FAQ
logo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Temperatury ekstremalne w Polsce w latach 1951 – 2006

Data publikacji: 10.06.2013

Prace Geograficzne, 2013 , Zeszyt 132, s. 59-98

https://doi.org/10.4467/20833113PG.13.004.1094

Autorzy

,
Zuzanna Bielec-Bąkowska
Katedra Klimatologii Uniwersytet Śląski, ul. Będzińska 60, 41-200 Sosnowiec
Wszystkie publikacje autora →
Katarzyna Piotrowicz
Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński
, Polska
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Tytuły

Temperatury ekstremalne w Polsce w latach 1951 – 2006

Abstrakt

W pracy określono tendencje zmian temperatury powietrza w Polsce w latach 1951 – 2006. W tym celu wykorzystano dobowe dane z 22 stacji meteorologicznych, w tym m.in. skrajne wartości temperatury powietrza ( ≤ 10 i ≥ 90 percentyla ), liczbę dni niezwykle mroźnych ( Tmin ≤ –30 °C ), bardzo upalnych ( Tmax ≥ 35 °C ) i nocy gorących ( Tmin ≥ 20 °C ). Stwierdzono, że tendencje zmian temperatury powietrza w Polsce nawiązują do zmian warunków termicznych w całej Europie Środkowej, a w wielu przypadkach ich przebieg był synchroniczny. W wieloletnim przebiegu można zauważyć stopniowy wzrost temperatury powietrza. Z wykle jest on większy w przypadku zmian najniższych wartości temperatury. Wzrasta również liczba dni bardzo upalnych, spada natomiast liczba dni niezwykle mroźnych.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Alexander L. V., Z hang X., Peterson T. C., Caesar J., Gleason B., Klein Tank A. M .G., Haylock M., Collins D., Trewin B., R ahimzadeh F ., Tagipour A., R upa Kumar K., R evadekar J., Griffiths G., Vincent L., Stephenson D. B., Burn J., Aguilar E., Brunet M., Taylor M., N ew M., Z hai P., R usticucci M., Vazquez-Aguirre J.L., 2006, Global observed changes in daily climate extremes of temperature and precipitation, J. Geophys. Res. 111: D05109. doi: 10.1029/2005JD006290.

Bielec-Bąkowska Z ., Łupikasza E., 2007, Wieloletnia zmienność ekstremalnych warunków termicznych w południowej części Małopolski w drugiej połowie XX wieku, [ w: ] Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, K. Piotrowicz, R . Twardosz ( red. ), I G i G P U J, Kraków, 287 – 295.

Bielec-Bąkowska Z ., Łupikasza E., 2009, Frosty, freezing and severe freezing days and their synoptic implications in Małopolska, Southern Poland, 1951 – 2000, Bulletin of Geography Physical Geography Series, 1, 39 – 62.

Beniston M., Stephenson D.B., 2004, Extreme climatic events and their evolution under changing climatic conditions, Glob Planet Change 44, 1 – 9. 

Brázdil R ., Budíková M., Auer I., Böhm R ., Cegnar T., F aško P., Lapin M., Gajić-Čapka M., Zaninović K., Koleva E., N iedźwiedź T., Ustrnul Z ., Szalai S., Weber R .O., 1996, Trends of maximum and minimum daily temperatures in Central and Southeastern Europe, Int. J. Climatol, 16, 765 – 782.

Brohan P., Kennedy J.J., Harris I., Tett S.F.B., Jones P.D., 2006, Uncertainty estimates in regional and global observed temperature changes: A new data set from 1850, J. Geophys. R es. 111, D12106.

Brunetti M., Buffoni L., Maugeri M., N anni T., 2000, Trends of minimum and maximum daily temperatures in Italy from 1865 to 1996, Theor. Appl. Climatol. 66, 49 – 60.

Cebulak E., 1999, Ryzyko występowania upałów w Polsce, [ w: ] Zmiany i zmienność klimatu Polski. 

Ich wpływ na gospodarkę, ekosystemy i człowieka, O gólnopolska konferencja naukowa, 4 – 6 listopada 1999, Łódź, 29 – 33.

Cebulak E., Limanówka D., 2007, Dni z ekstremalnymi temperaturami powietrza w Polsce, [ w: ] Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, K. Piotrowicz, R . Twardosz ( red. ), I G i G P U J, 185 – 194.

Chełchowski W., 1963, Rzadki przypadek nocy gorącej ( „ tropikalnej „ ) w Polsce, Gaz. O bserwatora I M G W, 8, 3 – 5.

Chełchowski W., 1967, Jeszcze o nocach gorących w Polsce, Gaz. Obserwatora I M G W, 9, 3 – 6.

Chełchowski W., 1968, Tropennächte nördlich der Sudeten und Karpaten, Wetter und Leben, 7 – 8.

Chełchowski W., Coufal L., Valovič Š., 1970, Noce gorące w Czechosłowacji i Polsce na tle cyrkulacji atmosferycznej i charakteru podłoża, Prace P I H M, 100, 185 – 193.

