Tom 35, Numer 2

Nie masz jeszcze konta?

Zarejestruj się

International Business and Global Economy

2016

Data publikacji: 05.12.2016

Licencja: Żadna

Redakcja

Redaktor naczelny Katarzyna Bałandynowicz-Panfil

Zawartość numeru

Wyzwanie konsolidacji fiskalnej Abenomiki

Sebastian Bobowski

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 13-26

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.043.5624

W artykule podjęto problem konsolidacji fiskalnej Japonii, stanowiącej jeden z obszarów oddziaływania polityki rewitalizacji gospodarczej obecnego premiera Japonii Shinzō Abe, zwanej od jego nazwiska Abenomiką. Podstawowym założeniem strategii Abe jest wyswobodzenie kraju z długoterminowego błędnego koła stagnacji i deflacji. Główny cel artykułu stanowi ocena kondycji i perspektyw sektora finansów publicznych w Japonii w odniesieniu do reformy systemu ubezpieczeń społecznych oraz podatku konsumpcyjnego. W opinii autora polityka fiskalna w ramach Abenomiki jest dalece nieefektywna, co może przełożyć się na spadek zaufania opinii publicznej do rządu, pozostaje jednak przy tym pod silnym wpływem dylematu fiskalnego (stymulacja czy konsolidacja) oraz barier natury politycznej i strukturalnej.

PDF

Kierunki rozwoju wewnątrzafrykańskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych

Elżbieta Bombińska

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 27-42

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.044.5625

Celem artykułu jest analiza wewnątrzkontynentalnych przepływów bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Afryce oraz próba określenia ich specyficznych cech na tle inwestycji bezpośrednich napływających spoza kontynentu. W badaniach obejmujących lata 2001–2013 uwzględniono wielkość inwestycji oraz ich strukturę geograficzną i branżową. Przeprowadzona analiza dowodzi, iż w ostatnich latach wewnątrzafrykańskie BIZ charakteryzowała dynamiczna tendencja wzrostowa. Inwestycje te cechował bardzo wysoki stopień koncentracji zarówno po stronie państw – inwestorów, jak i krajów goszczących, natomiast główne sektory lokat stanowiły usługi i przetwórstwo przemysłowe. Badania wskazują na odmienne preferencje i wzorce inwestowania firm afrykańskich w porównaniu z inwestorami spoza kontynentu.

PDF

Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce a aktywność spółek zarządzających

Tomasz Dorożyński, Janusz Świerkocki, Wojciech Urbaniak

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 43-55

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.045.5626

Specjalne strefy ekonomiczne (SSE) zapewniają lepsze warunki do prowadzenia biznesu niż dostępne na pozostałym obszarze kraju, czym mają przyciągać inwestorów, w szczególności zagranicznych. Mimo że w środowisku ekonomistów takie podejście budzi wątpliwości, wśród polityków popularność tego instrumentu systematycznie rośnie, zwłaszcza w gospodarkach rozwijających się i wschodzących. Polska również sięgnęła po SSE, które systematycznie zyskują na znaczeniu. Napływ inwestycji do SSE może być pochodną nie tylko atrakcyjności regionu, w jakim ona funkcjonuje, ale także czynników endogenicznych dla strefy, takich jak posiadane tereny, dostępność infrastruktury i jakość pracy spółki, która nią zarządza. Ten ostatni czynnik był przedmiotem naszego badania przeprowadzonego za pomocą metod statystyki opisowej. Wyniki testów sugerują, że wysiłki spółek zarządzających na rzecz pozyskania inwestorów (np. przez promocję i rozwijanie infrastruktury) są ważne dla zwiększenia napływu inwestycji krajowych i zagranicznych.

PDF

Globalne regulacje bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Trudności tworzenia i znaczenie dla handlu międzynarodowego

Wanda Dugiel

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 56-68

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.046.5627

Celem referatu jest przedstawienie prób stworzenia regulacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach współpracy międzynarodowej, pozytywnie oddziałujących na wzrost obrotów handlowych na świecie. Zagadnienie utworzenia wielostronnej umowy inwestycyjnej zyskało na znaczeniu w okresie światowego kryzysu gospodarczego w latach 2008–2009 i w latach późniejszych ze względu na istotną rolę bezpośrednich inwestycji w tworzeniu produktu krajowego brutto państw oraz stagnacji wielostronnych negocjacji handlowych w ramach Rundy z Doha, w której zrezygnowano z problematyki inwestycyjnej na konferencji ministerialnej w Cancun w 2003 r. w wyniku sprzeciwu w tej materii krajów rozwijających się. Kraje rozwinięte, decydujące o wielostronnych umowach handlowych, mogą przyjąć wspólne rozwiązania wielostronne w kwestii bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Powodzenie uregulowania prawnego ochrony inwestorów w TTIP i TTP może stworzyć standardowe rozwiązania dla wielostronnego porozumienia w skali globalnej.

PDF

Zmiany w sektorze bankowym w krajach Unii Europejskiej w dobie pokryzysowej

Eugeniusz Gostomski

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 69-82

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.047.5628

Pod wpływem globalnego kryzysu finansowego i kryzysu zadłużeniowego w strefie euro zapoczątkowane zostały głębokie zmiany w systemach bankowych krajów UE, których celem jest zwiększenie bezpieczeństwa banków i wzrost ich konkurencyjności w warunkach globalizacji. Podwyższono wymogi kapitałowe i płynnościowe wobec banków i zaostrzono nad nimi nadzór, a kraje Eurolandu stworzyły zasadnicze zręby unii bankowej. Wszystkie te zmiany prowadzą do wzrostu kosztów w bankach, co zmusza je do redukcji zatrudnienia, zamykania części placówek, a słabsze banki do łączenia się z silniejszymi. Zmiany w sektorze bankowym są też wymuszane przez nowe technologie i silną konkurencję ze strony instytucji parabankowych. Analizie nowych regulacji bankowych i zmian strukturalnych w sektorze bankowym w krajach UE poświęcone jest niniejsze opracowanie. Autor przedstawił też najważniejsze wyzwania, przed którymi stoją banki w krajach unijnych.

