FAQ

Krakowski Rocznik Archiwalny

logotyp Archiwum Narodowego w Krakowie

Renesansowy księgozbiór krakowskiego lekarza Stanisława Różanki

Data publikacji: 2021

Krakowski Rocznik Archiwalny, 2018, XXIV, s. 11 - 77

https://doi.org/10.4467/12332135KRA.18.001.14388

Autorzy

Krzysztof Frankowicz
Biblioteka Jagiellońska, Kraków
Wszystkie publikacje autora →

Abstrakt

Renaissance book collection of Stanislaus Rosarius

The subject of the paper is the library of Stanislaus Rosarius (1520–1572). This doctor of philosophy and medicine, a graduate of the University of Padua who socialized with a number of key figures of the Polish Renaissance, was a highly regarded physician and an eminent member of the Calvinist congregation in Krakow. Being a prosperous practitioner, during his entire career he allocated part of his income to purchasing books for his private library. In total, Rosarius amassed almost 400 volumes, which made his library one of the largest of its kind at that time, not just within the royal capital of Poland. The library’s impressive range distinctly shows the broadness of the humanistic interests of its owner. As its main part, the article comprises two inventories of Rosarius’ books, one compiled in 1572 and the other in 1583. The present publication lists all entries from both the manuscripts, amply demonstrating the unique character of the collection as well as providing a sound basis for further detailed studies on Renaissance book collections in the possession of Krakow burghers

KEY WORDS: Stanislaus Rosarius, Krakow physicians, Krakow burghers, Renaissance book collections, book culture

ABSTRAKT

Artykuł poświęcony jest bibliotece krakowskiego medyka Stanisława Różanki (ok. 1520–1572). Doktor filozofii i medycyny padewskiej promocji, obracający się wśród znakomitych osobowości polskiego renesansu, należał do uznanych lekarzy swego czasu. Był ważną postacią kalwińskiego zboru w Krakowie. Będąc zamożnym człowiekiem, część dochodów przeznaczał na gromadzoną całe życie bibliotekę. Jego księgozbiór liczył blisko 400 dzieł, co stawia Różankę w gronie właścicieli największych bibliotek tego okresu, nie tylko w stolicy Królestwa Polskiego. Imponująca jej zawartość pokazuje szerokie, humanistyczne zainteresowania właściciela. Najważniejszą częścią artykułu są dwa inwentarze księgozbioru Różanki sporządzone w latach 1572 i 1583. Wydanie obecne pokazuje wszystkie zawarte w obu rękopisach pozycje, dzięki czemu w pełni ukazana jest wyjątkowość księgozbioru Stanisława Różanki. Jest też podstawą do dalszych szczegółowych badań dotyczących renesansowych księgozbiorów krakowskich mieszczan.

Bibliografia

Źródła rękopiśmienne

Archiwum Narodowe w Krakowie

Akta miasta Krakowa, rkps 184, 202 (Adv. Crac.).

Źródła drukowane

Kot Stanisław: Korespondencja Szymona Mariciusza z Pilzna z lat 1551–1555. „Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty” 1929, t. 16, z. 2.

Lachs Jan: Krakowskie księgozbiory lekarskie z XVI-go wieku. „Archiwum dla Historyi Literatury w Polsce” 1913, t. 13, s. 328–412.

Lachs Jan: Kronika lekarzy krakowskich do końca XVI wieku: przyczynki archiwalne. „Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty Polsce” 1910, t. 12, s. 89–176.

Paprocki Bartosz: Herby rycerstwa polskiego, t. 1–3. Wyd. Kazimierz Józef Turowski. Kraków 1858.

Węgierski Wojciech: Kronika Zboru Ewangelickiego Krakowskiego. Oprac. Mariusz Pawelec. Kraków: Parafia Ewangelicka, 2007.

Windakiewicz Stanisław: Materyały do historii Polaków w Padwie. Protokoły zgromadzeń nacji polskiej w Padwie. Statuta. „Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty w Polsce” 1901, t. 7.

Opracowania

Album armorum nobilium Regni Poloniae XV–XVIII saec.: herby nobilitacji i indygenatów XV–XVIII w. Wstęp, oprac. i edycja Barbara Trelińska. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2001.

Baczkowska Wanda: Sierpiński (Sierpowski, z Lublina, Lubelczyk) Walenty. W: PSB, t. 37. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 1996–1997, s. 359–360. 766

Barycz Henryk: Dudith (w polskim brzmieniu Dudicz) Sbardellat Andrzej. W: PSB, t. 5. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1939–1946, s. 445.

Barycz Henryk: Ephorinus Anzelm. W: PSB, t. 4. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1938, s. 281–282.

Barycz Henryk: Grzepski Stanisław. W: PSB, t. 9. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1961, s. 99–102.

Barycz Henryk: Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w epoce humanizmu. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, 1935.

Barycz Henryk: Kromer Marcin. W: PSB, t. 15. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1970, s. 319–325.

Barycz Henryk: Maricjusz (Marycjusz) Szymon. W: PSB, t. 20. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1975, s. 12–14.

Barycz Henryk: Pięćdziesiąt lat „Polskiego Słownika Biograficznego”: jego narodziny – trudne początki – perspektywy rozwoju. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej” 1988, R. 38, s. 185–226.

