie człowieka wyłącznie do płaszczyzny biologicznej, o pozostałe wymiary ludzkiego funkcjonowania, jakimi są wymiar psychiczny, społeczny i duchowy.
Zobacz numery
Częstotliwość: Półrocznik
Rok założenia: 1995
Przejdź do strony czasopismaJęzyki artykułów: angielski, polski
Status: aktywne
Licencja: CC BY 4.0, open access
Opłaty za publikację: Nie
Dyscyplina naukowa: Nauki o zdrowiu, Dziedzina nauk medycznych i nauk o zdrowiu
Typ czasopisma: Naukowe
ISSN: 1234-7175
eISSN: 1898-2026
UIC ID: 201095
DOI: 10.4467/18982026SZL
Punkty MNiSW: 20
Opis czasopisma
Czasopismo Sztuka Leczenia powstało z myślą poszerzenia redukcjonistycznego paradygmatu, sprowadzającego funkcjonowanie człowieka wyłącznie do płaszczyzny biologicznej, o pozostałe wymiary ludzkiego funkcjonowania, jakimi są wymiar psychiczny, społeczny i duchowy. Od momentu swego powstania w sposób szczególny akcentowało psychosomatyczny związek pomiędzy ciałem i umysłem, z czego wynikają bezpośrednie konsekwencje dla promocji zdrowia i terapii oraz szeroko rozumianej opieki medycznej. Obecna redakcja zamierza kontynuować dotychczasową linię programową czasopisma, rozwijając jednocześnie jego interdyscyplinarny charakter i reprezentowany w nim wyraźnie nurt humanistyczny.
Data publikacji: 30.06.2026
Redaktor naczelny: Joanna Bonior
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Małgorzata Anna Basińska, Ida Kobielska
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 15-23
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.001.23586Marta Barłowska, Klaudia Zawojska, Monika Cebulska-Cepuch, Agnieszka Wnuk-Scardaccione, Joanna Szklarczyk
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 25-34
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.009.23619Marta Barłowska, Klaudia Zawojska, Monika Cebulska-Cepuch, Agnieszka Wnuk-Scardaccione, Joanna Szklarczyk
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 35-44
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.002.23587Natalia Gąsiorek, Hanna Gruchot, Anna Kuźnar
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 47-58
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.003.23588Marek Zborowski, Yashmin Nongrum
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 59-63
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.004.23589Paweł Lipowski, Klaudia Klimza
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 65-84
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.005.23590Gabriela Ciszek, Zofia Kowal, Karolina Duczmal, Kornelia Kręciszewska, Zuzanna Słowińska, Karolina Żyto, Katarzyna Pękacka-Falkowska
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 85-97
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.006.23591Bohdan Wasilewski
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 101-109
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.007.23592Marek Motyka
Sztuka Leczenia, Tom 41 Numer 1, Tom 41 (2026), s. 113-115
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.26.008.23593Data publikacji: 08.01.2026
Redaktor naczelny: Joanna Bonior
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Projekt okładki: Andrzej Franaszek
Małgorzata Barud, Alicja Nasiłowska-Barud
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 2, Tom 40 (2025), s. 15-22
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.010.22436Dominika Długosz
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 2, Tom 40 (2025), s. 23-34
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.011.22437em. Józef Makselon
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 2, Tom 40 (2025), s. 37-41
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.012.22438Janusz Mastalski
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 2, Tom 40 (2025), s. 43-54
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.013.22439Dorota Kubacka-Jasiecka
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 2, Tom 40 (2025), s. 55-72
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.014.22440Kornelia Kręciszewska, Karolina Żyto, Gabriela Ciszek, Karolina Duczmal, Zofia Kowal, Zuzanna Słowińska, Katarzyna Pękacka-Falkowska
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 2, Tom 40 (2025), s. 73-85
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.015.22441Weronika Madryas-Szyba
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 2, Tom 40 (2025), s. 89-98
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.016.22442Data publikacji: 09.07.2025
Redaktor naczelny: Joanna Bonior
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Lisa Johnson
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 13-22
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.001.21586Agnė Jakavonytė-Akstinienė, Aldona Mikaliūkštienė, Ilona Tkačenko
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 23-34
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.002.21587Marta Barłowska, Gabriela Zabierowska
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 35-43
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.009.21594Marta Barłowska, Gabriela Zabierowska
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 45-53
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.003.21588Helena Wrona-Polańska
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 57-69
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.004.21589Alicja Nasiłowska-Barud
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 71-79
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.005.21590Patrycja Lebowa, Weronika Lebowa, Artur Jurczyszyn
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 81-89
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.006.21591Michał Sułkowski, Katarzyna Bargiel
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 91-105
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.007.21592Karolina Duczmal, Zuzanna Słowińska, Gabriela Ciszek, Zofia Kowal, Kornelia Kręciszewska, Karolina Żyto, Katarzyna Pękacka-Falkowska
Sztuka Leczenia, Tom 40 Numer 1, Tom 40 (2025), s. 107-117
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.008.21593Data publikacji: 10.12.2024
Redaktor naczelny: Joanna Bonior
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Laureen Tavolaro-Ryley, Evanne Juratovac, Roberta Waite, Diana Lynn Morris
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 13-21
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.009.20701Paweł Lipowski, Oliwia Tatarkiewicz
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 23-40
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.010.20702Julia Spurek, Martyna Sobania, Emilia Promowicz, Agnieszka Pieczykolan
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 43-51
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.011.20703Karolina Raźniewska
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 53-59
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.012.20704Zygmunt Pucko
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 61-68
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.013.20705Józef Muszyński
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 69-78
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.014.20706Igor Szymański
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 81-82
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.015.20707Krzysztof Mudyń
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 2, Tom 39 (2024), s. 83-85
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.016.20708Data publikacji: 28.06.2024
Redaktor naczelny: Joanna Bonior
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Projekt okładki: Andrzej Franaszek
Igor Szymański, Piotr Płócienniczak, Julianna Stasicka
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 13-24
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.001.19764Szczepienia są jednym z największych osiągnięć cywilizacji w dziedzinie nauki i ochrony zdrowia. Status epidemiologiczny i stosunek populacji do szczepień zmieniał się gwałtownie w ciągu ostatnich kilku lat. Głównym celem badania była ocena i porównanie opinii społecznej dotyczącej szczepień przeciwko grypie i COVID-19, a także określenie najbardziej powszechnych źródeł pozyskiwania informacji na temat szczepień. Jako metodę badawczą wykorzystano analizę danych pozyskanych ze 150 ankiet internetowych wypełnionych przez polskich respondentów. Uzyskane wyniki sugerują zależność między szczepieniami przeciwko COVID-19 a szczepieniami przeciwko grypie. Badanie pozwoliło na lepsze zrozumienie postaw społecznych w odniesieniu do szczepień i potencjalnych opinii przeciwko szczepieniom. Uzyskane wyniki dotyczące postaw respondentów wobec szczepień przeciwko grypie i COVID-19 można uznać za wartość naukową wniesioną przez badanie.
