Woda towarzyszyła architekturze od zarania dziejów, była jednym z podstawowych warunków umożliwiających budowę osad, a następnie miast. Zapewniała przetrwanie, umożliwiała rozwój cywilizacji, stanowiła jedną z linii obrony przed wrogami. Z czasem, oprócz utylitarnych zaczęła też pełnić funkcje symboliczne, dekoracyjne, kompozycyjne. W tradycji katalońskiej najbardziej prestiżowymi przestrzeniami publicznymi były niekoniecznie place, ale raczej las ramblas. To charakterystyczne typologicznie dla tamtejszej kultury urbanistycznej podłużne promenady wysadzane drzewami, zakładane wzdłuż rzek i potoków, wokół których rozwijały się miasta. Te cieki wodne, niegdyś użytkowe, a potem coraz bardziej zanieczyszczone, były następnie ukrywane pod posadzkami . Z czasem także inne, bardziej dekoracyjne sposoby wykorzystania wody przeniknęły do Katalonii z innych części Europy. Parki, skwery i place wyposażone w dekoracyjne elementy wodne  to miejsca charakterystyczne w krajobrazie śródmiejskim Barcelony i innych miast. W artykule zostanie omówionych kilka realizacji z lat 1899-2015.

Adaptacja jest procesem w trakcie którego obiekt zmienia swoje właściwości aby dostosować się do zmian zachodzących w środowisku zewnętrznym. Organizmy żywe w celu przetrwania adaptują się w procesie ewolucji – zmiany przystosowawcze dotyczą jednak nie tylko organizmów żywych ale również ich środowiska. Budynki adaptowalne mają za zadanie reagować na zmiany czynników zewnętrznych, są one budynkami raczej przekształcalnymi niż statecznymi. Jakkolwiek idea może wydawać się nowoczesna, to taką nie jest. Zdolność adaptacji za pomocą technologii i materiałów jest znana człowiekowi od dawna. Technologia pozwalająca na adaptację ewoluowała wraz ze zmianami technologicznymi, ekonomicznymi oraz socjologicznymi. Niniejszy artykuł skupia się na przedstawieniu współczesnych domów mieszkalnych adaptowalnych w odniesieniu do czynników środowiskowych, przedstawieniu prototypów oraz omówieniu wybranych komponentów wspo­magających tę adaptację.

Zieleń w tradycyjnej zagrodzie tak, jak w każdym innym środowisku, spełniała trzy podstawowe grupy funkcji: ochronno-techniczną, użytkową i społeczno-kulturową. Spełniała, ponieważ od końca XX w. obserwujemy zanikanie zagrody jako rozwiązania przestrzennego charakteryzującego zabudowę wsi, a za tym i zanikanie specyficznych funkcji towarzyszącej jej zieleni. Zieleń w zagrodzie, dzięki swoim wartościom użytkowym, izolacyjnym, regulacyjnym i biologicznym wywiera znaczny wpływ na warunki życia i ludzi i zwierząt. Pełniła przede wszystkim funkcję użytkową, w tym produkcyjną i ochronną. Jednak nie można nie uwzględniać jej roli społeczno-kulturalnej; przede wszystkim ozdobnej, ale też symbolicznej. Indywidualne cechy roślin użytkowanych w zagrodach znajdowały odpowiednie zastosowanie dla właściwego ich miejsca, funkcji i roli. Miały one, wywodzące się zazwyczaj z racjonalnych źródeł, określone znaczenie symboliczne, które współcześnie jest często, mniej lub bardziej świadomie, kontynuowane.

Tworzenie oraz podtrzymywanie więzi sąsiedzkich to od lat wyzwanie dla socjologów i urbanistów. Oddzielenie przestrzeni publicznych od prywatnych oraz czytelne określenie ich granic jest ważnym elementem funkcjonowania mieszkańców ze sobą, w ich środowisku zamieszkania. Obszary mieszkaniowe, takie jak wiedeńskie Monte Laa, czy gdańska Dzielnica Garnizon są przykładami, które pokazują jak istotną rolę w kształtowaniu przestrzeni sąsiedzkich i aktywizacji lokalnych kontaktów społecznych ma zieleń, która nierzadko staje się ich inicjatorem. Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie jaki udział w tworzeniu oraz segregacji przestrzeni ma zieleń, która może stać się naturalną barierą wyznaczającą dane strefy, dynamizować działania mieszkańców, wpływając na zawiązywanie więzi sąsiedzkich oraz zapewniać lepsze samopoczucie jej użytkownikom.