PDF

Determinanty pomiaru ryzyka inwestycyjnego i psychologicznego na współczesnym rynku GPW jako aktualne wyzwanie dla współczesnych finansów

Jacek Pera

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 83-97

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.048.5629

Wyzwaniem dla współczesnych finansów jest ciągłe doskonalenie i rozszerzanie pomiaru ryzyka w skali krajowej i międzynarodowej, w szczególności zrozumienie psychologicznych miar ryzyka, jakimi posługują się inwestorzy, a w konsekwencji lepszego zarządzania ryzykiem. Celem opracowania jest prezentacja problemu konieczności pomiaru ryzyka, jaki stoi przed współczesnymi finansami. Omówiono przy tym istotę ryzyka i niepewności oraz miary ryzyka. Jako metodę badawczą przyjęto analizę miary portfela inwestycyjnego z wykorzystaniem wartości narażonej na ryzyko VaR oraz skali psychometrycznej DOSPERT z wykorzystaniem ryzyka inwestycyjnego.

PDF

Inwestowanie na rynku międzynarodowym a ryzyko portfela. Analiza na podstawie głównych indeksów międzynarodowych

Ewa Feder-Sempach

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 98-110

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.049.5630

W artykule przedstawiono dywersyfikację międzynarodową i zastosowania teorii portfelowej w wymiarze globalnym. Poruszono zagadnienia takie jak: międzynarodowa granica efektywna, stopień redukcji ryzyka przy dywersyfikacji międzynarodowej, stopień redukcji ryzyka w zależnosci od różnicowania portfela w ramach krajów i sektorów oraz przeniesienie się dywersyfikacji międzynarodowej na poziom ponadregionalny. Celem głównym artykułu jest prezentacja wpływu dywersyfikacji międzynarodowej na ryzyko portfela na podstawie głównych indeksów międzynarodowych w latach 2011–2015. Za pomocą średniej oczekiwanej stopy zwrotu i odchylenia standardowego zobrazowano wpływ dywersyfikacji międzynarodowej na ryzyko portfela. Przeanalizowano portfele składające się z indeksów z różnych regionów swata – Europy, Stanów Zjednoczonych i Chin. Badanie empiryczne pokazało spadek ryzyka całkowitego wraz z dywersyfikacją międzynarodową. Najniższym ryzykiem całkowitym w okresie 2011–2015 cechował się portfel jednoindeksowyS&P500, który okazał się najbardziej zdywersyfikowany międzynarodowo.

PDF

Uwarunkowania i perspektywy rozwoju bankowości islamskiej w Wielkiej Brytanii

Iwona Sobol

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 111-122

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.050.5631

W ciągu ostatnich kilku dekad istotnie wzrosło znaczenie finansów islamskich. Charakterystyczną cechą islamskich instytucji finansowych jest konieczność przeprowadzania operacji finansowych zgodnie z religijnym prawem muzułmanów - szariatem. Najważniejszy segment islamskiego systemu finansowego to banki, których aktywa stanowią około 80% aktywów wszystkich instytucji finansowych. Banki islamskie działają głównie w krajach muzułmańskich, ale oferują swoje usługi również w państwach, w których zamieszkuje mniejszość muzułmańska, m.in. w Wielkiej Brytanii. Warto zaznaczyć, że Londyn, główne centrum finansowe świata, ma aspiracje być również najważniejszym centrum finansów islamskich w świecie niemuzułmańskim. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie ewolucji i stanu rozwoju bankowości islamskiej w Wielkiej Brytanii, a także analiza czynników wpływających na rozwój tej bankowości na tym rynku ze wskazaniem na problemy, które ten rozwój mogą hamować. W artykule zastosowano głównie analizę opisową, opartą na literaturze naukowej, raportach rynkowych oraz danych statystycznych.

PDF

Znaczenie porozumień swapowych banków centralnych w tworzeniu oficjalnej płynności międzynarodowej

Dominik A. Skopiec

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 123-136

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.051.5632

Porozumienia o swapach walutowych zawierane pomiędzy bankami centralnymi najważniejszych gospodarek świata stanowiły jeden z najistotniejszych instrumentów walki z globalnym kryzysem finansowym lat 2008-2010. Banki centralne zawierają kontrakty swapowe także po przezwyciężeniu skutków kryzysu. W artykule zanalizowano znaczenie porozumień swapowych w kreacji oficjalnej płynności międzynarodowej. Tezą artykułu jest twierdzenie, że swapy walutowe banków centralnych odgrywają istotną rolę w tworzeniu owej płynności i stanowią jeden z kluczowych elementów pokryzysowego międzynarodowego systemu walutowego. Zastosowane metody badawcze obejmują analizę danych statystycznych dotyczących porozumień swapowych, oficjalnych aktywów rezerwowych i międzynarodowego wykorzystania walut, a także analizę porównawczą i studium literatury przedmiotu. Przeprowadzona w artykule analiza dowodzi, że porozumienia swapowe przyczyniają się do zmniejszenia dysfunkcjonalności międzynarodowego systemu walutowego w zakresie tworzenia płynności międzynarodowej, a w związku z tym zwiększają stabilność tego systemu.

