FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Scenariusze kultury i media. Między poczuciem bezpieczeństwa a oporem

Data publikacji: 18.03.2020

Zeszyty Prasoznawcze, 2020, Tom 63, Numer 1 (241), s. 11-26

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.20.001.11509

Autorzy

Aleksander Woźny
Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego
https://orcid.org/0000-0001-7454-5343 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Tytuły

Scenariusze kultury i media. Między poczuciem bezpieczeństwa a oporem

Abstrakt

W artykule przedstawiono koncepcję scenariuszy kultury, struktur, którym przysługuje status długiego trwania w sensie Braudelowskim. Stanowią one swoiste matryce odciskające się zarówno w specyficznych dla każdego ze scenariuszy figurach wyobraźni, porządkujących znaczenia w mediach, jak i w aktach komunikacji odgrywanych – zazwyczaj nieświadomie – przez użytkowników mediów. Rekonstruowane scenariusze obejmują bardzo rozległy materiał: od starożytnych itinerariów, które odradzają się w telewizyjnych relacjach po katastrofie smoleńskiej, przez średniowieczne opery żebracze, których reguły uruchamiane są w telewizyjnych formatach typu makeover shows, po metamorficzne przeistoczenia w scenariuszu tricksera-jurodivego-celebryty. W badaniach scenariuszy kultury autor uwzględnił przede wszystkim instrumentarium antropologii komunikacji, antropologii historycznej i archeologii kulturowej, skorzystał także z konceptualizacji opartej na ternarnym modelu Łotmana-Bachtina-Guriewicza, Przeprowadzone analizy pokazały, że obecne dziś w mediach scenariusze kultury nie poddają się łatwo racjonalizacji. Ich niepewny, chwiejny status – wykraczanie poza logikę i semantykę dwuwartościową – odzwierciedla się w postawach ich użytkowników, w zawieszeniu pomiędzy kompromisowym poczuciem bezpieczeństwa a nonkonformistycznym oporem. Ta ambiwalencja rodzi być może największą trudność w próbach ich opisu, ale stanowi zarazem najbardziej kuszące wyzwanie, także dla doktorantów z wrocławskiego ośrodka medioznawczego, którzy podejmują w swoich pracach badania nad scenariuszami kultury.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Bachtin M.M. (1983). Dialog. W: E. Czaplejewicz, E. Kasperski (red.). Bachtin: dialog – język – literatura, przeł. J. Faryno (s. 341–384). Warszawa.

Dayan D., Katz E. (2008). Wydarzenia medialne. Historia transmitowana na żywo, przeł. A. Sawisz. Warszawa.

DeGeneres E. (2018) Relatable, Netflix 2018 [https://www.netflix.com/watch/81040620; 15.02.2019].

Fiske J. (2010). Zrozumieć kulturę popularną, przeł. K. Sawicka. Kraków.

Geremek B. (1989). Świat „opery żebraczej”. Obraz włóczęgów i nędzarzy w literaturach europejskich XV–XVII wieku. Warszawa.

Giddens A. (2012). Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, przeł. A. Szulżycka. Warszawa.

Girard R. (1987). Kozioł ofiarny, przeł. M. Goszczyńska. Łódź.

Grün A., Halík T. (2017). Bóg zagubiony: wiara w objęciach niewiary, przeł. M. Chojnacki. Kraków.

Guriewicz A. (1987). Problemy średniowiecznej kultury ludowej, przeł. Z. Dobrzyniecki. Warszawa.

Kleinschmidt K. (2019). Upadek ze szczytu na dno i powtórne wyniesienie na szczyty. Rozważania na przykładzie osobowości fragmentarycznej Ellen DeGeneres. Wrocław (wersja cyfrowa pracy licencjackiej).

Kołakowski L. (2010). Kapłan i błazen. (Rozważania o teologicznym dziedzictwie współczesnego myślenia). W: tegoż, Nasza wesoła apokalipsa. Wybór najważniejszych esejów (s. 49–82). Kraków.

Kowalski A.P. (1994). Metamorfozy jako przejaw najstarszej magicznie praktykowanej formy myślenia. W: A. Pałubicka (red.). Szkice z filozofii kultury (s. 11–23). Poznań.

Kowalski A.P. (2013). Mit a piętno. Z badań nad pochodzeniem sztuki. Bydgoszcz.

Kowalski A.P. (2014). Antropologia zamierzchłych znaczeń. Toruń.

Kowalski P. (2010). Świat Andrzeja Komonieckiego, kronikarza z Żywca. Studia z antropologii historycznej. Wrocław.

Kowalski P. (2011). Refleksje o antropologii mediów. W: I. Borkowski, K. Stasiuk-Krajewska (red.). Przestrzenie komunikowania (s. 15–43). Wrocław.

