FAQ

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki

Tylko jedna strona Księżyca. Uwagi o historii astronomii w książce Karen ní Mheallaigh The Moon in the Greek and Roman Imagination

Data publikacji: 19.12.2023

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2023, Tom 68, Numer 4, s. 229 - 247

https://doi.org/10.4467/0023589XKHNT.23.049.18791

Autorzy

Maciej Jasiński
https://orcid.org/0000-0002-3484-4039 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Abstrakt

Karen ní Mheallaigh, The Moon in the Greek and Roman Imagination. Myth, Literature, Science and Philosophy, Cambridge University Press, Cambridge 2020 (Greek Culture in the Roman World), DOI 10.1017/9781108685726, ss. 322

Karen ní Mheallaigh’s study The Moon in the Greek and Roman Imagination (Cambridge 2020) aims to discuss how the Moon was present in ancient Greek culture, literature, and science. The subject is examined through the lens of literary studies, yet the author remains open to the perspectives offered by the history of science. The book analyzes the motif of the Moon in Greek literature and natural philosophy: myths, various opinions about its physical nature, deliberations about its inhabitants, and imaginary lunar journeys. The subjects addressed in the book are thoroughly examined in the context of the era. The author, however, does not define the scope of the book precisely and tacitly omits the Moon in Roman literature and the history of astronomy unless it relates to natural philosophy. She also makes groundless guesses about scientific instruments in antiquity and compares ancient literary fiction to modern scientific knowledge.

Bibliografia

Źródła

Aristoteles Graece, wyd. I. Bekker, t. 1, Berolini 1831.

Arystoteles, O rodzeniu się zwierząt, tłum. P. Siwek, [w:] idem, Dzieła wszystkie, t. 4, red. E. Głębicka, N. Szancer, Warszawa 2003, s. 77–247.

Die Fragmente der Vorsokratiker, t. 1, wyd. H. Diels, W. Kranz, Berlin 1960.

Galilei G., Dialog o dwu najważniejszych układach świata, Ptolemeuszowym i Kopernikowym, tłum. E. Ligocki, Warszawa 1953.

Galilei G., I due massimi sistemi del mondo, [w:] Le opere di Galileo Galilei. Edizione nazionale, t. 7, wyd. A. Favaro, Firenze 1897, s. 1–519.

Hesiod, Theogony, Works and Days, Testimonia, wyd. i tłum. G.W. Most, Cambridge, Massachusetts, London 2006 (The Loeb Classical Library).

Hezjod, Narodziny bogów (Teogonia). Prace i dni. Tarcza, tłum., wstęp i przyp. J. Łanowski, Warszawa 1999 (Biblioteka antyczna).

Homer, Iliada, tłum. K. Jeżewska, wstęp i przyp. J. Łanowski, Warszawa 2005 (Biblioteka antyczna).

Homer, The Iliad, t. 2, wyd. E. Capps, T.E. Page, W.H.D. Rouse, tłum. A.T. Murray, London, New York 1925 (The Loeb Classical Library).

Horace, Satires, Epistles, Ars Poetica, wyd. T.E. Page, tłum. H.R. Fairclough, London, Cambridge, Massachusetts, 1942 (The Loeb Classical Library).

Horacy, Dzieła wszystkie, tłum. A. Lam, Warszawa 2008.

Lem S., Astronauci, Warszawa 2009.

Lucian in Eight Volumes, t. 1, wyd. G.P. Goold, tłum. A.M. Harmon, Cambridge, Massachusetts, London 1979 (The Loeb Classical Library).

Lukian, Dialogi, t. 1, tłum. M.K. Bogucki, wstęp i komentarz W. Madyda, Wrocław 2006.

Pliniusz Sekundus G., Historia naturalna, t. 1, kosmologia i geografia, księgi 2–6, tłum. i komentarz I. Mikołajczyk et al., Toruń 2017.

Plutarch, Moralia (wybór) II, tłum., wstęp i przyp. Z. Abramowiczówna, Warszawa 1988 (Biblioteka klasyków filozofii).

Plutarch’s Moralia in Fifteen Volumes, t. 12, wyd. T.E. Page et al., tłum. H. Cherniss, W.C. Helmbold, Cambridge, Massachusetts, London 1957 (The Loeb Classical Library).

 

Literatura przedmiotu

Beekes R., Etymological Dictionary of Greek, t. 2, Leiden, Boston 2010 (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, t. 10/2).

Bersanelli M., Wielki spektakl na niebie. Osiem wizji wszechświata od starożytności do naszych czasów, tłum. A. Liszka-Drążkiewicz, Kraków 2020.

Chojnowski P., Liminalność i bycie „pomiędzy” w twórczości Petera (Piotra) Lachmanna. Studium literacko-kulturowe, Gliwice, Kraków 2020 (Projekty komparatystyki).

Donini P., Science and Metaphysics. Platonism, Aristotelianism, and Stoicism in Plutarch’s On the Face in the Moon, [w:] The Question of “Eclecticism”. Studies in Later Greek Philosophy, red. J.M. Dillon, A.A. Long, Berkeley, Los Angeles, London 1988, s. 126–144, DOI 10.1525/9780520317611-010.

Goldstein B.R., Saving the Phenomena: the Background to Ptolemy’s Planetary Theory, „Journal for the History of Astronomy” 1997, t. 28, nr 1, s. 1–12, DOI 10.1177/002182869702800.

Görgemanns H., Untersuchungen zu Plutarchs Dialog De facie in orbe lunae, Heidelberg 1970 (Bibliothek der Klassischen Altertumswissenschaften. Neue Folge, ser. 2, t. 33).