PDF

Market pricing of European banks’ credit rating changes

Patrycja Chodnicka-Jaworska

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 137-146

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.052.5633

Podstawowym celem artykułu jest analiza wpływu zmian credit ratingów banków na stopy zwrotu z akcji. Postawiono następujące hipotezy: po pierwsze, obniżka credit ratingu wpływa istotnie negatywnie na stopy zwrotu z akcji banków. Po drugie, wpływ zmiany ratingu kredytowego jest silniejszy w krajach rozwiniętych. Analizę przeprowadzono na danych dotyczących banków europejskich w okresie pomiędzy 1980 a 2015 rokiem przy użyciu metody event study. Próbę podzielono na podpróbki zgodnie z: obniżeniem lub poprawą credit ratingu, podziałami politycznymi oraz poziomem rozwoju gospodarczego na podstawie danych pozyskanych z bazy Thomson Reuters. Jako zmienną zależną przyjęto dzienne stopy zwrotu, natomiast jako zmienne niezależne - długoterminowe noty ratingowe emitenta zaproponowane przez S&P.

PDF

The growth and role of export credit agencies in export support

Tomasz Dorożyński, Agnieszka Dorożyńska

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 147-161

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.053.5634

Rządy wielu państw realizują politykę na rzecz wspierania eksportu. W ich imieniu wyspecjalizowane agencje udzielają kredytów, gwarancji i ubezpieczeń firmom działającym na rynkach międzynarodowych. To wsparcie ułatwia finansowanie i realizację transakcji, zwłaszcza w krajach rozwijających się. Kredyty eksportowe udzielane z oficjalnym wsparciem mogą wydawać się kwestią dyskusyjną. Należy zwrócić uwagę na rolę i znaczenie agencji kredytów eksportowych w mechanizmach wspierania eksportu. Artykuł ma na celu ocenę roli agencji kredytów eksportowych we wspieraniu eksportu w kontekście Porozumienia OECD i zwiększającej się aktywności agencji kredytów eksportowych z krajów spoza OECD. Z przeprowadzonej analizy wynika, iż działalność agencji kredytów eksportowych, polegająca na wyrównywaniu warunków konkurowania na rynku międzynarodowym jest uzasadniona. Z tego powodu istnieje potrzeba włączenia krajów spoza OECD w proces negocjacji w zakresie oficjalnego wspierania eksportu na forum OECD i WTO.

PDF

A lender of last resort on trial: Remarks on the controversy surrounding the role of the European Central Bank in the financial crisis

Detlev Ehrig

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 162-172

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.054.5635

Niedawny kryzys zadłużeniowy w Europie przełożył się na rosnące znaczenie Europejskiego Banku Centralnego (EBC). W celu stabilizacji rynków i inflacji bank ten był zmuszony podejmować działania wykraczające daleko poza jego tradycyjne kompetencje. EBC zaczął pełnić nową funkcję pożyczkodawcy ostatniej instancji, zapewniając bankom i rządom niemal nieograniczoną płynność, a także skupować obligacje rządowe w ramach bezwarunkowych transakcji monetarnych (OMT). Na temat nowej roli EBC toczy się burzliwa debata. W Niemczech miała ona swój finał przed Trybunałem Konstytucyjnym. Artykuł ten przedstawia podstawowe informacje dotyczące pożyczkodawców ostatniej instancji, jak również argumenty EBC i Bundesbanku. Jest kwestią dyskusyjną, czy nowa rola monetarna i - siłą rzeczy - fiskalna EBC mieści się w granicach przyznanych mu kompetencji. Niezależnie od siły perswazji poszczególnych argumentów, stabilizacja strefy euro wymaga podjęcia kroków zmierzających ku wprowadzeniu nowych rozwiązań fiskalnych i unii bankowej.

PDF

Determinants of the evolution of Asian financial centres

Magdalena Markiewicz

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 173-185

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.055.5636

Centra finansowe to miejsca o wysokiej koncentracji kapitału oraz dynamicznej aktywności instytucji finansowych. Celem artykułu jest analiza rozwoju azjatyckich centrów finansowych w kontekście ich pozycji w globalnym systemie finansowym na podstawie badania struktury rankingowej największych centrów finansowych na świecie. W związku z tak postawionym celem, analizie poddano kryteria i wskaźniki ekonomiczne pozyskane przez Z/Yen Institute w ramach tworzenia rankingu centrów finansowych na świecie - Global Financial Centres Index (GFCI). Teza artykułu stanowi, że współczesne zmiany zachodzące w globalnym systemie finansowym pod wpływem globalizacji i liberalizacji przepływów kapitałowych dotyczą krajów, które nie były centrami finansowymi w wymiarze globalnym, ale odkąd doświadczają wzmożonego wzrostu ekonomicznego, odgrywają coraz bardziej istotną rolę jako miejsca akumulacji i transferu kapitału oraz handlu. Wyniki analizy wskazują, że dotyczy to zwłaszcza takich centrów finansowych, jak Hongkong, Singapur oraz Chiny (Szanghaj, Pekin oraz Shenzhen), których znaczenie wzrasta dzięki aktywnej roli Chin na rynku finansowym.

PDF

Financing of European infrastructure investments through the bond market

Magdalena Mosionek-Schweda

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 186-199

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.056.5637

Celem artykułu jest ocena inicjatywy obligacji projektowych (Project Bond Initiative), będącej jednym z głównych elementów instrumentu "Łącząc Europę", w ramach którego finansowane są priorytetowe przedsięwzięcia infrastrukturalne w dziedzinie transportu, energii i technologii informacyjno-komunikacyjnych. W latach 2012-2016 przeprowadzono fazę pilotażową inicjatywy, kwalifikując do wsparcia osiem projektów. Istota tej inicjatywy polega na podzieleniu długu z tytułu emisji obligacji w związku z finansowaniem projektu na tzw. transzę uprzywilejowaną oraz transzę podporządkowaną, a następnie udzieleniu przez Europejski Bank Inwestycyjny wsparcia finansowego lub gwarancyjnego dla transzy podporządkowanej. Gwarancja ta przyczynia się do podniesienia jakości kredytowej długu uprzywilejowanego do poziomu oczekiwanego przez inwestorów instytucjonalnych, ułatwiając w ten sposób pozyskiwanie na rynku obligacji funduszy niezbędnych do realizacji inwestycji infrastrukturalnych. Wyniki fazy pilotażowej potwierdzają, że inicjatywa obligacji projektowych może być skutecznym narzędziem stymulowania inwestycji w infrastrukturę i zaangażowania w takie projekty inwestorów długoterminowych, ma jednak też słabe strony, które powinny być rozważone przed jej pełnym wdrożeniem. Praca powstała w oparciu o studia literaturowe, analizę unijnego ustawodawstwa oraz studia przypadków projektów objętych wsparciem w fazie pilotażowej inicjatywy.

