Idea wielopoziomowości rozwoju osobowego a narracje autobiograficzne
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEIdea wielopoziomowości rozwoju osobowego a narracje autobiograficzne
Data publikacji: 15.12.2010
Psychologia Rozwojowa, 2010, Tom 15, Numer 3, s. 11-17
Idea wielopoziomowości rozwoju osobowego a narracje autobiograficzne
Narracja autobiografi czna jest sposobem ujmowania rzeczywistości, pozwalającym na ciągłe porządkowanie, scalanie i nadawanie nowych znaczeń doświadczeniom życiowym człowieka. Analiza narracji autobiograficznych osób odznaczających się wysokim poziomem opisanego przez Erika Eriksona wymiaru generativity (zaangażowanie w przekazywanie wartości i wspieranie rozwoju młodszych pokoleń) wykazała różnice w strukturze i treści opowieści w porównaniu z autonarracjami osób z niskim poziomem generativity (McAdams, Diamond, Mansfield i de St. Aubin, 1997). Jedną z zasadniczych różnic w zakresie struktury jest dominacja w pierwszej z wymienionych grup sekwencji typu redemption (subiektywne przewartościowanie sytuacji z negatywnej na pozytywną) nad sekwencjami określonymi jako contamination (przewartościowanie sytuacji z pozytywnej na negatywną).
W kontekście omawianych badań interesujące wydaje się pytanie, czy poczynione obserwacje dominacji określonego rodzaju przewartościowań można powiązać z ideą wielopoziomowości rozwoju osobowego. Jak przemiany rozwojowe związane z poszerzaniem świadomego dysponowania obszarem osobistej wolności jednostki odzwierciedlają się w sposobie konstruowania autobiografi i? Analiza przykładowych narracji autobiograficznych osób, które osiągnęły wysoki poziom rozwoju osobowego, sugeruje możliwość powiązania założeń o wielopoziomowości rozwoju osobowego z takimi cechami charakterystycznymi autonarracji, jak: odnalezienie spójności złożonych wątków opowieści, przewaga przewartościowań typu redemption czy integrowanie motywów podstawowych w treści narracji.
Bruner J. (1990), Życie jako narracja. Kwartalnik Pedagogiczny, 4, 3–17.
Colby A., Damon W. (1994), Some do Care.Contemporary Lives of Moral Commitment. New York: The Free Press.
Dąbrowski K. (1975), Osobowość i jej kształtowanie poprzez dezintegracje pozytywną. Warszawa: PTHP.
Dąbrowski K. (1984), Funkcje i struktura emocjonalna osobowości. Lublin: PTHP.
Dąbrowski K. (1988), O wartościowaniu w psychologii. Zdrowie Psychiczne, 2, 5–11.
Frankl V. (1998), Homo patiens. Warszawa: PAX.
Gałdowa A. (1990), Rozwój i kryteria dojrzałości osobowej. Przegląd Psychologiczny, 1, 13–27.
Hermans H., Hermans-Jansen E. (2000), Autonarracje: Tworzenie znaczeń w psychoterapii. Warszawa: PTP.
McAdams D., Diamond A., Mansfi eld E., de St. Aubin E. (1997), Stories of Commitment: The Psychosocial Construction of Generative Lives. Journal of Personality and Social Psychology, T. 72, 3, 678–694.
McAdams D., Bowman Ph. (2002), Narrating Life’s Turning Points: Redemption and Contamination [w:] D. McAdams, R. Josselson, A. Lieblich (red.), Turns in the Roads. Narrative Studies of Lives in Transition, 3–34. Washington: APA.
Mróz A. (2008), Rozwój osobowy człowieka. Badania w kontekście teorii dezintegracji pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Opoczyńska M. (1999), Sama Keena „mityczna podróż do wewnątrz” [w:] A. Gałdowa (red.), Wybrane zagadnienia z psychologii osobowości, 139–150. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Singer J. (2002), Living in the Amber Cloud: A Live Story Analysis of a Heroin Addict [w:] D. McAdams, R. Josselson, A. Lieblich (red.), Turns in the Roads. Narrative Studies of Lives in Trasition, 253–277. Washington: APA.
Straś-Romanowska M. (1992), Los człowieka jako problem psychologiczny. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Straś-Romanowska M. (1995), Główne idee teoretyczne i metodologiczne psychologii personalistyczno-egzystencjalnej jako dyscypliny humanistycznej [w:] M. Straś-Romanowska (red.), Na tropach psychologii jako nauki humanistycznej, 16–47. Warszawa–Wrocław: PWN.
Straś-Romanowska M. (1997), Kulturowe wyznaczniki rozwoju osobowości [w:] J. Rostowski, T. Rostowska, I. Janicka (red.), Psychospołeczne aspekty rozwoju człowieka, 17–26. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Trzebiński J. (2002a), Narracyjne konstruowanie rzeczywistości [w:] J. Trzebiński (red.), Narracja jako sposób rozumienia świata, 17–42. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Trzebiński J. (2002b), Autonarracje nadają kształt życiu człowieka [w:] J. Trzebiński (red.), Narracja jako sposób rozumienia świata, 43–80. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Żylicz O. (2002), Narracje a moralność [w:] J. Trzebiński (red.), Narracja jako sposób rozumienia świata, 151–172. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Informacje: Psychologia Rozwojowa, 2010, Tom 15, Numer 3, s. 11-17
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Idea wielopoziomowości rozwoju osobowego a narracje autobiograficzne
Multilevelness of personal development and autobiographical narratives
Publikacja: 15.12.2010
Status artykułu: Otwarte
Licencja: Żadna
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 2572
Liczba pobrań: 1787
Idea wielopoziomowości rozwoju osobowego a narracje autobiograficzne
cytuj
pobierz pliki
RIS BIB ENDNOTE