Krzysztof Mudyń
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 27-38
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.002.19765Intuicja rozumiana jest tutaj jako inteligencja nieświadomości, uwzględniająca całość posiadanych przez podmiot informacji oraz indywidualnych zdolności i preferencji. Intuicja daje o sobie znać na różne sposoby. Współpracuje ze świadomością przy podejmowaniu ważniejszych decyzji lub działa bezpośrednio, sterując zachowaniem jednostki (tzw. inteligencja operacyjna). Autor zastanawia się nad rolą intuicji w ucyfrowionym świecie i dochodzi do wniosku, że technologia cyfrowa częściowo zastępuje jej funkcję, lecz zarazem ogranicza i blokuje jej rozwój. Zauważa, że pojęcie intuicji w psychologii eksperymentalnej zostało niesłusznie zawężone do spontanicznie wykorzystywanych heurystyk w odpowiedzi na nieistotne pytania, co zwykle prowadzi do tendencyjnych i nietrafnych ocen. Na koniec autor wysuwa sugestię, że istnieje pewna analogia pomiędzy ludzką intuicją, traktowaną jako inteligencja nieświadomości, a kierunkiem rozwoju sztucznej inteligencji. Stosowanie tzw. głębokiego maszynowego uczenia sprawia bowiem, że coraz mniej wiemy o przebiegu procesów zachodzących w „czarnej skrzynce”, prowadzących często do spektakularnych wyników. Termin digital intuition wydaje się adekwatnym określeniem tego stanu rzeczy. Wspólnym mianownikiem ludzkiej oraz cyfrowej intuicji jest to, że procesy przetwarzania informacji, choć prowadzą do pożądanych efektów, pozostają niedostępne zarówno dla świadomości podmiotu, jak i dla użytkownika (a nawet konstruktora) inteligentnej maszyny.
Krzysztof Mudyń
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 39-49
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.008.19833Intuicja rozumiana jest tutaj jako inteligencja nieświadomości, uwzględniająca całość posiadanych przez podmiot informacji oraz indywidualnych zdolności i preferencji. Intuicja daje o sobie znać na różne sposoby. Współpracuje ze świadomością przy podejmowaniu ważniejszych decyzji lub działa bezpośrednio, sterując zachowaniem jednostki (tzw. inteligencja operacyjna). Autor zastanawia się nad rolą intuicji w ucyfrowionym świecie i dochodzi do wniosku, że technologia cyfrowa częściowo zastępuje jej funkcję, lecz zarazem ogranicza i blokuje jej rozwój. Zauważa, że pojęcie intuicji w psychologii eksperymentalnej zostało niesłusznie zawężone do spontanicznie wykorzystywanych heurystyk w odpowiedzi na nieistotne pytania, co zwykle prowadzi do tendencyjnych i nietrafnych ocen. Na koniec autor wysuwa sugestię, że istnieje pewna analogia pomiędzy ludzką intuicją, traktowaną jako inteligencja nieświadomości, a kierunkiem rozwoju sztucznej inteligencji. Stosowanie tzw. głębokiego maszynowego uczenia sprawia bowiem, że coraz mniej wiemy o przebiegu procesów zachodzących w „czarnej skrzynce”, prowadzących często do spektakularnych wyników. Termin digital intuition wydaje się adekwatnym określeniem tego stanu rzeczy. Wspólnym mianownikiem ludzkiej oraz cyfrowej intuicji jest to, że procesy przetwarzania informacji, choć prowadzą do pożądanych efektów, pozostają niedostępne zarówno dla świadomości podmiotu, jak i dla użytkownika (a nawet konstruktora) inteligentnej maszyny.
Michał Sułkowski
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 51-61
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.003.19766Rozwój transplantologii to niewątpliwie spektakularny sukces medycyny XXI wieku. Przeszczep to najlepsza metoda leczenia schyłkowej niewydolności nerek, wątroby, serca i płuc. Celem niniejszej pracy jest szerzenie rzetelnej, naukowej wiedzy na temat transplantologii i tej w zakresie regulacji prawnych dotyczących transplantacji komórek, tkanek i narządów pobranych ze zwłok ludzkich. Zasady wykonywania transplantacji określono w ustawie z dnia 1 lipca 2005 roku o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Postępowanie związane ze stwierdzeniem trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu (śmierci mózgu) i nieodwracalnego zatrzymania krążenia poprzedzającego pobranie narządów opisano w Obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 4 grudnia 2019 roku w sprawie sposobu i kryteriów stwierdzenia trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu (M.P. 2020 poz. 73). W przypadku pobierania materiału biologicznego ze zwłok ludzkich ustawodawca wprowadził zasadę braku zarejestrowanego sprzeciwu (zgody dorozumianej, zwanej również zgodą milczącą).
