W artykule przedstawiono topologiczną charakterystykę sieci połączeń pociągami pasażerskimi w województwie łódzkim. Efektywność wszystkich relacji pomiędzy 24 miastami regionu objętymi siecią regularnych połączeń oceniono na podstawie ich częstotliwości oraz długości ujętych w jednostkach fizycznych rzeczywistych, czasowych oraz ekonomicznych. Dodatkowo został określony potencjał komunikacyjny oraz siła i kierunek jego oddziaływania dla każdego z poddanych analizie miast w oparciu o system połączeń kolejowych. Stwierdzono, że dostępność miast przy założeniu podróży pociągiem jest uwarunkowana w pierwszej kolejności przebiegiem linii kolejowych. Ich układ w województwie łódzkim zapewnia dojazd do 24 z 44 wszystkich ośrodków. Poziom skomunikowania miast województwa wynikający z funkcjonowania zbiorowego transportu kolejowego jest wyraźnie uwarunkowany liczbą potencjalnych użytkowników. Nie jest to zależność tak wyraźna jak na przykład w przypadku komunikacji samochodowej. Lokalizacja ośrodka w sieci osadniczej i regionie jest natomiast czynnikiem wtórnym.

The paper presents a topological characteristics of the network passenger train connections in the province of Łódź. The effectiveness of all connections between 24 cities in the region included in the network of scheduled connections was assessed based on their frequency and duration time expressed in physical, time and economic units. In addition, the communication was defined by its potential, strength and direction of its influence for each of the examined cities in the rail system. It was found that the accessibility of the towns, on the assumption of train journey, is determined first of all by the direction of the railway. The railway pattern in the Łódź province provides access to 24 out of 44 towns. The level of transport connections between the towns in region resulting from the operation of collective transport by rail is clearly conditioned by the number of potential users. This relationship is not as clear as in the public road transport. On the other hand, the location of a city in the urban network and within the region is a secondary factor.