Levison P. (1999). Miękkie ostrze, czyli historia i przyszłość rewolucji informacyjnej, przeł. H. Jankowska. Warszawa.

Łotman J. (2018). Nieprzewidywalne mechanizmy kultury, przeł. B. Żyłko. Poznań.

Mamzer H. (2008). Poczucie bezpieczeństwa ontologicznego. Uwarunkowania społeczno-kulturowe. Poznań.

Mamzer H. (2014). Antropologia pradziejów jako krytyka archeologii [rec.] Kowalski A.P., Antropologia zamierzchłych znaczeń. Rocznik Antropologii Historii, rok IV, s. 325–337.

Michałowska-Kubś A. (2019). Logo nieśmiertelności – o poszukiwanych pomnika trwalszego niż ze spiżu. W: M. Czapiga, K. Konarska (red.). Antropologia, media, komunikacja (s. 163–174). Wrocław.

Miller M., Jankowska J. (2005 ). Kto tu wpuścił dziennikarzy. 25 lat później. Warszawa.

Ong W.J. (2011). Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, przeł. J. Japola. Warszawa.

Ostaszewska A. (2009). Michael Jackson jako bohater mityczny. Perspektywa antropologiczna. Warszawa.

Platon (1958). Państwo, przeł. W. Witwicki. Warszawa.

Postman N. (1995). Technopol. Triumf techniki nad kulturą, przeł. A. Tanalska-Dulęba. Warszawa.

Pruś K. (2018). Opowieść o jesieni życia jako rite de passage. Rola scenariuszy kulturowych w oswajaniu choroby nowotworowej u dzieci. W: A. Lewicki (red.). Wizerunki kobiet (s. 93–110). Wrocław.

Radin P. (2010). Trickster. Studium mitologii Indian, przeł. A. Topczewska. Warszawa.

Rydlewski M. (2016). Scenariusze kultury upokarzania. Studium z antropologii mediów. Wrocław (wersja cyfrowa pracy).

Rydlewski M. (2018). Wtórna oralność a myślenie magiczno-metamorficzne. W: M. Czapiga, K. Konarska (red.). Rewolucja, zmiana, metamorfoza (s. 77– 94). Wrocław.

Rydlewski M., Woźny A. (2017). Antropologia historyczna Piotra Kowalskiego a wrocławski projekt antropologii mediów. Rocznik Antropologii Historii, nr 10, s. 49–70.

Tatarowski K.W. (2015). Wokół pojęcia „drugiego obiegu”– spostrzeżenia i refleksje. W: R. Wróblewski (red.). Czas bibuły. Mechanizmy – ludzie – idee (s. 9–22), t. 2. Wrocław.

Turner V. (2005). Gry społeczne, pola i metafory. Symboliczne działanie w społeczeństwie, przeł. W. Usakiewicz. Kraków.

Weber M. (2004). Racjonalność, władza, oczarowanie, przeł. M. Holona. Poznań.

Winkin Y. (2007). Antropologia komunikacji. Od teorii do nowych badań terenowych, przeł. A. Karpowicz. Warszawa.

Wodziński C. (2008). Logo nieśmiertelności. Platona przypisy do Sokratesa. Gdańsk.

Wodziński C. (2009). Św. Idiota. Projekt antropologii apofatycznej. Gdańsk.

Woźny A. (2011). Radio drogi. Papieska stacja wobec Polski stanu wojennego. Kraków.

Woźny A. (2014). Odtąd już nic nigdy nie będzie tak samo. Media, kryzysy, eventy… i peryferie. Wrocław.

Woźny A. (2016). Przewodnicy, mistyfikatorzy, heretycy. Studia z antropologii komunikacji i mediów. Wrocław.

Woźny A. (2018). Historia barbarzyńców do napisania. Zadanie dla antropologii mediów. W: K. Konarska, A. Lewicki, P. Urbaniak (red.). Z teorii i praktyki komunikacji społecznej. Stan i rozwój badań w Polsce (s. 125–143). Kraków.

Żyłko B. (2018). Wprowadzenie. Testament naukowy Jurija Łotmana. W: J. Łotman. Nieprzewidywalne mechanizmy kultury (s. 7–26), przeł. B Żyłko. Poznań.

Informacje

Informacje: Zeszyty Prasoznawcze, 2020, Tom 63, Numer 1 (241), s. 11-26

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski:

Scenariusze kultury i media. Między poczuciem bezpieczeństwa a oporem

Angielski:

Cultural Scenarios and the Media. Between a Sense of Security and Resistance

Autorzy

https://orcid.org/0000-0001-7454-5343

Aleksander Woźny
Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego
https://orcid.org/0000-0001-7454-5343 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego

Publikacja: 18.03.2020

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY-NC-ND  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Aleksander Woźny (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Scenariusze kultury i media. Między poczuciem bezpieczeństwa a oporem

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE