FAQ

Krakowski Rocznik Archiwalny

logotyp Archiwum Narodowego w Krakowie

Losy Adama Toryaniego (po 6 marca 1701–1756/57), syna rajcy krakowskiego Franciszka Toryaniego, w świetle jego testamentu i pośmiertnego inwentarza

Data publikacji: 2021

Krakowski Rocznik Archiwalny, 2017, XXIII, s. 11 - 44

https://doi.org/10.4467/12332135KRA.17.001.14655

Autorzy

Maciej Ziemierski
https://orcid.org/0000-0003-4785-6781 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Abstrakt

Niniejszy artykuł ma za zadanie przybliżyć mało znaną postać Adama Toryaniego, przedstawiciela krakowskiej rodziny radziecko-ławniczej o włosko-szwajcarskim pochodzeniu. Postać Adama Toryaniego bez wątpienia znajdowała się w cieniu zarówno jego ojca, Franciszka I Toryaniego, architekta, rajcy krakowskiego, jak również braci: Karola, rajcy krakowskiego oraz Franciszka II, ławnika krakowskiego, a nawet bratanka Józefa, rajcy i aptekarza krakowskiego, doktora obojga praw. Poprzez związek małżeński Adama Toryaniego z przedstawicielką osiadłej na obszarze dawnych księstw oświęcimskiego i zatorskiego szlacheckiej rodziny Skorupków-Padlewskich starano się także pokazać faktyczną płynność granic międzystanowych w dawnej Rzeczypospolitej. Wprawdzie, co trzeba zaznaczyć, rodzina Toryanich (Torriani) herbu della Torre należała do starej szlachty lombardzko- szwajcarskiej, niemniej jednak nie uzyskała polskiego indygenatu, w każdym razie nie udało się dotrzeć do informacji na ten temat. Artykułowi towarzyszy edycja dwóch powiązanych ze sobą tekstów źródłowych – testamentu Adama Toryaniego, spi44 Maciej Ziemierski sanego 23 kwietnia 1756 r., oraz jego pośmiertnego inwentarza, spisanego 10 czerwca 1757 r. przez żonę Mariannę ze Skorupków-Padlewskich.


The fate of Adam Toryani (after 6 March 1701–1756/57), son of the Krakow councillor Franciszek Toryani, in the light of his testament and posthumous inventory

This article attempts to familiarise readers with the little-known figure of Adam Toryani, a representative of the Krakow judicial family of Italian-Swiss origin. Adam Toryani was undoubtedly in the shadow of his father, Franciszek I Toryani, an architect and Krakow councillor, as well as his brothers: Karol, a Krakow councillor and Franciszek II, a Krakow judge, and even his nephew Józef, a Krakow councillor and pharmacist as well as a doctor of canon and civil law. Through the marriage of Adam Toryani with a representative of the noble Skorupka-Padlewski family, settled in the area of the former Duchies of Oświęcim and Zator, there is also an attempt to show the fluidity of the inter-state borders in the former Republic. It is worth mentioning that the Toryani (Torriani) family coat of arms, the Della Torre, belonged to the old nobility of Lombardy-Switzerland, however, it did not obtain a Polish indygenat, or at least no information has been found on the subject. The article is accompanied by the edition of two related texts – the testament of Adam Toryani, written on 23 April 1756, and his posthumous inventory, prepared on 10 June 1757 by his wife, Marianna, née Skorupka-Padlewski.

KEY WORDS: Toryani, Skorupka-Padlewski, middle class, nobility, testament
 

Bibliografia

Źródła rękopiśmienne

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Parafia Wadowice, Liber baptisatorum 1657–1739, Liber baptisatorum et copulatorum 1744–1771, Liber defunctorum 1730–1753.

Archiwum Narodowe w Krakowie

Akta miasta Krakowa, rkps 38, 39, 40, 219, 476, 488, 823.

Księgi grodzkie krakowskie, sygn. Castr. Crac.Rel. 150,160,169.

Księgi grodzkie oświęcimskie, sygn. Castr. Osv. Decr. Off. 146, Castr. Osv. Decr. Off. Proth. 152, Castr. Osv. Rel. 93–97,Castr. Osv. Rel. Cop. 239.

Archiwum Państwowe w Poznaniu

Księgi grodzkie poznańskie, sygn. Gr. Poznań 704–706, 708–710.

Archiwum Parafii Najświętszej Marii Panny w Krakowie

Libri matrimoniorum 1696–1721, sygn. 502.

Metrica baptisatorum, sygn. 372, 373.

Biblioteka Jagiellońska w Krakowie

Rkps 5470.

Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie

Rkps 3259.

Centralnyj Deržavnyj Istoryčnyj Archiv Ukrajiny Kyjiv fond 11, op. 1, nr 34 (Księgi grodzkie żytomierskie, sygn. 34).

Źródła drukowane

Chłapowski Krzysztof: Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795 (materiały źródłowe).

Warszawa: Wydawnictwo DiG – Edition La Rama, 2017.

Dług śmiertelności wypłacić potrzeba. Wybór testamentów mieszczan krakowskich z XVII– XVIII wieku. Wyd. Ewa Danowska. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2011.