Kinga Dudzińska, Paweł Lipowski
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 63-76
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.004.19767Praca porusza problematykę kształtowania się wynagrodzeń personelu pielęgniarskiego w podmiotach leczniczych w latach 2015–20221. Celem pracy było dokonanie analizy zachodzących w tym okresie zmian w przepisach prawa oraz zwrócenie uwagi na problem interpretacji tych przepisów, implikujący in concreto ustalanie wynagrodzeń pielęgniarek w podmiotach leczniczych. W artykule wskazano problemy i różnice wynikające z dowolności wykładni przepisów prawa w tym zakresie. Zagadnienie prezentowane jest z perspektywy prawnej oraz zarządzania w ochronie zdrowia, oparte na obserwacjach własnych autorów, wynikających z ich pracy naukowej oraz doświadczeń zawodowych.
Patrycja Zurzycka, Katarzyna Wojtas, Zofia Musiał
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 77-88
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.005.19768Barbara Macura, Marian Szczepanik
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 89-100
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.006.19769Ekstremalny wysiłek fizyczny, a także obciążenie psychiczne stanowią codzienne wyzwanie dla sportowców wyczynowych. Regularne treningi doprowadzają organizm do adaptacji coraz większych obciążeń. Skutkuje to zmianami w funkcjonowaniu i metabolizmie poszczególnych układów i narządów. Jednym z układów, którego działanie podlega modyfikacji podczas wysiłku fizycznego, jest układ odpornościowy. Celem pracy jest przedstawienie wpływu ekstremalnego wysiłku na różne aspekty funkcjonowania układu odpornościowego. Zmiany w układzie immunologicznym sportowców wyczynowych obejmują nie tylko leukocyty krążące we krwi, ale również układ odpornościowy błon śluzowych układu oddechowego i pokarmowego. Ponadto należy pamiętać o istotnej roli komórek układu odpornościowego podczas regeneracji mięśni uszkodzonych w trakcie wysiłku fizycznego. Immunologia wysiłku fizycznego, zwłaszcza związanego z ekstremalnym wysiłkiem, stanowi rozwijający się obszar badań. Zrozumienie tych interakcji ułatwi właściwe planowanie treningów dla poszczególnych sportowców z różnych dyscyplin sportowych.
Igor Szymański
Sztuka Leczenia, Tom 39 Numer 1, Tom 39 (2024), s. 103-104
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.24.007.19770Data publikacji: 2023
Redaktorzy zeszytu: Joanna Bonior, Marek Motyka
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Joanna Bonior, Marek Motyka
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 7-9
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.010.18586Agnieszka Pieczykolan, Joanna Grzesik-Gąsior, Agnieszka Bień, Krystyna Krygowska
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 13-24
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.011.18587Celem badania była ocena związku pomiędzy poczuciem własnej skuteczności i satysfakcją z życia a występowaniem ortoreksji u studentów kierunków medycznych. Badanie zostało przeprowadzone w 2021 roku wśród 304 studentów kierunków medycznych. Wykorzystana została metoda sondażu diagnostycznego z zastosowaniem standaryzowanych kwestionariuszy ORTO-15, SWLS, GSES. Przeprowadzona analiza statystyczna wykazała silną dodatnią korelację pomiędzy satysfakcją z życia a poczuciem własnej skuteczności. Ryzyko zachowań ortorektycznych było związane z poziomem BMI, kierunkiem studiowania oraz województwem, w którym studiowały badane osoby. Studenci z nieprawidłowym BMI mają większą skłonność do zaburzeń ortorektycznych w porównaniu do studentów z prawidłowym BMI. Najwyższe ryzyko zachorowania na ortoreksję prezentowali studenci kierunku stomatologia i fizjoterapia, z województwa dolnośląskiego, a najmniejsze ryzyko zachowań ortorektycznych dotyczyło studentów kierunku zdrowie publiczne z województwa śląskiego.
Krzysztof Mudyń
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 27-36
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.012.18588Autor poszukuje związków między ekspansją sztucznej inteligencji (SI) a problematyką wartości. Szczególną uwagę zwraca na trudności związane z „uzgadnianiem wartości” w ramach interakcji „algorytm vs człowiek”. Przybliża problemy związane z uwzględnianiem ludzkich wartości w projektowaniu złożonych algorytmów. Wynikają one z faktu, że preferowane wartości nie są spójne i mają charakter kontekstowy (a więc zmienny). Są też zależne od uwarunkowań kulturowych i różnic indywidualnych. Szczególnie trudne do przewidzenia są tzw. wartości sentymentalne. Wszystko to sprawia, że jednoznaczne zdefiniowanie respektowanych przez algorytm wartości jest prawie niemożliwe. Obecnie podejmowane są próby uwzględniania emotional computing w projektowaniu sztucznych systemów, co zdaniem wielu badaczy może okazać się przełomem w rozwoju SI. Podjęto już zaawansowane próby modelowania jednego z aspektów inteligencji emocjonalnej, jakim jest rozpoznawanie cudzych stanów emocjonalnych w oparciu o analizę mimiki twarzy. Zdaniem autora sukcesy w zakresie artificial emotional intelligence powinny raczej martwić niż cieszyć użytkowników Sieci. Poskutkują bowiem większą kontrolą ze strony używających ich instytucji, a w konsekwencji do dalszym ograniczaniem wolności osobistej indywidualnych użytkowników. Mudyń sugeruje, że ekspansja technologii cyfrowej (wbrew początkowym nadziejom) przyczynia się do zwiększonej centralizacji władzy i nierówności społeczno-ekonomicznych. Mówiąc słowami Norberta Wienera (1950), ojca cybernetyki, rozwój technologii cyfrowej przyczynia się do „the human use of human beings”.