Degirmendžić J., Kożuchowski K., Żmudzka E., 2004, Changes of air temperature and precipitation in Poland in the period 1951 – 2000 and their relationship to atmospheric circulation, Int. J. Climatol. 24, 291 – 310.

Frich P., Alexander L. V., Della-Marta P., Gleason B., Haylock M., Klein Tank A. M. G., Peterson T., 2002, Observed coherent changes in climatic extremes during the second half of the twentieth century, Clim. Res. 19, 193 – 212.

IPCC, 2001, 2007, Climate change 2007: The physical science basis. Cambridge University Press, Cambridge.

Jones P. D., Briffa K.R., O sborn T. J., Moberg A., Bergström H., 2002, Relations between circulation strength and the variability of growing–season and cold–season climate in northern and central Europe, Holocene 12, 643 – 656.

Kaszewski B.M., Siwek K.W., Siłuch M., Gluza A.F., 2007, Ekstremalne wartości wybranych charakterystyk termicznych w Lublinie ( 1951 – 2004 ), [ w: ] Cywilizacja i żywioły, J. Szkutnicki, U. Kossowska–Cezak, E. Bogdanowicz, M. Ceran ( red. ), P T G-of, I M G W, Warszawa, 118 – 126.

Klein Tank A.M.G., Wijngaard J.B., Können G.P., Böhm R ., Demarée G., Gocheva A., Mileta M., Pashiardis S., Hejkrlik L., Kern-Hansen C., Heino R ., Bessemoulin P., Müller-Westermeier G., Tzanakou M., Szalai S., Pálsdóttir T., F itzgerald D., R ubin S., Capaldo M., Maugeri M., Leitass A., Bukantis A., Aberfeld R ., Van Engelen A.F.V., F orland E., Mietus M., Coelho F ., Mares C., R azuvaev V., N ieplova E., Cegnar T., Antonio López J., Dahlström B., Moberg A., Kirchhofer W., Ceylan A., Pachaliuk O ., Alexander L.V., Petrovic P., 2002, Daily dataset of 20th–century surface air temperature and precipitation series for the European climate assessment, Int. J. Climatol. 22, 1441 – 1453. 

Klein Tank A. M .G., Können G. P., 2003, Trends in indices of daily temperature and precipitation extremes in Europe, 1946 – 1999, J. Climate 16( 22 ), 3665 – 3680.

Kossowska-Cezak U., 2003, Współczesne ocieplenie a częstość dni charakterystycznych, Balneologia Polska, 45, 1 – 2, 92 – 100.

Kossowska-Cezak U., 2005, Współczesne ocieplenie a codzienne wartości temperatury średniej dobowej w Warszawie, [ w: ] Ekstremalne zjawiska hydrologiczne i meteorologiczne, E. Bogdanowicz, U. Kossowska-Cezak, J. Szkutnicki ( red. ), I M G W, Warszawa, 64 – 69.

Kossowska-Cezak U., Skrzypczuk, 2011, Pogoda upalna w Warszawie ( 1947 – 2010 ), Prace i Studia Geograficzne, 47, 139 – 146.

Kożuchowski K. ( red. ), 1990, Materiały do poznania historii klimatu w okresie obserwacji instrumentalnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Kożuchowski K., Degirmendžić J., F ortuniak K., Wibig J., 2000, Trends to change in seasonal aspects of the climate in Poland, Geogr. Pol. 73, 7 – 24.

Kożuchowski K., Żmudzka E., 2001, Ocieplenie w Polsce: skala i rozkład sezonowy zmian temperatury powietrza w drugiej połowie XX wieku, Przegl. Geofiz. 46 ( 1 – 2 ), 81 – 90.

Kyselý J., 2002, Temporal fluctuations in heat waves at Prague–Klementinum, The Czech Republic, from 1901 – 97, and their relationships to atmospheric circulation, Int. J. Climatol. 22, 33 – 50.

Limanówka D., 1999, Ryzyko występowania silnych mrozów w Polsce, [ w: ] Zmiany i zmienność klimatu Polski. Ich wpływ na gospodarkę, ekosystemy i człowieka, O gólnopolska konferencja naukowa, 4 – 6 listopada 1999, Łódź, 123 – 127.

Lorenc H., 2005, Atlas Klimatu Polski, I M G W, Warszawa.

Lorenc H., 2007, Zmienność i tendencje maksymalnej i minimalnej temperatury powietrza w Warszawie w okresie 1897 – 2002, Wiad. I M G W 1 ( 51 ), 4, 3 – 32. 

Łupikasza E., Bielec-Bąkowska Z ., 2004/2005, Synoptyczne uwarunkowania dni ekstremalnych pod względem termicznym w Małopolsce, Folia Geogr., ser. Geogr.-Phys., 35 – 36, 93 – 112.

Michalska B., 2011, Tendencje zmian temperatury powietrza w Polsce, Prace i Studia Geograficzne, 47, 67 – 75.

Moberg A., Jones P.D., 2005, Trends in indices for extremes in daily temperature and precipitation in Central and Western Europe analyzed 1901 – 1999, Int. J. Climatol. 25, 1149 – 1171.