PDF

National tax policy in the context of the international economy’s competitiveness

Michał Sosnowski

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 200-211

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.057.5638

Globalizacja procesów ekonomicznych, rosnący stopień swobody w zakresie handlu i postępująca integracja gospodarcza poszczególnych państw stanowią czynniki aktywizujące powstawanie różnych form współpracy gospodarczej przedsiębiorstw, które tracą swój narodowy charakter, stając się międzynarodowymi organizmami gospodarczymi o coraz większym potencjale ekonomicznym i technicznym. W niniejszym artykule autor skupia uwagę na problemie wpływu systemu podatkowego na aktywność gospodarczą przedsiębiorstw, zarówno w warunkach krajowych, jak i międzynarodowych. W tym kontekście omawiana jest kwestia interakcji pomiędzy polityką podatkową a realną sferą gospodarczą w aspekcie intensyfikacji działalności gospodarczej i osiągania przewagi konkurencyjnej na arenie międzynarodowej. W konkluzji stwierdzono, że niskie obciążenie podatkowe może stanowić ważny czynnik stymulujący inwestycje w kraju o łagodnym reżimie podatkowym, tworzenie nowych miejsc pracy i dynamiczny wzrost gospodarczy.

PDF

Regulations on interchange fee in the European Union and the United States: An overview

Damian Cyman

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 212-221

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.058.5639

Artykuł opisuje skutki zmniejszenia wysokości opłat interchange w Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz w Unii Europejskiej. Opisuje system płatności kartą płatniczą oraz opłaty pobierane w związku z wykonywaniem i rozliczaniem transakcji. W dalszej kolejności skupia się na analizie regulacji odnoszących się do opłaty interchange, w tym uchwalonych aktów prawnych. Doświadczenia rynku finansowego Stanów Zjednoczonych wynikające z wprowadzenia tzw. Poprawki Durbina dostarczają istotnych danych pozwalających na zrozumienie kosztów opłaty interchange dla uczestników rynku usług płatniczych. Artykuł zakończony jest wnioskami, w których główny akcent skupia się na zapewnieniu odpowiedniej ochrony posiadaczom kart płatniczych.

PDF

FX prime brokerage industry

Monika Szmelter

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 222-232

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.059.5640

Artykuł poświęcono problematyce handlu na rynku walutowym za pośrednictwem brokerów udostępniających klientom swoje linie kredytowe. Funkcję tę pełnią zazwyczaj duże banki, aktywnie inwestujące na foreksie. Ich klientami korzystającymi z usługi prime brokerage są głównie fundusze hedgingowe, które w ten sposób w imieniu banku, lecz na swój rachunek przeprowadzają operacje walutowe z szerokim gronem inwestorów na całym świecie. Celem autora było wskazanie roli tego rodzaju pośredników na globalnym foreksie. Aby go osiągnąć, dokonano przeglądu wybranych pozycji literatury naukowej, a także przeprowadzono analizę dziennych obrotów rynku walutowego ze szczególnym uwzględnieniem handlu za pośrednictwem instytucji świadczących usługę prime brokerage. Badanie foreksu opiera się na informacjach pozyskanych przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) w kwietniu 2013 r. (ostanie dostępne badanie) od najbardziej aktywnych uczestników rynku (projekt badawczy jest realizowany cyklicznie w trzyletnich odstępach, a jego pełne wyniki publikowane są w roku kolejnym). Produkt finansowy, jakim jest usługa prime brokerage, od samego początku jego wprowadzenia do oferty bankowej przyczynia się do zwiększenia obrotów na światowym rynku walutowym. Od kilkunastu lat na globalnym foreksie zauważalna jest tendencja do jego systematycznego otwierania się na nowych inwestorów i ułatwiania im przeprowadzania operacji walutowych. Przykładem tego jest właśnie poszerzanie dostępu do rynku walutowego poprzez stwarzanie możliwości zawierania transakcji z wieloma inwestorami globalnymi, niedostępnymi dla mniejszych uczestników rynku walutowego z uwagi na zbyt ryzykowny profil ich działalności.

PDF

The use of social networking websites in the international market: The example of Facebook from the perspective of individual users

Małgorzata Bartosik-Purgat

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 235-248

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.060.5641

Celem artykułu jest identyfikacja obszarów zastosowania jednego z najczęściej wykorzystywanych serwisów społecznościowych, jakim jest Facebook. Analizę wykonano na podstawie danych empirycznych zgromadzonych na kilku rynkach zagranicznych (w Chinach, Polsce, Hiszpanii, Niemczech, Rosji, Stanach Zjednoczonych i Turcji) wśród indywidualnych użytkowników. Badania ilościowe przeprowadzono wśród respondentów z wykorzystaniem papierowej i elektronicznej formy ankiety. Wyróżniono cztery obszary wykorzystania Facebooka przez użytkowników indywidualnych: komunikacja, edukacja, zachowania konsumenckie oraz praca. Otrzymane wskaźniki korelacji Spearmana pomiędzy częstotliwością używania Facebooka a wyróżnionymi obszarami są bardzo zróżnicowane zarówno pomiędzy badanymi grupami, jak i obszarami użytkowania. Rezultaty pokazują specyfikę poszczególnych grup w zakresie korzystania z Facebooka.