Wśród działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, ekologii, oszczędności energii, istotne jest tworzenie proekologicznej architektury. Jednym z nurtów współczesnej architektury jest stosowanie technologii wynikających z tradycji. Praktycznym przykładem takiego działania jest realizacja doświadczalnego budynku wzniesionego z użyciem technologii surowej ziemi (ziemia ubijana w szalunkach, ziemne bloczki prasowane i bloczki słomiano-gliniane), zlokalizowanego w Parku Ekologicznym w Pasłęku. Projekt opracował zespół autorski z Wydziału Architektury P.W. Budynek został oddany do użytku w 2012 r.

Realizacja budynku miała na celu zademonstrowanie metod wznoszenia budynku z surowej ziemi, a następnie umożliwienie badań i obserwacji dotyczących zachowania się konstrukcji w czasie eksploatacji. Budynek pomyślany został jako energooszczędny z możliwością pozyskiwania energii słonecznej metodą pasywną. Zastosowano także dach pokryty zielenią ekstensywną. W artykule przedstawione są założenia projektowe, opis realizacji i rezultaty wizji lokalnych w czasie eksploatacji.

W czasach postępującego rozwoju urbanistycznego ogromne znaczenie odgrywa harmonijne wkomponowanie nowych budynków w istniejące już otoczenie oraz uwzględnienie uwarunkowań środowiskowych i klimatycznych regionu. W światowych trendach wyraźnie zaznacza się chęć kreowania architektury nowoczesnej i innowacyjnej a przy tym ściśle związanej z lokalną kulturą i tradycją. Projektowanie architektury zrównoważonej oraz bliskiej idei krytycznego regionalizmu zyskuje więc na coraz większej popularności. Jednym z założeń tej koncepcji jest bezpośrednie, dialektyczne obcowanie budynku z naturą. Kenneth Frampton opisuje, że podstawową cechą krytycznego regionalizmu jest „place-form”, czyli kształtowanie architektury silnie związanej z miejscem i terenem, na którym się znajduje, uwzględniającej grę światła, topografię oraz warunki klimatyczne. W niniejszym artykule przeanalizuję wybrane współcześnie zbudowane w Europie enoteki jako architekturę ściśle związaną przez swoją funkcję z terenami zielonymi. Postaram się odpowiedzieć na pytanie czy budynki te stworzone dla potrzeb ludzi szanujących przyrodę i czerpiących przyjemność z obcowania z nią mogą być przykładem wzorcowych rozwiązań dla projektów uwzględniających zachowanie walorów środowiska naturalnego.

W artykule analizowana jest forma rzeźb Dani Karavana w kontekście przestrzeni miejskiej, w której obecne są zieleń i woda. W kompozycjach przestrzennych izraelskiego rzeźbiarza wielkoskalowych interwencjach w przestrzeń publiczną – woda i zie­leń wykorzystywane są jako elementy składowe. Oprócz walorów estetycznych niosą one – wraz z formami rzeźbiarskimi i innymi elementami krajobrazu – wartości symboliczne: upamiętnienie wydarzeń historycznych, czy wartości takich jak ochrona środowiska naturalnego, tolerancja, prawa człowieka. Elementarne formy architektoniczne, zieleń i woda u Karavana tworzą spójny system narracyjny, podnoszący wartość ich otoczenia, kreujący genius loci.

W artykule zaprezentowano wyniki wieloletnich badań autorów nad znaczeniem rzek i cieków wodnych dla poziomu życia mieszkańców współczesnych miast na przykładzie Łodzi, Wiednia i Mainz. Projekty badawcze wraz z opracowanymi koncepcjami obejmowały zagadnienia dotyczące programów, ich zasadności, możliwości odtworzenia otwartych, przyrzecznych terenów publicznych przy kształtowaniu zrównoważonego klimatu miasta, poprzez wplecenie dolin rzecznych w jego strukturę. Atrakcyjność krajobrazowa regionu łódzkiego wynika z kontrastu między dolinami cieków wodnych, a wielkomiejską strukturą XIX wiecznego ośrodka przemysłowego. Doliny te nadały aglomeracji miejskiej wraz z miastami satelickimi szczególny charakter polegający na przenikaniu się obszarów zabudowanych z terenami urządzonej zieleni parkowej oraz naturalizującymi się licznymi dolinami cieków, tworzących układ o kształcie kręgu z promieniście rozchodzącymi się otwartymi terenami zielonymi.