Krzysztof Mudyń
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 37-46
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.017.18684Katarzyna Bargiel, Michał Sułkowski
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 47-55
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.013.18589Pojęcie błędu medycznego nie jest dostatecznie jasno zdefiniowane w aktach prawnych obowiązujących w Polsce. W literaturze przedstawia się różne definicje, a ich elementem wspólnym jest działanie osoby wykonującej zawód medyczny niezgodne z wymaganiami aktualnej wiedzy medycznej. Niestety zjawisko błędu medycznego jest coraz częstsze. Duży odsetek pacjentów deklaruje, że został skrzywdzony przez błąd medyczny, a prokuratura prowadzi coraz więcej spraw o błąd w sztuce lekarskiej (występuje tendencja wzrostowa). Wyróżnia się następujące rodzaje błędów medycznych: diagnostyczny, terapeutyczny, techniczny, prognostyczny, organizacyjny i informacyjny. Za dopuszczenie się błędu medycznego pracownik medyczny podlega odpowiedzialności karnej, cywilnej i zawodowej. W świetle prawa karnego błąd medyczny jest zwykle przestępstwem zaniechania działania, ponieważ pracownik wykonujący zawód medyczny jest gwarantem zdrowia i życia pacjenta. Pracownik medyczny może być skazany przez sąd karny po spełnieniu znamion po spełnieniu znamion jednego z czynów zabronionych określonych w Kodeksie karnym.
Michał Sułkowski, Katarzyna Bargiel
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 57-70
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.014.18590Tajemnica zawodowa lekarza i fizjoterapeuty to gwarancja poufności w relacji z pacjentem, po którego śmierci dowodem poszanowania prywatności jest utrzymanie tej tajemnicy. Tajemnicę zawodową regulują ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz akty prawne dotyczące
właściwych zawodów medycznych. Po śmierci pacjenta dysponentami jego danych medycznych stają się jego osoby bliskie. Mają one prawo zwolnić medyka z tajemnicy zawodowej oraz określić dokładny zakres zwolnienia. Spór pojawia się, gdy osoby bliskie nie będą zgodne w tej materii lub ich zdanie będzie odmienne od zdania pacjenta. Wówczas spór rozpatruje sąd.
Paweł Kurowski, Adrian Blok
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 71-80
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.015.18591Zdecydowana większość Polaków posiada nowoczesne urządzenia typu smartfon czy smartwatch. Sprzęty te wyposażone są w liczne czujniki, które mogą dostarczyć wielu informacji interesujących z biomedycznego punktu widzenia. Zgodnie z koncepcją Marca Lalonda najistotniejszym czynnikiem wpływającym na zdrowie człowieka jest jego styl życia. Celem niniejszego artykułu było przedstawienie szeroko dostępnych i prostych w użyciu narzędzi mobilnych, które mogą być wykorzystane do kontroli stanu zdrowia oraz poziomu aktywności fizycznej. Aplikacje śledzące tę aktywność, dietę i jej kaloryczność, sen czy pomagające w kontrolowaniu bądź zaprzestaniu korzystania z używek powinny stanowić ważny element promocji zdrowia. Autorzy postulują wykorzystanie posiadanych przez większość osób urządzeń do poprawy nawyków, ogólnego stanu organizmu i ich samoświadomości.
Zygmunt Pucko
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 81-87
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.016.18592Przez stulecia uważano, że żałoba pojawia się u kogoś dopiero po śmierci bliskiego mu człowieka. To tradycyjne jej rozumienie poszerzył w pierwszej połowie XX wieku Zygmunt Freud. Według niego o żałobie można mówić również wtedy, gdy ktoś traci bezpowrotnie wiele ważnych obiektów przywiązania swojego Ja. Mogą nimi być zarówno inni ludzie, jak i osobiste właściwości, możliwości, ideały, wartości, marzenia, wygląd fizyczny, praca, ojczyzna, zdrowie, relacje międzyludzkie itp. Tego typu żałoba nierzadko wywołuje głęboką traumę psychiczną i spycha człowieka na skraj egzystencjalnej przepaści. Osieroconym w zmaganiu się z nią wparcia udziela m.in. kultura. Ważną rolę odgrywają w niej filozoficzne lub religijne systemy odniesienia. Wiele cennych wskazówek da się odnaleźć w filozofii dialogu Martina Bubera inspirowanej mądrością chasydów. Wypadkowa tych przemyśleń prowadzi do wniosku mówiącego, że żałobę da się przekuć w możliwość do samorozwoju człowieka i jego ontycznego wzrostu.
Zygmunt Pucko
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 2, Tom 38 (2023), s. 91-100
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.018.18882Data publikacji: 2023
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Redaktor naczelny: Joanna Bonior
Projekt okładki / Cover design: Andrzej Franaszek
Dariusz Góra
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 15-22
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.002.17916Wprowadzenie. Przyczyny nowotworów złośliwych występujących zarówno u dzieci jak i młodzieży pozostają nieznane, jednakże badania epidemiologiczne i genetyczne umożliwiają częściowe wyjaśnienie pochodzenia tych nowotworów. Guzy mózgu występują najczęściej u dzieci poniżej 5 roku życia. Na chłoniaki i guzy kości zapada przede wszystkim młodzież w wieku 10-14 lat.
Cel. Celem artykułu jest omówienie zachorowalności wybranych chorób nowotworowych dzieci i młodzieży z województwa śląskiego w latach 2010-2019. W artykule uwzględniono: białaczkę limfatyczną (C 91), białaczkę szpikową (C 92), nowotwór mózgu i ośrodkowego układu nerwowego (D 43) oraz chłoniaki nieziarnicze (C82-85).
Materiały i metody. W marcu 2022 roku otrzymano dane o zachorowalności (liczby bezwzględne) wybranych chorób nowotworowych wśród dzieci i młodzieży od 0 do 19. roku życia (z podziałem na grupy wiekowe: poniżej 1. roku życia, od 1. do 4., od 5. do 14. i od 15. do 19. roku życia) z województwa śląskiego. Następnie sporządzono odpowiednie tabele ilustrujące zachorowalność na omawiane choroby.