PDF

Ceny w handlu międzynarodowym w drugiej dekadzie XXI wieku. Kierunki zmian i ich czynniki

Jerzy Dudziński

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 249-260

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.061.5642

W drugiej dekadzie XXI w. obserwujemy nowe tendencje cen w handlu międzynarodowym. Polegają one m.in. na bezwzględnym spadku cen wielu surowców, zwłaszcza ropy naftowej. Celem opracowania jest ukazanie głównych kierunków zmian cen dwóch podstawowych grup towarowych (surowce i żywność oraz dobra przetworzone) w handlu międzynarodowym w obecnej dekadzie oraz czynników determinujących owe zmiany. Przeprowadzone badania wskazują, że do głównych czynników wpływających na pojawienie się wspomnianych tendencji cenowych należy zaliczyć rosnącą podaż dóbr podstawowych jako skutek boomu surowcowego poprzedniej dekady, spadek popytu światowego na te dobra (zwłaszcza w Chinach i innych krajach rozwijających się), osłabienie aktywności inwestorów finansowych na rynkach towarowych oraz aprecjację dolara amerykańskiego. W opracowaniu zastosowano metodę statystyczno-opisową. Przy ocenie wpływu zmian kursu dolara wykorzystano współczynnik korelacji liniowej i analizę regresji.

PDF

The importance of strategic management in international business: Expansion of the PESTEL method

Gabriela Menet

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 261-270

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.062.5643

W ostatnich latach znacząco nasiliły się zmiany wynikające z procesu globalizacji i regionalizacji. Dla międzynarodowych firm globalizacja stanowi zarówno zagrożenie, jak i okazję. Aby skorzystać z możliwości, jakie stwarza, przedsiębiorstwa winny przemyśleć swoje strategie i wypracować nowe narzędzia stymulujące innowacje i rozwój na rynkach międzynarodowych. Członkowie zarządu powinni unikać strategicznej miopii - opieraniu się na dawno powstałych narzędziach bez szerszego zrozumienia kontekstu, w którym są używane. Celem artykułu jest ukazanie znaczenia zarządzania strategicznego w biznesie międzynarodowym oraz zaproponowanie udoskonalonej wersji analizy PESTEL. Artykuł wprowadza nowy instrument w teorii zarządzania strategicznego - analizę REGLO, która stanowi rozwiniętą wersję analizy PESTEL i wyróżnia czynniki wynikające z procesu globalizacji i regionalizacji, które w ostatniej dekadzie stanowią znaczącą część zewnętrznego otoczenia przedsiębiorstwa. Artykuł zaznacza potrzebę rozwijana nowych narzędzi w teorii zarządzania strategicznego.

PDF

Strategia internacjonalizacji sieciowej. Model ekspansji korporacji transnarodowych

Magdalena Rosińska-Bukowska

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 271-283

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.063.5644

Celem artykułu jest próba wskazania kluczowych zmian w systemie organizacji i zarządzania korporacji transnarodowych (KTN) w efekcie implementacji strategii internacjonalizacji sieciowej. Opracowanie podzielono na trzy części. W pierwszej zaakcentowano różnice między strategią internacjonalizacji sieciowej (SIS) a koncepcją strategicznej przedsiębiorczości korporacyjnej (SPK). W drugiej przedstawiono globalną sieć biznesową jako strukturę będącą efektem implementacji SIS. W ostatniej części odwołano się do wyników badań własnych, dotyczących modeli internacjonalizacji KTN (na grupie 252 korporacji sklasyfikowanych jako Top 100 non-financial TNCs w latach 1991-2014). Badaniu poddano ścieżki rozwojowe KTN według modelu integracji biznesowej oraz strukturę zbudowanych powiązań i zgromadzonego kapitału. Wynikiem interpretacji wyników jest ustalenie zestawu kluczowych elementów architektury korporacyjnej badanych KTN. W podsumowaniu przedstawiono parametry istotne dla skutecznej implementacji SIS widoczne w modelach biznesowych najpotężniejszych KTN jako fundamentalne uwarunkowania rozwojowe.

PDF

Multinational corporations from emerging economies: Growth or decline?

Artur Klimek

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 284-294

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.064.5645

Artykuł poświęcony został prezentacji aktualnej sytuacji korporacji transnarodowych z gospodarek wschodzących (WKTN). Głównym celem opracowania jest przedstawienie wyników analizy działalności wybranych WKTN w odniesieniu do zmian w gospodarkach ich pochodzenia. Metody badawcze stosowane w niniejszej pracy to: analiza statystyczna danych opisujących WKTN oraz studium wielu przypadków. Główny wniosek płynący z badań dotyczy pogorszenia wyników analizowanych firm. Powodem tego osłabienia jest charakterystyka branż, w których działają WKTN. Wiele dużych przedsiębiorstw z krajów rozwijających się jest silnie uzależnionych od sytuacji na rynku zasobów naturalnych. Spadek popytu ze strony Chin spowodował silną globalną nadwyżkę na rynku surowców. Ponadto WKTN nadal znajdują się pod wpływem sytuacji gospodarczej w ich gospodarkach goszczących. Jest to związane z faktem, że ich działania nie są jeszcze prawdziwie globalne. Dodatkowym powodem jest brak strategii zrównoważonego rozwoju, co utrudnia długofalowy rozwój analizowanych przedsiębiorstw.

