Prywatyzacja szkolnictwa wyższego w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej (1990-2020)
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEPrywatyzacja szkolnictwa wyższego w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej (1990-2020)
Data publikacji: 28.12.2020
Zoon Politikon, 2020, 11/2020, s. 324-352
https://doi.org/10.4467/2543408XZOP.20.011.13283Autorzy
Prywatyzacja szkolnictwa wyższego w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej (1990-2020)
Artykuł analizuje przemiany w prywatnym szkolnictwie wyższym w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1990-2020. Po upadku komunizmu rozkwit prywatnego szkolnictwa był intensywny i gwałtowny. W Polsce prywatyzacja była szczególnie dynamiczna ze względu na wyż demograficzny, liczba studentów w ciągu pierwszych 15 lat wzrosła 5-krotnie. Artykuł ukazuje relacje między prywatnym i publicznym szkolnictwem wyższym. Od roku 2010 z przyczyn demograficznych zaczęła spadać liczba studentów i pojawiły się prognozy o upadku szkolnictwa prywatnego. Przewidywania te nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości, o czym świadczą dane empiryczne. Uczelnie prywatne bowiem odnalazły się w tej sytuacji.
(b.a.) (2019). W Polsce mamy boom na prywatne uczelnie. Zanotowano rekordowy – ponad dwucyfrowy wzrost. Portal money.pl, https://www.money.pl/gospodarka/w-polsce-mamy-boom-na-pry-watne-uczelnie-zanotowano-rekordowy-ponad-dwucyfrowy-wzrost-6437472160557185a.html.
Altbach, P.G., Reisberg, L., Rumbley, L.E. (2009). Trends in global higher education: Tracking an academic revolution. Executive Summary.
A Report Prepared for the UNESCO 2009 World Conference on Higher Education. Paris: UNESCO.
Antonowicz, D., Gorlewski, B. (2011). Demograficzne tsunami. Raport Instytutu Sokratesa na temat wpływu zmian demograficznych na szkolnictwo wyższe do 2020 roku. Warszawa: Instytut Sokratesa.
ASHE Higher Education Report. (2010). Special Issue: The Global Growth of Private Higher Education, Vol. 36, No. 3.
Bajerski, A. (2007). Prywatne szkolnictwo wyższe w Republice Czeskiej. Nauka i Szkolnictwo Wyższe nr 2(30). 94-103.
Balcerowicz, L. (2002). Post-communist transition. London: Institute of Economic Affairs.
Białecki, I. (2008). Międzynarodowe badania, debata, polityka edukacyjna. Nauka i Szkolnictwo Wyższe nr 1/31. 22-33.
Bjarnason, S., Cheng, K.-M., Fieldon, J., Lamaitre, M.-J., Levy, D.C., Varghese, N.Y. (2009). A new dynamic: Private Higher Education. World conference on higher education. Paris: UNESCO.
Bourdieu, P., Passeron, J.C. (1990). Reproduction in education, society and culture. London: Sage.
Clark, B. (1998). Creating entrepreneurial universities: Organizational pathways of transformation. Oxford: International Association of Universities and Elsevier Science.
Deem, R. (2001). Globalization, new managerialism, academic capitalism and enterpreneurialism in universities: Is the local dimension still important? Comparative Education 37(1). 7-20.
Duchmal, W. (2006). The rise of private higher education in Poland: Policies, markets and strategies. Enschede: University of Twente.
Duszyński, J., Burczyński, T., Rowiński, P.M., Rychard, A. (2017). Projekt: Uniwersytet PAN. Nauka i Szkolnictwo Wyższe, nr 2(50). 59-76. https://doi.org/10.14746/nisw.2017.2.2.
Enterpreneurialism in universities and the knowledge economy. (2008). (Ed.) Shattock, M. Maidenhead, New York: Open University Press, McGraw-Hill. 348
Edquist, Ch., Fulton, O., Santiago, P., El-Khawas, E., Hackle, E. (2007). Thematic Review of Tertiary Education: Poland. Paris: Organization for Economic Cooperation and Development, Directorate for Education, Education and Training Policy Division
Geiger, R. (1986). Private sectors in higher education: Structure, function and change in eight countries. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.
GUS. (2020a). Struktura ludności według wieku od 1970 r. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-piramida/.
GUS. (2020b). Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2019 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkol-nictwo-wyzsze-i-jego-finanse-w-2019-roku,2,16.html.
Jamshidi, L., Arasteh, H., Naveh, E.A., Zeinabadi, H., Rasmussen, P.D. (2012). Development patterns of privatization in higher education: A comparative study. Higher Education, Vol. 64, 789-803.
Kinser, K. at al. (2010). The Global Growth of Private Higher Education. ASHE Higher Education Report Vol. 36, No. 3. 1-158.
Koralewicz, J. (2012). Można. Warszawa: Collegium Civitas Press.
Koralewicz, J., Ziółkowski, M. (2003). Mentalność Polaków. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar i Collegium Civitas Press.
Koralewicz, J., Ziółkowski, M. (2006). Changing value system. [w:] New Europe. The impact of the first decade, Vol. 1, Trends and Pro-spects. (Eds.) Rakowska-Harmstone, T., Dutkiewicz, P. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN. 177-206.