Wyniki. W grupie wiekowej pomiędzy 5 a 14 rokiem życia zachorowalność na białaczkę limfatyczną wzrastała pomiędzy 2010 a 2013 r. i wynosiła odpowiednio 30 w 2010 r. i 39 w 2013 r. Wśród dzieci i młodzieży pomiędzy 15 a 19 rokiem życia najniższa (2) zachorowalność na nowotwory mózgu i ośrodkowego układu nerwowego wynosiła w 2011 r., w latach 2012-2014 zachorowalność ta wynosiła 7 przypadków rocznie a począwszy od 2015 do 2019 r. charakter zachorowalności wzrastał i wynosił odpowiednio 8 w 2015 r. i 19 w 2019 r.
Wnioski. Jedną z przyczyn rzutujących niekorzystnie na proces diagnostyczno-terapeutyczny jest rzadkość występowania tych schorzeń w populacji dziecięcej, co utrudnia lekarzom pierwszego kontaktu nabycie w krótkim czasie własnych doświadczeń zawodowych. Drugim utrudnieniem diagnostycznym jest odmienna budowa histologiczna nowotworów występujących u dzieci i młodzieży. Jednak mimo ogromnego postępu medycyny nadal są jedną z głównych przyczyn zgonów wśród chorych poniżej 16 roku życia stanowią około 16% wszystkich przyczyn zgonów w tej grupie wiekowej.
Krzysztof Mudyń
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 25-34
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.003.17917Na wstępie autor przytacza kilka definicji rozmyślnej niewiedzy i analizuje to pojęcie w relacji do terminów pokrewnych, takich jak „dobrowolna ślepota”, „unikanie informacji” oraz „wiedza negatywna”. Następnie przedstawia wyróżnione przez Engela i Hartwiga sześć grup motywów, prowokujących wystąpienie zjawiska rozmyślnej niewiedzy. Autor proponuje zredukowanie tego podziału do trzech ogólniejszych motywów, tj. emocjonalnych, pragmatycznych i moralnych, charakteryzując ich specyfikę. Nawiązując do tradycji psychoanalitycznej i roli przypisywanej przez współczesną psychologię eksperymentalną procesom nieświadomym, podkreśla, że nie każdy rodzaj umotywowanej niewiedzy poprzedza „rozmyślna”, świadoma decyzja. Wiele przejawów niewiedzy to spontaniczny (lecz nieprzypadkowy) produkt aktywności procesów nieświadomych. Mniej lub bardziej „rozmyślna” niewiedza jest częstym powodem unikania lub opóźniania badań medycznych przez potencjalnych pacjentów. Problemem praktycznym jest to, w jaki sposób przeciwdziałać tej niekorzystnej tendencji.
Krzysztof Mudyń
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 35-43
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.009.17923Michał Sułkowski, Katarzyna Bargiel, Róża Safin
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 45-58
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.004.17918Zdrowie i życie człowieka to najważniejsze dobra, dlatego też używa się wszelkich środków w celu ich ochrony. W pewnych sytuacjach u osób chorych psychicznie ochrona tych najważniejszych dóbr prawnych stoi w sprzeczności z ochroną konstytucyjnego prawa do wolności. Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje możliwości zastosowania przymusu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, które z powodu choroby zagrażają zdrowiu lub życiu swojemu, lub innych osób, lub w znaczny sposób paraliżują prace jednostki medycznej. Możliwe jest również przyjęcie osoby chorej psychicznie do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody, jeżeli istnieją do tego przesłanki.
Paweł Lipowski
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 59-67
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.005.17919W artykule przedstawiono obowiązujące w Polsce przepisy prawne definiujące warunki prowadzenia monitoringu w placówkach medycznych. Zagadnienie prezentowane jest z perspektywy prawnej oraz zarządzania w ochronie zdrowia, oparte na obserwacjach własnych autora, wynikających z jego pracy naukowej oraz doświadczeń zawodowych. Na tej podstawie podjęta została próba sformułowania implikacji prawnych i praktycznych zagadnienia legalnego wykorzystywania monitoringu podczas udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom.
Aleksandra Grześkowiak, Krystian Czernikiewicz, Ewa Jarmużek, Anita Jeleń, Michał Nowak, Anna Podolska, Piotr Skalski
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 69-77
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.006.17920Współczesna farmakologia znajduje zastosowanie nie tylko w terapii, ale również w wielu codziennych obszarach życia, takich jak sport czy nauka. Podobnie jak środki dopingowe zwiększają wydolność i siłę, tak leki nootropowe wpływają na zdolność koncentracji i zapamiętywania, dzięki czemu cieszą się rosnącym zainteresowaniem w społeczności akademickiej. Do najczęściej stosowanych należą stymulanty, m.in. amfetamina, metylofenidat, modafinil oraz kofeina. Wiele substancji powszechnie uważanych za tzw. smart drugs poprawia zdolności kognitywne, lecz ich wartość prozdrowotna jest dyskusyjna. Celem pracy jest analiza różnych aspektów korzystania przez studentów ze środków stymulujących podczas nauki, tj. mechanizmów działania i efektywności, działań niepożądanych oraz świadomości użytkowników co do potencjalnych zagrożeń.
Katarzyna Filipiak, Kinga Martynowska, Karolina Szczypta, Patrycja Ostrogórska-Gonszewska
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 79-92
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.007.17921Wypalenie zawodowe to powszechny problem występujący wśród pracowników, których praca jest związana z innymi ludźmi, a dodatkowo wiąże się z udzielaniem im pomocy. W związku z tym, jedną z grup ryzyka jest personel medyczny, a w szczególności pielęgniarki i położne. Badania naukowe wskazują, że różne czynniki mają odmienny wpływ na występowanie wypalenia zawodowego. Celem pracy był przegląd polskiego i zagranicznego piśmiennictwa naukowego dotyczącego zespołu wypalenia zawodowego wśród pielęgniarek i położnych. Na podstawie przeglądu piśmiennictwa wykazano, że istotny wpływ na wystąpienie zespołu wypalenia zawodowego mają nie tylko wykształcenie, staż pracy i zarobki, ale również relacje międzyludzkie w miejscu pracy, poziom kompetencji społecznych i style radzenia sobie ze stresem. Określenie tych czynników nie byłoby możliwe, gdyby nie wykorzystanie narzędzi badawczych, jakimi są różnego rodzaju kwestionariusze, np. Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego (ang. Maslach Burnout Inventory, MBI) i Kopenhaski Inwentarz Wypalenia Zawodowego (ang. Copenhagen Burnout Inventory, CBI). Niezmiernie istotne jest podjęcie działań prewencyjnych i profilaktycznych, aby móc chronić personel medyczny przed tym zjawiskiem.