PDF

Cultural intelligence as an important attribute of global managers

Dorota Simpson

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 295-308

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.065.5646

Dynamiczne i najczęściej niespodziewane zmiany w gospodarce światowej, stały rozwój technologiczny, niestabilna sytuacja polityczna w wielu regionach i nasilająca się migracja ludności w skali międzynarodowej wywierają wpływ na wzrost zróżnicowania kulturowego w miejscu pracy, które stanowi poważne wyzwanie dla współczesnych przedsiębiorstw. Wspomniane zmiany mobilizują przedsiębiorstwa do poszukiwania możliwości uzyskania przewagi konkurencyjnej tak w skali krajowej, jak i międzynarodowej. Turbulentne otoczenie sprawia, że poszukiwani są menedżerowie odznaczający się zarówno twardymi, jak i miękkimi kompetencjami, wśród których coraz ważniejszą rolę zaczyna odgrywać inteligencja kulturowa. W literaturze przedmiotu inteligencja kulturowa jako ważny atrybut globalnych menedżerów jest badana i analizowana głównie w odniesieniu do tych menedżerów, którzy delegowani są do pracy w innych krajach. Okazuje się jednak, że wobec rosnącego zróżnicowania kulturowego populacji wielu krajów jest ona przydatna także menedżerom operującym na rynkach krajowych, którzy mają za zadanie efektywnie kierować wielokulturowymi zespołami. Główny cel artykułu to naświetlenie istoty i znaczenia inteligencji kulturowej jako ważnego atrybutu globalnych menedżerów pracujących za granicą. Menedżerowie odznaczający się inteligencją kulturową mogą skutecznie kierować zróżnicowanym personelem bez względu na kraj, w którym pracują.

PDF

Decision-making subsidiary autonomy in Polish multinational enterprises: Results of an empirical study

Małgorzata Szałucka

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 309-322

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.066.5647

Celem artykułu jest przedstawienie wyników badania nad stopniem autonomii przedsiębiorstw bezpośredniego inwestowania powstałych w efekcie aktywności inwestycyjnej polskich przedsiębiorstw za granicą. Zaprezentowane badanie przeprowadzono w 2012 roku przy wykorzystaniu metody wywiadu bezpośredniego i ankiety pocztowej. Wyniki badania ujawniły, iż filie zagraniczne polskich przedsiębiorstw cechują się relatywnie wysokim stopniem autonomii. W większości poddanych analizie obszarów decyzyjnych zaobserwowano wysoki stopień niezależności filii. Jedynie decyzje w obszarze działalności finansowej pozostawały głównie pod kontrolą spółki macierzystej. Wyniki badania wskazały również, iż poziom autonomii filii różni się w odniesieniu do jej wieku - filie działające najdłużej na rynkach zagranicznych cechowały się najwyższym stopniem autonomii.

PDF

Innowacje a działalność eksportowa polskich przedsiębiorstw

Andrzej Cieślik, Jan Jakub Michałek

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 323-337

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.067.5648

Celem niniejszego artykułu jest empiryczna weryfikacja hipotezy mówiącej o znaczeniu innowacji dla zaangażowania firm w działalność eksportową przy użyciu danych na poziomie firm dla Polski oraz modelu probitowego. W artykule badamy, czy można potwierdzić przewidywania modelu Melitza [2003] odnośnie do występowania dodatniej zależności między produktywnością firm a prawdopodobieństwem wystąpienia eksportu, biorąc pod uwagę działalność badawczo-rozwojową oraz inne charakterystyki firm, istotne dla ich działalności eksportowej. Dobór zmiennych objaśniających, takich jak wielkość firmy, zaangażowanie kapitału ludzkiego, wydatki na B+R oraz umiędzynarodowienie, mierzone udziałem kapitału zagranicznego i wykorzystaniem zagranicznych licencji, jest zgodny z innymi badaniami empirycznymi opartymi na danych na poziomie firm. Próbujemy również analizować znaczenie różnych form innowacji dla działalności eksportowej. Uzyskane wyniki empiryczne jednoznacznie potwierdzają rolę wydatków na działalność badawczo-rozwojową, natomiast wyniki uzyskane dla poszczególnych rodzajów innowacji są zdecydowanie mniej wyraziste.

PDF

Współpraca z partnerami instytucjonalnymi a innowacyjność polskich przedsiębiorstw przemysłowych

Małgorzata Stefania Lewandowska, Tomasz Gołębiowski

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 338-349

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.068.5649

Celem artykułu jest analiza związku między współpracą w zakresie innowacji z krajowymi i zagranicznymi partnerami instytucjonalnymi (instytucjami naukowo-badawczymi) a sprawnością innowacyjną polskich przedsiębiorstw, a także roli, jaką w tej relacji odgrywają zdolność przedsiębiorstw do absorpcji wiedzy oraz ich wielkość. Analiza objęła 7783 duże i średnie przedsiębiorstwa przemysłowe (próba z badania GUS PNT-02), z których 2795 zadeklarowało wprowadzenie innowacji procesowej i/lub produktowej w latach 2008-2010, a wśród nich 745 - współpracę z partnerami instytucjonalnymi. Wyniki modelu strukturalnego (SEM) wskazują, że zarówno zdolność absorpcji wiedzy, jak i wielkość przedsiębiorstwa są istotnymi determinantami współpracy z tego typu partnerami. Wykazano także statystycznie istotny związek między współpracą w innowacjach a sprawnością innowacyjną badanych przedsiębiorstw, mierzoną udziałem procentowym sprzedaży produktów innowacyjnych w łącznej sprzedaży.

PDF

Innovation activity of Lithuanian enterprises in the age of globalisation

Alina Grynia

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 350-366

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.069.5650

We współczesnej gospodarce światowej rozwój biznesu odbywa się pod wpływem globalizacji i integracji regionalnej. W efekcie przedsiębiorstwa działają w otoczeniu cechującym się zaostrzającą się konkurencją oraz szybkim postępem technicznym. Liczne badania prowadzone zarówno na poziomie przedsiębiorstw, jak i krajowym pokazują istotny wpływ podejmowanej działalności innowacyjnej na kondycję poszczególnych podmiotów gospodarczych oraz całych gospodarek. W związku z powyższym, za cel artykułu przyjęto zbadanie poziomu działalności innowacyjnej podejmowanej przez litewskie przedsiębiorstwa oraz ukazanie podobieństw i różnic ich innowacyjności w odniesieniu do firm z Unii Europejskiej. W pierwszej części artykułu przybliżono teoretyczne podstawy innowacyjności, w kolejnych zaś wykorzystano dane wtórne pochodzące z Departamentu Statystyki Litwy oraz Eurostatu w celu przedstawienia poziomu działalności innowacyjnej. W artykule zastosowano analizę statystyczną i porównawczą.