Kwiek, M. (2009). The two decades of privatization in Polish higher education. Cost-sharing equity and access. [w:] Financing higher education: Equity and access. (Ed.) Knight, J. Rotterdam–Tajpej: Sense Publishers. 149-168.
Kwiek, M. (2011). Creeping marketization: Where Polish private and public higher education sectors meet. [w:] Higher education and the market. (Ed.) Brown, R. New York: Routledge. 135-145. 349
Kwiek, M. (2015). Uniwersytet w dobie przemian. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Levy, D.C. (1986). “Private” and “public”: Analysis amid ambiguity in higher education. [w:] Private education: Studies in choice and public policy. (Ed.) Levy, D.C. Oxford, New York: Oxford University Press.
Levy, D.C. (2006). The unanticipated explosion: Private higher education’s global surge. Comparative Education Review 50(2), 217-239.
Levy, D.C. (2012). How important is private higher education in Europe? A regional analysis. European Journal of Education. Special Issue: The Privatisation of Higher Education 47(2), 178-197.
MEiN. (2020). Wykaz uczelni niepublicznych, https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/wykaz-uczelni-niepublicznych.
MNiSW. (2013). Szkolnictwo wyższe w Polsce. Warszawa: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Mok, K.H. (2009). The growing importance of the privateness in education: Challenges for higher education governance in China. A Journal of Comparative & International Education, Vol. 39, No. 1, 35-49.
Musiał, J. (2012). Typical and Top-ranked Polish Private Higher Edu-cation: Intersectoral and Intrasectoral Distinctiveness. A Disseration Submitted to the University at Albany, State University of New York. School of Education Department of Education Administration and Policy Studies. Albany: State University of New York at Albany
Nicolescu, L. (2007). Institutional efforts for legislative recognition and market acceptance: Romanian private higher education. [w:] Private higher education in post-communist Europe. (2007). (Ed.) Slantcheva, S., Levy, D.C. New York: Palgrave Macmillan. 201-222.
Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. (2019). Szkolnictwo wyższe w Polsce w latach 2012-2018. Raport opracowany na zlecenie MNiSW, Warszawa.
Pachuashvili, M. (2009). The politics of higher education: Governmental policy choices and private higher education in post-communist countries. A comparative study of Hungary, Georgia, Latvia and 350
Lithuania. Doctoral Dissertation. Budapest: Department of Political Science. Central European University.
Private higher education: A global revolution. (2005). (Eds.) Altbach, P.G., Levy, D.C. Rotterdam: Sense Publishers.
Private higher education in post-communist Europe. (2007). (Eds.) Slantcheva, S., Levy, D.C. New York: Palgrave Macmillan.
Rabossi, M.A. (2011). Differences between public and private universities’ field of study in Argentina. Higher Education Management and Policy, Vol. 23, Iss. 1. 1-19. DOI: https://dx.doi.org/10.1787/hemp-23-5kgglbdlpd0t.
Scott, P. (2007). Higher education in central and eastern Europe. [w:] International handbook of higher education. Part II. (Eds.) Forest J.J.F., Altbach, P.G. New York: Springer. 423-441.
Strategia Rozwoju Szkolnictwa Wyższego w Polsce do 2020 roku. (2010). Warszawa: Ernst & Young Business Advisory, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową. http://uczelnie2020.pl/o-projekcie/
Suspitsin, D. (2005). Russian private higher education: Aliances with state-run organizations. [w:] Private higher education: A global revo-lution. (Eds.) Altbach, P., Levy, D.C. Rotterdam: Sense Publishers.
Tomusk, V. (2003). The war of institutions, Episode I: The rise, and the rise of private higher education in eastern Europe. Higher Education Policy Vol. 16, 213-238.
Ustawa. (1990). Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, Dz.U. 1990 nr 65 poz. 385. http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19900650385&SessionID=07A732157FC91A9B7EC217000E54AB44AC54346.
Ustawa. (2018). Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz.U. 2018 poz. 1668. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001668.
Welch, A.R. (2007). Blurred vision?: Public and private higher education in Indonesia. Higher Education Vol. 54, No. 5, 665-687. 351
Wells, P.J., Sadlak, J., Vlasceanu, L. (2007). The rising role and re-levance of private higher education in Europe. Bucharest: UNE-SCO-CEPES.
World Bank. (2004). Tertiary education in Poland. Washington, DC: World Bank.
Zawistowska, A. (2012). Horyzontalne nierówności we współczesnej Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Zakowicz, I. (2013). Uniwersytet – przedsiębiorstwo produkcyjno-usługowe, student – klient supermarketu? Czyli szkolnictwo wyższe w procesie zmian. [w:] Fabryka dyplomów czy universitas? O „nad-wiślańskiej” wersji przemian w edukacji akademickiej. (red. nauk.) Czerepaniak-Walczak, M., Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Zdziebłowski, S. (2020). Wiodące uczelnie niepubliczne: wbrew obawom liczba studentów na podobnym poziomie, PAP – Nauka w Polsce, https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C84134%2Cwiodace-uczelnie-niepubliczne-wbrew-obawom-liczba-studentow-na-podobnym.
Informacje: Zoon Politikon, 2020, 11/2020, s. 324-352
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Prywatyzacja szkolnictwa wyższego w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej (1990-2020)
Privatization of Higher Education Reforms in Poland and in Central and Eastern Europe
Uniwersytet Civitas
Publikacja: 28.12.2020
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-SA 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 1324
Liczba pobrań: 1620