Moberg A., Jones P.D., Lister D., Walther A., Brunet M., Jacobeit J., Alexander L.V., Della–Marta P.M., Luterbacher J., Yiou P., Chen D., Klein Tank A.M.G., Saladiée O ., Sigró J., Aguilar E., Alexandersson H., Almarza C., Auer I., Barriendos M., Begert M., Bergström H., Böhm R ., Butler C.J., Caesar J., Drebs A., F ounda D., Gerstengarbe F .–W., Micela G., Maugeri M., Österle H., Pandzic K., Petrakis M., Srnec L., Tolasz R ., Tuomenvirta H., Werner P.C., Linderholm H., Philipp A., Wanner H., Xoplaki E., 2006, Indices for daily temperature and precipitation extremes in Europe analyzed for the period 1901 – 2000, J. Geophys. Res. 111, D22106, doi:10.1029/2006JD007103. Niedźwiedź T. ( red. ), 2003, Słownik meteorologiczny, P T G–of, I M G W, Warszawa.

Niedźwiedź T., 2009, Kalendarz sytuacji synoptycznych dla dorzecza górnej Wisły, Plik komputerowy dostępny w Katedrze Klimatologii, Wydz. Nauk o Ziemi U Ś, Sosnowiec. Piotrowicz K., 2002 – 2003, Warunki termiczne zim w Krakowie w latach 1792 – 2002, Folia Geogr.,  Ser. Geogr.-Phys., 33 – 34, 67 – 88.

Piotrowicz K., 2003, Variation des conditions biotermiques defavorables a Cracovie, Dok. Geogr. 29, 285 – 288.

Piotrowicz K., 2005a, Ekstremalne warunki termiczne w Krakowie, [ w: ] Ekstremalne zjawiska hydrologiczne i meteorologiczne, E. Bogdanowicz, U. Kossowska-Cezak, J. Szkutnicki (red.), P T G-of, I M G W, Warszawa, 89 – 96.

Piotrowicz K., 2005b, Dynamika zmian warunków termicznych Krakowa i ich wpływ na środowisko przyrodnicze i gospodarczą działalność człowieka, [ w: ] Hydrologia, meteorologia, klimatologia – badania naukowe i prognozy w erze informatyzacji, M. O zga–Zielińska, D. Limanówka (red.), P T G-of, I M G W, Warszawa, 128 – 135.

Piotrowicz K., 2007a, Temperatura powietrza, [ w: ] Klimat Krakowa w XX wieku, D. Matuszko ( red. ), I G i G P U J, Kraków, 99 – 112.

Piotrowicz K., 2007b, Wieloletnie zróżnicowanie nocy gorących w Krakowie, [ w: ] Wahania klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, K. Piotrowicz, R . Twardosz ( red. ), I G i G P U J, Kraków, 279 – 286.

Piotrowicz K., 2009, The occurrence of unfavorable thermal conditions on human health in Central Europe and potential climate change impacts: An example from Cracow, Poland, Environmental Management 44, 766 – 775, doi 10.1007/s00267-009-9357-x.

Schönwiese C.D., R app J., F uchs T., Denhard M., 1994, Observed climate trends in Europe 1891 – 1990, Meteorol. Zeit. 3, 22 – 28.

Twardosz R ., 2009, Fale niezwykłych upałów w Europie na początku XXI wieku, Przegląd Geofizyczny, 54, 3 – 4, 193 – 204.

Ustrnul Z ., Czekierda D., 2009, Atlas ekstremalnych zjawisk meteorologicznych oraz sytuacji synoptycznych w Polsce, I M G W, Warszawa.

Wibig J., Głowicki B., 2002, Trends of minimum and maximum temperature in Poland, Clim. Res. 20, 123 – 133.

Yan Z ., Jones P.D., Davies T.D., Moberg A., Bergström H., Camuffo D., Cocheo C., Maugeri M., Demarée G.R., Verhoeve T., Thoen E., Barriendos M., R odríguez R ., Martín-Vide J., Yang C., 2002, Trends of extreme temperatures in Europe and China based on daily observations, Clim. Change 53, 355 – 392.

Żmudzka E., 2009, Współczesne zmiany klimatu Polski, Acta Agrophysica, 13( 2 ), 555 – 568.

Informacje

Informacje: Prace Geograficzne, 2013 , Zeszyt 132, s. 59-98

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski:

Temperatury ekstremalne w Polsce w latach 1951 – 2006

Angielski:

Extreme temperatures in Poland 1951 – 2006

Autorzy

Katedra Klimatologii Uniwersytet Śląski, ul. Będzińska 60, 41-200 Sosnowiec

Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński
Polska

Publikacja: 10.06.2013

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: Żadna

Udział procentowy autorów:

Zuzanna Bielec-Bąkowska (Autor) - 50%
Katarzyna Piotrowicz (Autor) - 50%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 4427

Liczba pobrań: 2555

<p>Temperatury ekstremalne w Polsce w latach 1951 – 2006</p>