Artykuł przybliża problematykę aranżacji krajobrazu w zabytkowym budownictwie dworskim. Zarówno woda jak i zieleń stanową istotne elementy kształtujące charakter przestrzeni wokół zabudowy. Niniejsze czynniki w kontekście budynków zabytkowych stanowią rozległą tematykę, którą można podzielić na dwie grupy. Pierwszą z nich jest forma, drugą funkcja. Zarówno formę – swobodną i urządzoną, jak i funkcję – reprezentacyjną, rekreacyjną i użytkową, można rozpatrywać w kontekście historycznym (powstania danego założenia) oraz współczesnych aranżacji. Na przykładzie wybranych trzech obiektów znajdujących się w Krakowie zilustrowano zabytkowe założenia dworskie z uwzględnieniem wyżej wskazanego podziału.

Karol Borowiecki, Maks Baum i Moryc Welt – Polak, Niemiec i Żyd, czyli bohaterowie „Ziemi Obiecanej” – ucieleśniają nawarstwienie kultur, jakie tworzyły Łódź już od XVIII wieku. Obecnie miasto stawia czoło tematom przywracania pamięci o dawnych mieszkańcach. Coroczny Festiwal Dialogu Czterech Kultur, rewitalizacja miejsc zagłady, czy tworzenie nowych przestrzeni pamięci jak Park Ocalonych, Park im. Szarych Szeregów to tylko kilka spośród działań nawiązujących dialog z przeszłością, aktywizujących przestrzeń współczesną. W krajobrazie Bałut, jednej z dzielnic Łodzi, widać połączenie niespełnionego snu o rewolucji urbanistycznej i przebłysków minionej tożsamości miasta Litzmannstadt, które stwarza szansę przestrzeniom zielonym, by stały się ich spoiwem. Autorka bada zależność między miejscami pamięci, a przestrzeniami zielonymi w krajobrazie Bałut pod kątem kompozycji jako narzędzia narracyjnego w przestrzeni.

Rzeka jako jeden z podstawowych elementów układu krajobrazowego poddawana jest obecnie intensywnemu procesowi przemian. Przemiany te warunkowane są w znacznej mierze obciążeniami wynikającymi z dotykających nasz Glob zmian klimatycznych. Gwałtowne ocieplenie klimatu i związane z nim podnoszenie się poziomu wód, jak i zwiększenie zagrożeń ze strony wód opadowych stawiają przed polityką dotyczącą zlewni rzek nowe wyzwania. Czy nowe transformacje można określić mianem pozytywnej metamorfozy, kreującej zupełnie nowe wartości przestrzenno – funkcjonalne współczesnego miasta?
Artykuł przedstawia wybrane aspekty rządzące relacją zachodzącą pomiędzy rzeką a strukturą współczesnego miasta na przykładzie miasta Berlina.

Żyjemy w czasach ciągłych zmian i poszukiwań, które oddziaływają w zróżnicowany sposób na ludzi i architekturę. Bazą tych zmian są innowacje nowych technologii. Rosną również oczekiwania człowieka dotyczące miejsca zamieszkania,architektury, stylów życia. Architektura jest coraz bardziej pod presją zmieniających się potrzeb ludzi, czasami kształtowana jest pod wpływem ludzkiego sukcesu pogoni za innością. Gdzie w tej pogodni, za władzą, ambicjami, przywiązaniu do dóbr materialnych `jest miejsce dla człowieka? Zamiast cieszyć się pełnią życia jesteśmy skazani na bytowanie przepełnione flustracjami, lękiem. Ciągle zmieniający się świat ustawicznie wymyka się nam spod kontroli, a człowiek przygnieciony swoimi przywiąza­niami desperacko walczy o osiągnięcie szczęścia.

Poszukiwanie rozwiązań projektowych, które zmierzają do harmonii między dziełem człowieka a dziełem natury, jest celem samym w sobie ważnym. Bycie z Naturą każdą wolną chwilę uczy i pozwala nam się ustawicznie rozwijać. Przepełnia człowieka czystą radością życia, którą możemy nabyć tylko dzięki obcowaniu z kwiatami, ptakami, żyjąc chwilą w wiecznie trwającym teraz.

