Volume 19, Issue 3

2024

Data publikacji: 06.11.2025

Opis

Publikacja została dofinansowana ze środków Wydziału Filologicznego w ramach programu Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Publikacja dofinansowana z programu „Rozwój Czasopism Naukowych”, MEiN, nr umowy RCN/SP/0284/2021.

Projekt okładki: Paweł Bigos

Licencja: CC BY 4.0

Redakcja

Redaktor naczelny Katarzyna Bazarnik

Zastępca redaktor naczelnej / sekretarz Natalia Palich

Redaktorzy numeru Jan Balbierz, Natalia Palich

Zawartość numeru

„Ośrodkami mej sławy są więc Dar-es-Salaam, Udżidżi, Windhoe[k]”. Orient, globalne południe i europejskie peryferie w Dziennikach i listach Franza Kafki

Jan Balbierz

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 19, Issue 3, 2024, s. 139-157

https://doi.org/10.4467/20843933ST.24.012.21771

Dzienniki i listy są jednym z najważniejszych paratekstów do enigmatycznej twórczości literackiej Franza Kafki. Mój tekst poświęcony jest wątkom orientalistycznym w nich zawartym. Kafka wykazuje zaskakująco duże zainteresowanie Orientem i Globalnym Południem: przez koneksje rodzinne zaznajomiony był z gospodarczymi aspektami kolonizacji Konga i niemieckojęzycznymi osiedleńcami w Paragwaju, fascynował się sztuką wizualną w Japonii, czytał z entuzjazmem niemieckie adaptacje poetów chińskich. Jednocześnie interesował się europejskimi peryferiami, kulturą i tradycją Żydów wschodnioeuropejskich, które poznał nie tylko za sprawą ich masowej migracji w czasie pierwszej wojny światowej, ale przede wszystkim przez przyjaźń z wywodzącym się z Warszawy aktorem, reżyserem i menedżerem Yitzhakiem Löwym. Artykuł przedstawia powiązania między różnymi aspektami recepcji kulturowej „Wschodu” u Kafki i aktualny stan badań na ich temat.

PDF

Czytaj więcej

“Ein ungeheueres Ungeziefer” versus Vicious Vermin. Franz Kafka’s The Metamorphosis and Ian McEwan’s The Cockroach

Przemysław Michalski

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 19, Issue 3, 2024, s. 159-169

https://doi.org/10.4467/20843933ST.24.013.21772

Niniejszy artykuł jest próbą przeprowadzenia analizy komparatystycznej popularnego opowiadania Franza Kafki Przemiana oraz stosunkowo mało znanej krótkiej powieści Iana McEwana pt. Cockroach [Karaluch] z roku 2019. Utwór angielskiego pisarza to dobry przykład wykorzystania interseksualności w celach polityczno-polemicznych; McEwana nie interesują wyrafinowane gry intertekstualne, a format minipowieści jest mu potrzebny do tego, aby wyrazić swoje zdumienie i rozgoryczenie decyzją o opuszczeniu Unii Europejskiej, jaką podjęli jego rodacy. Dlatego też zarówno w sensie narracyjnym, jak i ideologicznym, oba teksty różni bardzo wiele. Poniższy artykuł analizuje najważniejsze podobieństwa i różnice między nimi, zwłaszcza kwestię tożsamości, języka oraz przestrzeni. Utwór McEwana w oczywisty sposób nawiązuje do Kafki poprzez zabawną parafrazę słynnego początkowego akapitu Przemiany oraz wprowadzenie tematu cielesnej metamorfozy. Z drugiej strony jest jasne, że każdy z tekstów powstał z zupełnie innych pobudek i w innym celu został napisany: utwór Kafki jest enigmatyczną refleksją nad przerażającą zagadkowością ludzkiej egzystencji, podczas gdy powieść McEwana to przede wszystkim satyra polityczna.

PDF

Czytaj więcej

Metamorphoses of Kafka’s The Metamorphosis in English and American Science Fiction

Michał Palmowski

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 19, Issue 3, 2024, s. 171-185

https://doi.org/10.4467/20843933ST.24.015.21774

Niniejszy artykuł omawia nowelę Philipa Rotha Pierś oraz opowiadania Wolny pomidor Micheala Bishopa i Lepszą przemianę Briana Aldissa jako adaptacje Przemiany Franza Kafki. Wskazuje się, że Franz Kafka nie tylko wywarł istotny wpływ na science fiction, lecz także może być uznany za pełnoprawnego przedstawiciela tego gatunku, jeśli przyjąć jego definicję jako „wyobcowania poznawczego” (Suvin 1972). W takim ujęciu również Pierś Philipa Rotha mieści się w ramach science fiction. Artykuł bada strategie stosowane przez autorów w celu wykorzystania komicznego potencjału opowiadania Kafki oraz wariacje tematyczne i formalne paradygmatu ustanowionego przez Kafkę.

PDF

Czytaj więcej

Kafka and Cats? Feline Transitions of Franz Kafka’s Works

Thomas Gurke

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 19, Issue 3, 2024, s. 187-204

https://doi.org/10.4467/20843933ST.24.014.21773

Zwierzęta odgrywają ważną rolę w twórczości Kafki, ale kot występuje w niej zaledwie dwukrotnie. W krótkich utworach, napisanych w latach 1917–1920, pojawia się w konkluzji paraboli Kleine Fabel (1931/1971) jako władca bardzo małego wszechświata, a po raz drugi – w opowiadaniu Eine Kreuzung (1931/1971), w formie hybrydy, dziwnego koto-jagnięcia, którego figura wyłania się z Kafkowskiego trójkąta edypalnego, uwierzytelniając go. Jednak współczesne powiązania między twórczością Kafki a kotami są wielorakie i przenikają sferę kultury popularnej. Japońska powieść Kafka nad morzem (2002) Harukiego Murakamiego, węgierska powieść Kafka macskái [Koty Kafki] Gábora T. Szántó (2014) i opowiadanie Siak ni Kafka, Pusa [Jestem Kafka, kot] filipińskiego autora Roya Vadíla Aragona (2021) świadczą o globalnej, międzykulturowej k-atrakcyjności tego zwierzęcia. O co chodzi w pozornie „zabawnym” pomyśle „MODyfikowania” twórczości Franza Kafki za pomocą #catcontentu? I dlaczego Kafka bardzo rzadko pisał o kotach? Niniejszy artykuł uwypukla transformacyjny potencjał kafkowskich adaptacji, ich – by tak rzec – afordancje do meta-morfozy, na przykładzie szczególnie interesującego przypadku, mashupowej powieści Coleridge’a Cooka The Meowmorphosis (2011).

PDF

Czytaj więcej

Pliki do pobrania

Strony tytułowe i redakcyjne PDF Spis treści PDF Biogramy PDF

Słowa kluczowe: Franz Kafka, orientalizm, diarystyka, recepcja kultur pozaeuropejskich w Europie Środkowej, McEwan, Kafka, powieść, przemiana, Brexit, Franz Kafka, metamorfoza, science fiction, Philip Roth, Breast, tomato, cockroach, Brian Aldiss, Michael Bishop, motywy kafkowskie, kot w literaturze, współczesna powieść mashupowa

Ustawienia prywatności (cookies)

Niezbędne (2)

Statystyka (2)

Volume 19, Issue 3

2024 Następne

Zawartość numeru

Pliki do pobrania

Informacje o finansowaniu

2024