Jacek Składzień
Sztuka Leczenia, Tom 38, Numer 1, Tom 38 (2023), s. 95-99
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.23.008.17922Przy nauce badania chorego musimy zebrać wywiad według zasad propedeutyki (dolegliwości główne, dotychczasowy przebieg choroby i dolegliwości ze strony innych narządów). Następnie należy przeprowadzić badanie oglądaniem i badanie palpacyjne, opukowe, we wziernikach itd. Badania te mają wartość podstawową badania obiektywnego. Następnie wykonujemy badania dodatkowe (np. obrazowe, enzymatyczne i inne). Dlatego w formie gawędziarskiej przypominam znaczenia badania oglądaniem naszych chorych.
Data publikacji: 2022
Sekretarz redakcji: Beata Jakubczyk
Zastępca redaktora naczelnego: Marek Motyka
Redaktor naczelny: Joanna Bonior
Projekt okładki / Cover design: Andrzej Franaszek
Joanna Bonior, Marek Motyka
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 2, Tom 37 (2022), s. 7-10
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.008.16669Maurits Dekkers, Max Erkelenz, Lyra Hoeben, Charlotte Lenhard, Stavroula Kalaitzi
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 2, Tom 37 (2022), s. 13-22
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.009.16670Ostatnie badania sugerują, że problem nierówności wydaje się legitymizowany przez postawy merytokratyczne. Choć twierdzi się, że merytokracja uzasadnia nierówności społeczno-ekonomiczne poprzez definiowanie indywidualnych osiągnięć i wysiłków jako przyczyn nierówności, często nie dostrzega się, jak działają mechanizmy leżące u jej podstaw. W niniejszym opracowaniu badano, jak merytokracja podtrzymuje nierówności. W swojej mieszanej, sekwencyjnej konstrukcji wyjaśniającej najpierw opiera się na danych ilościowych pochodzących z kwestionariusza, stwierdzając znacząco pozytywną i nieelastyczną relację między akceptacją nierówności a przekonaniami merytokratycznymi.
Następnie przeprowadzono jakościowy, systematyczny przegląd literatury, sugerując, że związek między merytokracją a nierównością może być bardziej okrężny, niż wcześniej zakładano. Ponadto wyniki sugerują, że merytokratyczne postawy ludzi zależą bardziej od ich kontekstu społecznego niżod ich aprobaty dla merytokracji.
Magdalena Zabielska
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 2, Tom 37 (2022), s. 23-35
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.012.16671W niniejszym artykule zostały zaprezentowane wstępne wyniki dotyczące badania doświadczeń obcokrajowców z poznańskimi placówkami ochrony zdrowia, zebranych podczas wywiadów narracyjnych z osobami znającymi język polski w stopniu nieznacznym lub w ogóle go nieznającymi. Wybrane fragmenty wywiadów zostały zanalizowane w ujęciu jakościowym, w celu określenia dyskursywnej konstrukcji doświadczeń dotyczących zarówno regularnych wizyt u lekarza, jak i nagłych wypadków, kiedy to osoby te szukały porady lub pomocy medycznej i kiedy nie mogły się skomunikować (w sposób satysfakcjonujący). Badanie to potwierdza rezultaty uzyskane w nielicznych wcześniejszych podobnych badaniach, przeprowadzonych zarówno w Poznaniu, jak i ogólnie w Polsce, które zwracają uwagę na wiele utrudnień napotykanych przez tych pacjentów w korzystaniu z usług opieki zdrowotnej. W ujęciu dyskursywnym mamy tu do czynienia z małymi opowieściami (ang. small tory) będącymi emocjonalnymi wyrazami poczucia bezradności, frustracji oraz bycia „nie u siebie”.
Marta Barłowska, Alicja Gosek
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 2, Tom 37 (2022), s. 37-45
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.013.16672Wprowadzenie . Osteoporoza jest chorobą szkieletu cechującą się obniżoną gęstości mineralną kości i zwiększoną podatnością na złamania patologiczne. Aktywność fizyczna, niezależnie od rodzaju zastosowanego treningu, wywiera korzystny wpływ zarówno na homeostazę kostną, jak i na cały układ mięśniowo-szkieletowy u pacjentów z osteopenią lub osteoporozą.
Celem pracy była próba oceny poziomu wiedzy badanych na temat osteoporozy oraz wpływu aktywności fizycznej na prewencję i leczenie tego schorzenia.
Materiał i metoda . Badana grupa liczyła 150 osób, w tym 117 kobiet (78%) i 33 mężczyzn (22%) w wieku śr. 35,86 ± 15,89 roku. Do badania wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego udostępnionego za pośrednictwem internetu. Wyniki opracowano za pomocą oprogramowania IBM SPSS Statistics 26, a za poziom istotności statystycznej przyjęto wartość p = 0,05.
Wyniki . Zaobserwowano istotną statystycznie zależność pomiędzy wiekiem badanych a poziomem wiedzy na temat aktywności fizycznej w kontekście osteoporozy (p = 0,003). Poziom wiedzy na temat osteoporozy w badanej grupie był wyższy u kobiet niż u mężczyzn (p = 0,001). Poziom wiedzy badanej populacji zamieszkującej miasta nie różnił się od poziomu wiedzy badanych, którzy zamieszkiwali tereny wiejskie (p = 0,5).
Wnioski . Ze względu na niski poziom wiedzy na temat aktywności fizycznej i jej korzystnego wpływu na prewencję i leczenie osteoporozy w starszej grupie wiekowej, należałoby wdrożyć działania edukacyjne i prewencyjne w celu popularyzacji ruchu i tym samym zmniejszenia ryzyka wystąpienia tego schorzenia w populacji osób dorosłych.