Księgi przyjęć do prawa miejskiego w Krakowie 1573–1611. Libri iuris civilis cracoviensis 1573–1611. Wyd. Aniela Kiełbicka i Zbigniew Wojas. Kraków: Secesja, 1994.

Nekanda-Trepka Walerian: Liber generationis plebeanorum („Liber chamorum”), cz. 1, wstępy wydawców i tekst. Wyd. Włodzimierz Dworzaczek, Julian Bartyś, Zbigniew Kuchowicz, red. Włodzimierz Dworzaczek. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1963.

Z dawnych metryk katedry na Wawelu w Krakowie. Cz. 1: Metryki chrztu 1598–1699; Cz. 2: Metryki ślubów 1608–1699. W: Metryki kościoła maryackiego i katedry na Wawelu w Krakowie. Osobne odbicie z „Miesięcznika Heraldycznego”. Oprac. Jan Sygański. Lwów: nakładem Towarzystwa Heraldycznego, 1912.

Opracowania

Album armorum nobilium Regni Poloniae XV–XVIII saec. Herby nobilitacji i indygenatów XV–XVIII w. Wstęp i oprac. Barbara Trelińska. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2001.

Bascapè Giacomo, Del Piazzo Marcello: Insigne e simboli. Araldica pubblica e privata medievale e moderna. Roma: Ministerio per i beni e le attività culturali. Ufficio centrale per i beni archivistici, 1999.

Bieniarzówna Janina: Mieszczaństwo krakowskie XVII w. Z badań nad strukturą społeczną miasta. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1969.

Bieniarzówna Janina: Laskiewicz (Laskowic) Stanisław (zm. 1714 lub 1715). W: PSB, t. 16. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 523.

Bieniarzówna Janina: Schmidt (Smidt, Szmid, Schmit) Walenty (zm. 1692). W: PSB, t. 35. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla, 1994, s. 551–552.

Boniecki Adam: Herbarz Polski, t. 5. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1902; t. 8, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1905.

Chłapowski Krzysztof, Falniowska-Gradowska Alicja: Urzędnicy województwa sandomierskiego XVI–XVIII wieku. Kórnik: Biblioteka Kórnicka PAN, 1993.

Chmiel Adam: Domy krakowskie: ulica Floryańska, cz. III (Liczby or. parzyste 2–44).

Biblioteka Krakowska nr 57–58. Kraków: Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, 1920. 

Cynarski Stanisław, Falniowska-Gradowska Alicja: Urzędnicy województwa krakowskiego XVI–XVIII wieku. Spisy. Kórnik: Biblioteka Kórnicka PAN, 1990.

Danowska Ewa: „...Tedy to moje życie niegodne...”. O życiu i śmierci Franciszka Toryaniego. „Rocznik Krakowski” 2008, t. 74, s. 73–86.

Follprecht Kamila: „Nie dać ginąć szczątkom dawnych piśmienniczych pamiątek”. Dyrektorzy Archiwum Państwowego w Krakowie w XIX–XXI w. Kraków: Archiwum Państwowe w Krakowie, 2008.

Garbacik Józef: Dzianotti (Gianotti) Jan. W: PSB, t. 6. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1946, s. 101–102.

Instrukcja wydawnicza dla źródeł historycznych od XVI do połowy XIX wieku. Red. Kazimierz Lepszy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1953.

Janas Eugeniusz, Kłaczewski Witold: Urzędnicy województw kijowskiego i czernihowskiego XV–XVIII w. Kórnik: Biblioteka Kórnicka PAN, 2002.

Karpowicz Mariusz: Artisti ticinesi in Polonia nella prima metà del ‘700. Stato del Cantone Ticino, 1999.

Krawczuk Wojciech: Metrykanci koronni. Rozwój registratury centralnej od XVI do XVIII wieku. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagiellonica”, 2002.

Kutrzeba Stanisław: Katalog Krajowego Archiwum Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie. „Teka Grona Konserwatorów Galicyi Zachodniej” 1909, t. 3, s. 86–93.

Niesiecki Kasper: Herbarz Polski, t. 8. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841; t. 9, Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1842.

Noga Zdzisław: Krakowska rada miejska w XVI w. Studium o elicie władzy. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2003.

Noga Zdzisław: Urzędnicy miejscy Krakowa. Cz. 2: 1500–1794. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2008.

Opaliński Edward, Żerek-Kleszcz Hanka: Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI–XVIII wieku. Spisy. Kórnik: Biblioteka Kórnicka PAN, 1993.

Paprocki Bartosz: Herby rycerstwa polskiego. Wyd. Kazimierz J. Turowski. Kraków: Wydawnictwo Biblioteki Polskiej, 1858.

Pieradzka Krystyna: Alantsee Jan (um. przed 1553). W: PSB, t. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1935, s. 42.

Pietruski Oswald: Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektów Jana Kazimierza r. 1648, Jana III r. 1674, Augusta II r. 1697 i Stanisława Augusta r. 1764 Najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich. Lwów: nakładem Kajetana Jabłońskiego, 1845.