PDF

The exemplification of the concept of born-global enterprises by technology start-ups

Ewa Badzińska

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 367-378

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.070.5651

Celem naukowym artykułu jest próba syntezy poglądów przedstawicieli nauki na temat przedsiębiorstw born-global. Zwrócono uwagę na powszechnie stosowany aparat pojęciowy związany z tym zjawiskiem. W części empirycznej pracy zastosowano metodę studium przypadku w oparciu o start-upy technologiczne. Autorka wskazała przykłady czynników endogenicznych warunkujących proces wczesnej internacjonalizacji nowych przedsięwzięć gospodarczych oraz wpływ ekosystemu biznesowego na rozwój firm born-global. Analiza jakościowa mikro przedsiębiorstw z branży IT opartych na wiedzy potwierdziła, że start-upy technologiczne są w stanie skutecznie konkurować na rynku światowym. Przeprowadzone studium przypadku potwierdza założenie, że czynniki endogeniczne i środowisko zewnętrzne odgrywają istotną rolę zarówno w budowaniu postaw przedsiębiorczych, jak i w procesie wczesnej internacjonalizacji. Studia przypadków w zakresie globalnych start-upów technologicznych powinny rozwinąć istniejącą teorię i dostarczyć wyjaśnień zjawisk dotychczas nierozpoznanych.

PDF

Kierunki i tendencje procesu koncentracji działalności badawczo-rozwojowej korporacji transnarodowych

Anna Odrobina

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 379-391

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.071.5652

Celem artykułu jest określenie stopnia i trendów koncentracji B+R w korporacjach transnarodowych w ujęciu geograficznym oraz branżowym. Analiza przeprowadzona została w oparciu o wskaźniki koncentracji oraz Indeks Herfindahla-Hirschmana w grupie tysiąca KTN o najwyższych nakładach na B+R w latach 2003-2014. Badania potwierdziły wysoki stopień koncentracji geograficznej i branżowej oraz pokazały, że wśród KTN silniejsza jest koncentracja związana z krajem macierzystym aniżeli z branżą, w której firma funkcjonuje. Pomimo ogólnego niewielkiego spadku intensywności koncentracji w badanym okresie zaobserwowano odwrócenie się tego trendu w ostatnich latach, a mianowicie wzrost koncentracji branżowej od 2010 r. oraz koncentracji geograficznej od 2013 r.

PDF

Ekspansja inwestycyjna polskich przedsiębiorstw w Czechach

Agnieszka Stanowska-Hirsch

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 392-406

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.072.5653

Celem opracowania jest określenie tendencji w aktywności inwestycyjnej polskich przedsiębiorstw na rynku czeskim oraz ocena tego zjawiska. Badania przeprowadzono głównie na podstawie analizy danych statystycznych, w tym danych opracowywanych przez NBP, Czeski Bank Narodowy oraz GUS. Z badań wynika, że większe zainteresowanie rynkiem czeskim wykazywały przedsiębiorstwa pozostające pod kontrolą kapitału polskiego niż zagranicznego. Wśród inwestycji w Czechach dokonywanych przez polskie podmioty dominowały projekty typu horyzontalnego zorientowane na poszukiwanie nowych rynków zbytu. Działania inwestycyjne podejmowane na tym rynku przez polskie firmy były rzeczywistymi przedsięwzięciami gospodarczymi zaliczanymi do klasycznych BIZ.

PDF

Human resources and legal framework as factors affecting the development of social entrepreurship in the Baltic Sea Region

Renāte Lukjanska, Magda Leszczyna-Rzucidło, Julia Kuznecova

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 407-419

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.073.5654

Artykuł przedstawia dwa czynniki wpływające na rozwój przedsiębiorczości społecznej i przedsiębiorstw społecznych w regionie Morza Bałtyckiego: zasoby ludzkie oraz ramy prawne. W artykule wskazano, że te same teorie zasobów ludzkich stosuje się zarówno do tradycyjnych przedsiębiorstw, jak i przedsiębiorstw społecznych. Autorzy opierają swój wywód na badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród przedstawicieli przedsiębiorstw społecznych w siedmiu krajach regionu Morza Bałtyckiego oraz badaniach z wykorzystaniem grup fokusowych. Wyniki wskazują na znaczące różnice we wsparciu oferowanym przedsiębiorstwom społecznym w badanych siedmiu krajach. Wykazano, że istnienie aktów legislacyjnych dotyczących przedsiębiorczości społecznej nie jest kluczowym czynnikiem w rozwoju ekonomii społecznej w badanych państwach, zalecane są jednak dalsze prace legislacyjne w tym obszarze w krajach, w których działalność przedsiębiorstw społecznych nie jest prawnie uregulowana.

PDF

Zmiany strategii konkurowania podmiotów rynku transportu lotniczego w warunkach globalizacji

Aleksandra Koźlak

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 420-431

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.074.5655

W artykule omówiono zmiany w strategiach konkurencji podmiotów rynku lotniczego w ostatnich dekadach. Przedmiotem analizy jest współpraca nawiązywana między przewoźnikami lotniczymi, a także między przedsiębiorstwami przewozowymi a portami lotniczymi. Celem artykułu jest wykazanie, iż wiele zmian, które zaszły w podaży usług transportu lotniczego, było odpowiedzią na procesy globalizacji. Za taką zmianę należy uznać tendencję do konsolidacji podażowej strony rynku lotniczego oraz wzrost znaczenia kooperacyjnych strategii konkurencji. W transporcie lotniczym w warunkach globalnej konkurencji dominację na rynku przewozów pasażerskich mogą uzyskać tylko podmioty zdolne do wdrożenia strategii konkurencji, umożliwiającej osiągnięcie przewagi nad konkurentami, wyższego poziomu efektywności ekonomicznej i skutecznego przejmowania popytu dzięki zawieraniu aliansów strategicznych i podejmowaniu współpracy z innymi podmiotami rynku transportowego.