Patrycja Zurzycka, Katarzyna Czyżowicz, Grażyna Puto
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 2, Tom 37 (2022), s. 49-56
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.014.16673Narracja i realizowana w oparciu o nią opieka narracyjna umożliwia włączenie do codziennej praktyki klinicznej perspektywy humanistycznej odwołującej się do opowieści (narracji) pacjentów i ich bliskich, a także personelu medycznego. Połączenie wiedzy pochodzącej z narracji oraz kontekstu klinicznego i uwarunkowań realizowanej opieki pozwala na skupienie się na jednostkowych potrzebach i wyjątkowości każdego człowieka. Narracja może być także postrzegana jako jedna z form etyki. U podstaw etyki narracyjnej leży założenie, że narracja jest istotnym elementem wpływającym na podejmowane w sytuacjach klinicznych decyzje, również te związane z rozwiazywaniem dylematów etycznych. Etyka narracyjna pomaga docenić wpływ historii (opowieści) na jaźń oraz zrozumieć bogactwo i złożoność indywidualnego życia, a tym samym może stanowić podstawę dla rozumowania etycznego. Ze względu na specyfikę roli zawodowej pielęgniarki etyka narracyjna może stanowić istotną wartość wykorzystywaną w nauczaniu etyki zawodu. Celem pracy jest przedstawienie wybranych zagadnień związanych z etyką narracyjną w kształceniu pielęgniarek.
Aleksandra Dziektarz, Sylwia Wójcik
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 2, Tom 37 (2022), s. 57-63
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.015.16674Obecna sytuacja na świecie – utrzymująca się od ponad dwóch lat pandemia COVID-19 oraz trwająca od końca lutego 2022 r. wojna w Ukrainie – doprowadziła do wzrostu niepokoju, lęku i braku poczucia bezpieczeństwa. Naruszenie stabilizacji oraz trudności w zaspokajaniu potrzeb sprzyjają utrzymywaniu się nadmiernego, destrukcyjnego stresu, co z kolei wpływa na rozwój zaburzeń psychicznych i chorób odstresowych. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie roli psychoterapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburzeń rozwijających się w związku z doświadczaniem nadmiernego stresu oraz przedstawienie technik pomocnych w radzeniu sobie z napięciem psychofizycznym, które można wykorzystywać zarówno w trakcie psychoterapii, jak i stosować samemu w ramach dbania o własne zdrowie. W opracowaniu przybliżono mechanizm działania i komponenty stresu, przedstawiono również właściwości psychoterapii poznawczo-behawioralnej jako nurtu o naukowo udowodnionej skuteczności, oferującego metody leczenia wielu zaburzeń psychicznych i bogatego w konkretne, ustrukturyzowane i empirycznie sprawdzone techniki pracy.
Anna Mikulec, Marek Zborowski
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 2, Tom 37 (2022), s. 65-70
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.016.16675Głód nadal stanowi poważny i dotkliwy, problem na świecie. Nawet podczas pandemii COVID-19 większy odsetek ludzi umiera z głodu niż z powodu koronawirusa. Czy zatem czeka nas nowa epidemia, tym razem głodu, na świecie? Celem pracy było przedstawienie obecnej sytuacji związanej z brakiem bezpieczeństwa żywnościowego na świecie w aspekcie trwającej jeszcze pandemii COVID-19. Należy spodziewać się, że w najbliższych latach będziemy zmuszeni mierzyć się z ogromnym kryzysem humanitarnym. W związku z powagą problemu przed całą ludzkością stoi dziś zadanie mające na celu zapobiegnięcie rozprzestrzenianiu się epidemii głodu na świecie.
Data publikacji: 08.09.2022
Projekt okładki / Cover design: Andrzej Franaszek
Monika Gumulińska, Joanna Skoczek, Joanna Zyznawska, Grzegorz Frankowski
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 1, Tom 37 (2022), s. 11-19
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.002.15993Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najczęściej występującą chorobą narządu ruchu, postępującą, obejmującą w pierwszej kolejności powierzchnie stawowe. Zwyrodnienia wywołują u pacjentów bol i sztywność stawów, co prowadzi do utrudnienia życia codziennego oraz negatywnie wpływa na komfort psychofizyczny chorego. Celem pracy była ocena wpływu dwutygodniowego programu rehabilitacji na sprawność psychofizyczną oraz poziom odczuwanego bólu w stawach objętych zmianami zwyrodnieniowymi u pacjentów powyżej 60. roku życia cierpiących na osteoartrozę. Przebadano 35 osób (25 kobiet oraz 10 mężczyzn) w wieku od 60 do 85 lat. Do oceny wpływu dwutygodniowego programu rehabilitacji na sprawność psychofizyczną oraz poziom odczuwanego bólu w stawach objętych zmianami zwyrodnieniowymi u osób z osteoartrozą wykorzystano: Senior Fitness Test (SFT), Geriatryczną Skalę Oceny Depresji Yesavage’a (GDS), skalę oceny bólu (VAS). Badania wykazały istotną poprawę kondycji psychofizycznej tych pacjentów z osteoartrozą, którzy skorzystali z dwutygodniowego programu usprawniającego. Uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym osób w wieku powyżej 60 lat zmagających się z chorobą zwyrodnieniową stawów przyczynia się do obniżenia poziomu bólu, zwiększa siłę mięśniową kończyn dolnych oraz mięśni ramion, a także wpływa korzystnie na samopoczucie pacjentów.