Tadao Ando to japoński twórca kojarzony zazwyczaj z architekturą betonową. W jego ascetycznych, utrzymanych w nurcie minimalizmu realizacjach dostrzec można udane przykłady włączenia elementów natury w geometrię tworzonej przez niego architektury. Woda stanowi jeden z kluczowych elementów natury, który Ando wykorzystuje zarówno do kształtowania głównej idei architektonicznej budynku, jak i do komponowania formy obiektu czy jego bezpośredniego otoczenia. Analizując do­konania realizacyjne Ando należy uznać go za jednego z najbardziej konsekwentnych architektów współczesności, który w tak różnorodny sposób wprowadza element wody do swoich licznych projektów. Na przykładzie dokonań Tadao Ando starano się wskazać możliwości estetycznego wykorzystania elementu wody we współczesnej architekturze, który to znajduje zastosowanie zarówno w kształtowaniu zamysłu głównej idei architektonicznej budynku, jak i jako środek kompozycji w tworzeniu wyrafinowanej i subtelnej formy obiektu oraz jego najbliższego otoczenia.

Przestrzeń natury może być odbierana w dychotomiczny sposób. Tradycyjnie odczytywano ją jako przestrzeń „zewnętrzną”, zarówno w stosunku do istoty ludzkiej, jak i do przestrzeni miasta. W epoce Oświecenia staje się przestrzeń natury instrumentem integracji więzi społecznych i niwelacji nierówności jako swego rodzaju „przestrzeń wewnętrzna”. Proces internalizacji natury odzwierciedla się w projektach miast utopijnych.

Dewastacja środowiska naturalnego w XX wieku wpłynęła na rozwój zainteresowania problemami natury. Z drugiej strony przyczyniła się do powstania swego rodzaju postawy defensywnej, wynikającej z konieczności bieżącej walki z zagrożeniami ekologicznymi. Można było zaobserwować brak wielkich idei i narracji dotyczących zieleni i natury. Przełomem stał się rozwój koncepcji bioróżnorodności. Koncepcja ta powstała jako reakcja na procesy wzmożonego wymierania gatunków niektórych roślin i zwierząt. Postulatowi rozszerzaniu spektrum różnorodności biologicznej może odpowiadać postulat poszerzania spektrum różnorodności form architektonicznych. Powstaje w ten sposób architektura współdzielona z naturą.

Hipodrom jest jedną z najstarszych form obiektu sportowego, przeznaczoną do organizacji pokazów i wyścigów konnych. Tradycja budowy tego typu struktur sięga czasów Starożytnej Grecji i Cesarstwa Rzymskiego. Obecnie są to rozległe założenia, zajmujące powierzchnię nawet kilkudziesięciu hektarów, położone nierzadko w strefach centralnych dużych miast, wykorzystywane nie tylko do pokazów i zawodów, ale także do codziennej rekreacji konnej i hipoterapii. Współczesne planowanie rozwoju hipodromów wraz z towarzyszącymi im obiektami i urządzeniami, jako tzw. „parków jeździeckich”, łączących elementy sportowe i rekreacyjne, przy zachowaniu podstawowej funkcji, jaką są wyścigi konne, pozwala na ich przekształcenie w wielofunkcyjne, miejskie przestrzenie zielone o dużej wartości społecznej i krajobrazowej. Dzięki temu nabierają one znaczenia nie tylko w skali miast, ale także całych regionów i cieszą się stale rosnącą popularnością, jako miejsca spędzania czasu wolnego. W artykule zaprezentowane i przeanalizowane zostaną wybrane przykłady hipodromów z Polski i Europy, pod kątem ich znaczenia dla zrównoważonego rozwoju miast.

Niniejszy artykuł został poświęcony roli zieleni i wody w kształtowaniu współczesnych przestrzeni miejskich. Prezentowane projekty zielonych i wodnych współczesnych założeń architektoniczno – urbanistycznych zawierają wątek wzajemnych relacji i powiązań między użytkownikami przestrzeni, a miejscem w którym przebywają. Zieleń i woda odgrywają znaczącą rolę w kształtowaniu architektury oraz kompozycji miejskich przestrzeni. Stwarzają ciepłą atmosferę do nawiązywania kontaktów międzyludzkich i mają znaczący wpływ na percepcję przestrzeni miejsca, które kształtują.

Zieleń i woda posiadają niezwykłe walory w kreacjach architektonicznych wodnych i zielonych miejskich przestrzeni związanych z plastyką oraz ekspresją form architektonicznych odbitych w wodzie, a przede wszystkim pięknem kształtowanego otoczenia miejsca zamieszkania człowieka. Stanowią wiodące elementy natury w kształtowaniu zdrowego oraz przyjaznego zrównoważonego środowiska mieszkaniowego.