Przyboś Kazimierz: Urzędnicy województwa ruskiego XIV–XVIII wieku (ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987.

Putek Józef: O zbójnickich zamkach, heretyckich zborach i oświęcimskiej Jerozolimie. Biblioteka Kresów Śląskich t. 1. Kraków: Drukarnia Przemysłowa, 1938.

Sławiński Tomasz: Kretkowscy w Bieżuniu (1607–1714). „Bieżuńskie Zeszyty Historyczne” 1996, t. 9, s. 23–42.

Sochaniewicz Stefan: Archiwum Krajowe Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie. Lwów: Z drukarni Wł. Łozińskiego, pod zarządem J. Niedopada, 1912.

Sygański Jan: Indygenat Dzianottów. „Miesięcznik Heraldyczny” 1909, R. 2, nr 11, s. 151–153.

Szczepaniak Jan: Katalog duchowieństwa diecezjalnego zestawiony na podstawie krakowskich ksiąg święceń, T–Ż. Kraków: Wydawnictwo UNUM, 2009.

Szczepaniak Jan: Katalog duchowieństwa diecezjalnego zestawiony na podstawie krakowskich ksiąg święceń (1646–1789), N–S. Kraków: Wydawnictwo UNUM, 2008.

Szczepaniak Jan: Spis prałatów i kanoników kapituły katedralnej oraz kapituł kolegiackich diecezji krakowskiej (XVIII w.). Kraków: Wydawnictwo UNUM, 2008.

Szczepaniak Jan: Spis prepozytów i plebanów diecezji krakowskiej (XVIII w.). Kraków: Wydawnictwo UNUM, 2008.

Torriani Edoardo: Catalogo dei documenti per l’istoria della prefettura di Mendrisio e pieve di Balerna dall’anno 1500 circa all’anno 1800, „Bolletino storico della Svizzera italiana” 1915, A. 35, nr 4, s. 121–127.

Torriani Edoardo: Per la genealogia dei Torriani di Mendrisio, „Bolletino storico della Svizzera italiana” 1915, A. 35, nr 4, s. 109–115.

Trezzini Célestin: Torriani. W: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, t. 7. Neuenburg/ Neuchâtel: Administration des historisch-biographischen Lexikons der Schweiz, 1934, s. 25–27.

Uruski Seweryn: Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 4. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1907; t. 5, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1908; t. 13. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1916; t. 14, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1917.

Wierzbicka Elżbieta: Wielopolscy. Dzieje awansu społecznego oraz utrwalania pozycji rodziny od połowy XVII do schyłku XVIII wieku. Lublin: Wydawnictwo Olech, 2017.

Wójcik Mirosław: Tytus i Elżbieta: biograficzne losy rodziców Emila Zegadłowicza odtworzone na podstawie materiałów archiwalnych Muzeum w Gorzeniu Górnym. „Wadoviana: Przegląd Historyczno-Kulturalny” 2000, nr 4, s. 24–44.

Zielińska Zofia: Sapieha Karol Józef (zm. 1768). W: PSB, t. 35, Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla, 1994, s. 30–31.

Ziemierski Maciej: Skład osobowy Sądu Wyższego Prawa Magdeburskiego na Zamku Krakowskim w XVII–XVIII wieku. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2013.

Wydawnictwa elektroniczne

Bieri Pius: Francesco Innocenzo Torriani (1648–1700), http://www.sueddeutscher-barock.ch (odczyt: 29.11.2016).

Gilardi Anastasia: Torriani Francesco, http://www.sikart.ch/KuenstlerInnen.aspx?id=4023359&lng=de (odczyt: 17.06.2016).

Gilardi Anastasia: Torriani Francesco Innocenzo (Innocente), http://www.sikart.ch/KuenstlerInnen.aspx?id=4023360&lng=de (odczyt: 17.06.2016).

Ostinelli-Lumia Gianna: Torriani [della Torre, da Mendrisio]. W: Historisches Lexikon der Schweiz, http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D20182.php (odczyt: 18.11.2017).

https://naszalgota.wordpress.com/dzieje-wsi/herbarz-lgocki/humniccy/ (odczyt: 24.11.2016).

https://naszalgota.wordpress.com/dzieje-wsi/herbarz-lgocki/trzeszczkowscy/ (odczyt:24.11.2016).

http://servizi.ct2.it/ssl/wiki/index.php?title=Stemmario_Camozzi_2301-2400 (odczyt:15.11.2017)

http://www.fondazionedellatorre.com/ted/t-Torriani.htm (odczyt: 15.11.2017).http://www.sejm-wielki.pl/b/lu.3169 (odczyt: 01.12.2016).

http://www.valsassinacultura.it/scheda.php?idcontent=438&id=8 (odczyt: 10.10.2016)

Informacje

Informacje: Krakowski Rocznik Archiwalny, 2017, s. 11 - 44

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Angielski:

The fate of Adam Toryani (after 6 March 1701–1756/57), son of the Krakow councillor Franciszek Toryani, in the light of his testament and posthumous inventory

Publikacja: 2021

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: Żadna

Udział procentowy autorów:

Maciej Ziemierski (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 279

Liczba pobrań: 503