Joanna Zyznawska, Dominika Wicher
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 1, Tom 37 (2022), s. 21-30
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.003.15994Jałowa martwica kości to schorzenie charakteryzujące się̨ powstawaniem zmian martwiczych tkanki kostnej bez udziału drobnoustrojów chorobotwórczych. Choroba ta głownie występuje w obrębie głowy kości udowej, guzowatości kości piszczelowej oraz guzie piętowym. Jednym z elementów leczenia jest operacyjne usunięcie martwej tkanki, po którym prowadzi się fizjoterapię, przywracającą utraconą funkcję. Celem pracy jest przedstawienie modelu rehabilitacji pacjentki, u której zdiagnozowano jałową martwicę chrzęstno-kostną w obrębie nietypowym – okolicy kłykcia przyśrodkowego kości udowej w stawie kolanowym lewym.
Materiał i metody: Pacjentka, lat 24, po zabiegu usunięcia martwicy kłykcia przyśrodkowego kości udowej. Objawy towarzyszące: silny bol, obrzęk, trudności w poruszaniu się̨ i ograniczenie ruchomości w stawie kolanowym lewym. Wdrożono indywidualnie dopasowane postępowanie fizjoterapeutyczne z różnorodnymi technikami z zakresu fizykoterapii, kinezyterapii i terapii manualnej, w niektórych przypadkach odbiegające od przyjętych norm. Zaproponowane postępowanie rehabilitacyjne doprowadziło do przywrócenia prawidłowej homeostazy stawu.
Lucyna Ścisło, Iwona Bodys-Cupak, Maria Kózka
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 1, Tom 37 (2022), s. 33-41
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.004.15995Model opieki skoncentrowanej na pacjencie – PCC (Patient-Centered Care) w wielu krajach został uznany za standardowe podejście w opiece zdrowotnej w celu poprawy jej jakości. Istotą PCC jest respektowanie wartości, doświadczeń, potrzeb i preferencji pacjenta w planowaniu, koordynowaniu i świadczeniu opieki. Centralnym elementem tego modelu jest relacja terapeutyczna między pacjentem a osobami świadczącymi opiekę zdrowotną. Liczne badania wykazały, że wdrożenie PCC do praktyki przyczynia się do poprawy wyników opieki, lepszego wykorzystania zasobów, obniżenia kosztów i zwiększenia zadowolenia pacjentów z opieki. Celem tego artykułu jest zaprezentowanie założeń modelu opieki skoncentrowanej na pacjencie, korzyści i barier we wdrażaniu do systemu opieki zdrowotnej.
Patrycja Zurzycka, Katarzyna Wojtas, Grażyna Puto
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 1, Tom 37 (2022), s. 43-50
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.005.15996Niepełnosprawni intelektualnie doświadczają stygmatyzacji, są dyskryminowani i często nie decydują o własnych sprawach. W opiece nad osobami niepełnosprawnymi intelektualnie w szczególny sposób należy zwrócić uwagę na poszanowanie ich godności i podmiotowości. Celem pracy jest podkreślenie wagi poszanowania godności i podmiotowości dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz znaczenia komunikowania się z nimi. Artykuł powstał na podstawie analizy piśmiennictwa dotyczącego zagadnień niepełnosprawności intelektualnej. Analiza piśmiennictwa wskazuje, że tematyka niepełnosprawności intelektualnej dotyczy podmiotowości i godności osoby, barier w komunikowaniu się z otoczeniem, w tym z personelem medycznym w środowisku szpitalnym. Prowadzenie badań w zakresie opieki nad osobami z niepełnosprawnością intelektualną jest niezbędne. Ponadto istnieje konieczność organizacji szkoleń dla wszystkich członków zespołu terapeutycznego, zwłaszcza w obszarze zagadnień komunikacji z osobami z niepełnosprawnością intelektualną.
Ryszard Praszkier
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 1, Tom 37 (2022), s. 51-66
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.006.15997Artykuł jest prezentacją historii idei i praktyki doc. dr hab. n. med. Kazimierza Jankowskiego w 50-lecie utworzenia przez Niego ośrodka, znanego pod nazwą „Synapsis”. Przedstawione są kolejne zmiany i poszerzenia metod pracy z pacjentami, badanie skuteczności tych metod oraz rozwój towarzyszącej im idei. Ukazana jest droga od stosowania metod psychokorekcyjnych skoncentrowanych na jednostce do rozszerzenia na rodzinę, a następnie na środowisko. Zaprezentowany jest – nowatorski w latach 70. XX wieku – model psychoprofilaktyki środowiskowej. Równolegle dokumentowana jest przechodzeniem od pracy na oddziale zamkniętym do leczenia w trybie otwartym, a w następnym kroku – do psychiatrii środowiskowej.
Angelika Doroszewska, Marlena Czuryszkiewicz, Aleksandra Byra, Julia Chołuj, Kinga Bielak, Agnieszka Pieczykolan
Sztuka Leczenia, Tom 37, Numer 1, Tom 37 (2022), s. 67-75
https://doi.org/10.4467/18982026SZL.22.007.15998Ciąża w bliźnie po cięciu cesarskim stanowi poważny problem medyczny, zagrażający życiu kobiety. Pomimo szeroko rozwiniętej diagnostyki ciąże ektopowe w bliźnie zdarzają się stosunkowo często. Rozpoznania ciąży ektopowej najczęściej dokonuje się w siódmym tygodniu ciąży. Może ona przebiegać bezobjawowo lub charakteryzować się ostrym bólem w podbrzuszu. Stopień rozpowszechnienia badań ultrasonograficznych odzwierciedla wzrost rozpoznawalności ciąż zaimplantowanych w bliźnie po cięciu cesarskim. Podczas rutynowego badania ultrasonograficznego nieciężarnej macicy u kobiet, z co najmniej jednym cięciem cesarskim w wywiadzie, nieprawidłowość w obrębie blizny występuje z częstością 24–70%. Z uwagi na całkowitą liczbę cięć cesarskich i odsetek nieprawidłowego tworzenia się blizny po cięciu cesarskim problem ten dotyczy dużej grupy pacjentek. Z powodu wysokiego ryzyka wystąpienia wstrząsu nie zaleca się postępowania wyczekującego. W leczeniu ciąży ektopowej w bliźnie lekiem z wyboru jest metotreksat.
2024
96.90