Graham D., Science before Socrates. Parmenides, Anaxagoras, and the New Astronomy, New York 2013, DOI 10.1093/acprof:oso/9780199959785.001.0001.

Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, tłum. M. Bronarska et al., red. nauk. J. Łanowski, Wrocław, Warszawa, Kraków 1990.

Gundel W., Mond (rationalistische Erklärung), [w:] Paulys Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft. Neue Bearbeitung, t. 16, cz. 1, red. G. Wissowa, P. Kroll, Stuttgart 1933, szp. 76–105.

Guthke K.S., The Last Frontier. Imagining Other Worlds, from the Copernican Revolution to Modern Science Fiction, tłum. H. Atkins, Ithaca, London 1990, DOI 10.7591/9781501745874.

Heller M., Filozofia przyrody. Zarys historyczny, Kraków 2007.

Jones A., A Portable Cosmos. Revealing the Antikythera Mechanism, Scientific Wonder of the Ancient World, New York 2017.

Jóźwicka M., Astronomiczne zagadki w Historii naturalnej Pliniusza Starszego, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2020, t. 65, nr 4, s. 147–161, DOI 10.4467/0023589XKHNT.20.033.12866.

Lloyd G.E.R., Saving the Appearances, „The Classical Quarterly” 1978, t. 28, nr 1, s. 202–222, DOI 10.1017/s0009838800037861.

Markowski M.P., Hermeneutyka, [w:] A. Burzyńska, M.P. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków 2007, s. 173–195.

Merriam-Webster, s.v. planetarium, www.merriam-webster.com/dictionary/planetarium [dostęp 17.08.2023].

Mikalson J.D., calendar, Greek, [w:] The Oxford Classical Dictionary, red. S. Hornblower, A. Spawforth, New York 2003, s. 273–274.

Montgomery S.L., The Moon & the Western Imagination, Tucson 1999, DOI 10.2307/j.ctv2dzzqdz.

ní Mheallaigh K., Reflections on Lucian’s Lunar Mirror: Speculum Lunae and an Ancient Telescopic Fantasy, [w:] Mirrors and Mirroring. From Antiquity to the Early Modern Period, red. M. Gerolemou, L. Diamantopoulou, London et al. 2020, s. 165–175, 237–240, DOI 10.5040/9781350101319.ch-014.

ní Mheallaigh K., The Moon in the Greek and Roman Imagination. Myth, Literature, Science and Philosophy, Cambridge University Press, Cambridge 2020 (Greek Culture in the Roman World), DOI 10.1017/9781108685726.

Nicolson M.H., Voyages to the Moon, New York 1948.

Popper K.R., The World of Parmenides. Essays on Presocratic Enlightenment, red. A.F. Petersen, J. Mejer, London, New York 1998.

Rose H.J., Price S.R.F., calendar, Roman, [w:] The Oxford Classical Dictionary, red. S. Hornblower, A. Spawforth, New York 2003, s. 274.

Saloni Z., Rodzaj gramatyczny, [w:] Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, Wrocław, Warszawa, Kraków 1999, s. 497.

Skalmowski W., Dekonstrukcjonizm literacki jako „nowomowa”, „Teksty Drugie” 1990, nr 2, s. 7–17.

Sokal A., Bricmont J., Modne bzdury. O nadużywaniu pojęć z zakresu nauk ścisłych przez postmodernistycznych intelektualistów, tłum. P. Amsterdamski, Warszawa 1998 (Pejzaże myśli. Idee, stanowiska, ludzie).

Squire M., Ekphrasis at the Forge and the Forging of Ekphrasis: the ‘Shield of Achilles’ in Graeco-Roman Word and Image, „Word & Image” 2013, t. 29, nr 2, s. 157–191, DOI10.1080/02666286.2012.663612.

Taub L., Planetarium, [w:] Instruments of Science. An Historical Encyclopedia, red. R. Bud, D.J. Warner, New York, London 1998, s. 465–467.

Turner G.L’E., Telescope (Early), [w:] Instruments of Science. An Historical Encyclopedia, red. R. Bud, D.J. Warner, New York, London 1998, s. 599–601.

Wälchli Ph., Studien zu den literarischen Beziehungen zwischen Plutarch und Lukian ausgehend von Plutarch: De genio Socratis und Lukian: Philopseudeis, München, Leipzig 2003.

Webster C., Technology and/as Theory: Material Thinking in Ancient Science and Medicine, rozprawa doktorska, Columbia University, [s.l.] 2014.

Więsław W., Historia matematyki, [w:] Dzieje nauki. Nauki ścisłe i przyrodnicze, red. M. Siwiec, Warszawa, Bielsko-Biała 2011, s. 12–105.

Wipszycka E., Chronologia, [w:] Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo starożytności klasycznej, red. E. Wipszycka, Warszawa 2001, s. 542–572.

Włodarczyk J., Księżyc w nauce i kulturze Zachodu, Poznań 2012.

Wyka E., Artefakty nauki. Historyczne przyrządy naukowe w zbiorach polskich muzeów, Warszawa 2023, DOI 10.53271/2023.008.

Informacje

Informacje: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2023, s. 229 - 247

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Angielski:

Only One Side of the Moon. Remarks about the History of Astronomy in Karen ní Mheallaigh’s The Moon in the Greek and Roman Imagination

Publikacja: 19.12.2023

Otrzymano: 03.09.2023

Zaakceptowano: 29.09.2023

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY-NC-ND  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Maciej Jasiński (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 275

Liczba pobrań: 180