PDF

Internationalisation strategies of food sector companies from the Greater Poland region: Selected research results

Agata Budzyńska-Biernat

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 432-443

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.075.5656

Obserwacja rynku w ostatnich dziesięcioleciach wskazuje, iż na arenie międzynarodowej zdecydowanie wzrasta potrzeba internacjonalizacji przedsiębiorstw. Jest to konsekwencją narastającej globalizacji rynków, a także konkurencji, która zmusza przedsiębiorstwa do poszukiwania nowych nabywców poza granicami kraju macierzystego. Artykuł zawiera wyniki badań empirycznych prowadzonych w drugiej połowie 2015 roku na terenie województwa wielkopolskiego, będących częścią projektu badawczego pt. "Strategie konkurencji przedsiębiorstw sektora żywnościowego Wielkopolski w dobie globalizacji". Celem niniejszej pracy jest identyfikacja rodzaju orientacji międzynarodowej oraz form umiędzynarodowienia analizowanych firm. Implikacje teoretyczne powstały w oparciu o studia literatury przedmiotu, następnie poddane zostały ocenie empirycznej w przeprowadzonych badaniach ankietowych.

PDF

Przemysł obronny w warunkach globalizacji

Elżbieta Jędrych, Dariusz Klimek

International Business and Global Economy, Tom 35/2, 2016, s. 444-453

https://doi.org/10.4467/23539496IB.16.076.5657

Od kilku lat Unia Europejska stopniowo wprowadza zmiany prowadzące do zliberalizowania europejskiego rynku sprzętu wojskowego i ograniczania wpływu protekcjonistycznej polityki państw na branże przemysłu obronnego. W Polsce znajduje to wyraz m.in. w zmianie przepisów dotyczących zamówień wojskowych oraz zasad prowadzenia transakcji offsetowych. Celem artykułu jest ocena wpływu tych zmian na funkcjonowanie krajowego przemysłu obronnego w Polsce. Ocena stanowi rezultat wywiadów przeprowadzonych w latach 2014 i 2015 z ekspertami zajmującymi się tą problematyką oraz analizy najnowszej literatury. Wyniki tych badań wskazują, że polski przemysł obronny podlegał będzie w najbliższych latach zmianom. Wprowadzane zmiany będą miały dla funkcjonowania tej branży znaczenie zarówno pozytywne, jak i negatywne. W ogólnym bilansie zmian ich skutki, w szczególności w zakresie eksportu i importu wyrobów tej branży, będą się w pewnym zakresie kompensowały. Nie należy się więc spodziewać ani gwałtownej zapaści ekonomicznej tej branży, ani jej szybkiego rozwoju.

PDF

Słowa kluczowe: konsolidacja fiskalna, Abenomika, Japonia, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, Afryka, przepływy wewnątrzregionalne, kraje rozwijające się, specjalne strefy ekonomiczne, zachęty, pomoc publiczna, handel międzynarodowy, Światowa Organizacja Handlu, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych, dwustronne umowy inwestycyjne, sektor bankowy, Unia Europejska, ryzyko, niepewnoość, pomiar, metoda, próba, dywersyfikacja miêdzynarodowa, ryzyko portfela, swap walutowy, płynnoość międzynarodowa, waluta międzynarodowa, rating kredytowy, stopa zwrotu, banki, ryzyko upadłości, kredyty eksportowe, agencje kredytów eksportowych, wspieranie eksportu, Europejski Bank Centralny, pożyczkodawca ostatniej instancji, bezwarunkowe transakcje monetarne, europejska unia fiskalna, globalne centrum finansowe, GFCI, Chiny, Singapur, Hongkong, obligacje projektowe, luka infrastrukturalna, dług podporządkowany, rynek finansowy, polityka podatkowa, konkurencja podatkowa, pomoc publiczna, delokalizacja, opłata interchange, karta płatnicza, wydawca, posiadacz karty płatniczej, ochrona konsumenta, foreks, rynek walutowy, usługa brokerska rynku walutowego, broker rynku walutowego, serwisy społecznooeciowe, Facebook, rynek międzynarodowy, ceny światowe, handel międzynarodowy, relacje cen, kraje rozwijające się, zarządzanie strategiczne, przedsiębiorstwo międzynarodowe, analiza PESTEL, globalizacja, analiza REGLO, korporacje, konkurencyjność, internacjonalizacja, sieci biznesowe, biznes, gospodarki wschodzące, korporacje transnarodowe, praca za granicą, globalni menedżerowie, ekspatriacja z własnej inicjatywy, inteligencja kulturowa, poziom autonomii, filia, przedsiębiorstwo międzynarodowe, polskie przedsiębiorstwa, innowacje, działalność eksportowa, polskie firmy, kooperacja w innowacjach, partnerzy instytucjonalni, chłonność wiedzy, efektywność innowacji, model strukturalny, działalność innowacyjna, przedsiębiorstwa, Litwa, przedsiębiorstwa born-global, start-upy technologiczne, rozwiązania ICT, rynek globalny, B+R KTN, koncentracja geograficzna, koncentracja branżowa, wskaźnik koncentracji, Indeks Herfindahla-Hirschmana, polskie inwestycje bezpośrednie, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, Czechy, ekspansja inwestycyjna, społeczna przedsiębiorczość, przedsiębiorczość, przedsiębiorstwo społeczne, ekonomia społeczna, transport lotniczy, linie lotnicze, porty lotnicze, globalizacja, alianse strategiczne, internacjonalizacja przedsiêbiorstw, formy umiêdzynarodowienia, strategie internacjonalizacji, sektor ¿ywnooeciowy, globalizacja, przemysł obronny, eksport sprzętu wojskowego, zamówienia publiczne, transakcje offsetowe