Barycz Henryk: Rozwój nauki polskiej w dobie odrodzenia. W: Odrodzenie w Polsce. Historia nauki, cz. 1. Red. Bogdan Suchodolski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956.

Barycz Henryk: Rożanka (Rosarius) Stanisław. W: PSB, t. 32. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1989–1991, s. 431–433.

Barycz Henryk: Rożanka (Rosatus) Stanisław. W: PSB, t. 32. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1989–1991, s. 433–434.

Barycz Henryk: Rożanka Walenty. W: PSB, t. 32. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1989–1991, s. 434.

Barycz Henryk: Saga kleparskiej rodziny Różanków. Historia trochę kryminalna. W: Idem: Z epoki renesansu, reformacji i baroku: prądy – idee – ludzie – książki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971, s. 400–452.

Barycz Henryk: Spojrzenia w przeszłość polsko-włoską. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965.

Barycz Henryk: W blaskach epoki odrodzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1968.

Barycz Henryk: Z epoki renesansu, reformacji i baroku: prądy – idee – ludzie – książki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.

Barycz Henryk: Z zaścianka na Parnas. Drogi kulturowego rozwoju Jana Kochanowskiego i jego rodu. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1981.

Biedrzycka Agnieszka, Pietrzyk Zdzisław: Śmieszkowic (Gelasinus) Mikołaj. W: PSB, t. 51. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2016–2017, s. 83–85.

Bieniarzówna Janina, Małecki Jan M.: Dzieje Krakowa. T. 2: Kraków w wiekach XVI–XVIII. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1984.

Bodniak Stanisław: Bużeński Hieronim. W: PSB, t. 3. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1937, s. 156–157.

Brückner Aleksander: Dzieje kultury polskiej, t. 2. Warszawa: Książka i Wiedza, 1958.

Budka Włodzimierz: Biblioteka Decjuszów. „Silva Rerum” 1928, t. 4, s. 110–126.

Budka Włodzimierz: Biblioteka Mikołaja Bronowskiego. „Przegląd Biblioteczny” 1930, R. 4, s. 209–215.

Chmiel Adam: Domy krakowskie. Ulica Floryańska, cz. 2. Kraków: Towarzystwo. Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, 1920.

Chmiel Adam: Domy krakowskie. Ulica św. Jana. Cz. 2: Liczby or. parzyste (2–32). Kraków: Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, 1924.

Cracovia litterarum: kultura umysłowa i literacka Krakowa i Małopolski w dobie Renesansu: księga zbiorowa Międzynarodowej Sesji Naukowej w czterechsetlecie zgonu Jana Kochanowskiego (w Krakowie, 10–13 października 1984 r.). Red. Tadeusz Ulewicz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk,1991.

Dawna facecja polska. Oprac. Julian Krzyżanowski, Kazimiera Żukowska-Bilip. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960.

Dworzaczek Włodzimierz: Hetman Jan Tarnowski: z dziejów możnowładztwa małopolskiego. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1985.

Grabowski Ambroży: Starożytności historyczne polskie, czyli Pisma i pamiętniki do dziejów dawnej Polski, listy królów i znakomitych mężów, przypowieści, przysłowia i t.p., t. 1. Kraków: Nakład i druk Józefa Czecha, 1840.

Grzebień Ludwik: Biblioteka biskupa Hieronima Rozrażewskiego (1542–1600). „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 1971, t. 22, s. 61–168. 

Hajdukiewicz Leszek: Biblioteka Stanisława Grzepskiego. „Przegląd Geodezyjny” 1967, R. 39, nr 5, dod., s. 16–23.

Hajdukiewicz Leszek: Księgozbiór i zainteresowania bibliofilskie Piotra Tomickiego na tle jego działalności kulturalnej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1961.

Hajdukiewicz Leszek, Wiśniewski Jerzy: Maciej z Krajny h. Topór. W: PSB, t. 19. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1974, s. 21–22.

Hajdukiewicz Leszek: Maciej z Miechowa. W: PSB, t. 19. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1974, s. 28–33.

Hajdukiewicz Leszek: Nidecki Patrycy Andrzej. W: PSB, t. 22. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1977, s. 713–717.

Hajdukiewicz Leszek: Schneeberger (Schneberger) Anton. W: PSB, t. 35. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 1994, s. 568–571.

Historia nauki polskiej, t. 1. Red. Bogdan Suchodolski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1970.

Historia nauki polskiej, t. 6. Red. Bogdan Suchodolski. Dokumentacja bio-bibliograficzna. Indeks biograficzny tomu 1 i 2. Oprac. Leszek Hajdukiewicz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1974.

Jaglarz Monika: Księgarstwo krakowskie XVI wieku. Kraków: Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, 2004.

Janowi Kochanowskiemu – ziemia rodzinna: księga referatów radomsko-kielecko-czarnoleskiej sesji naukowej 450-lecia urodzin poety w dniach 29–31 maja 1980 r. Red. Jan Pacławski, Tadeusz Ulewicz. „Rocznik Świętokrzyski” 1981, t. 9.

Jaroszyńska Maria: Biblioteka Jana Góry rajcy krakowskiego z XVI w. „Roczniki Biblioteczne” 1962, R. 6, z. 3/4, s. 1–28.

Koranyi Karol, Patkaniowski Michał: Groicki (Grodzicki) Bartłomiej. W: PSB, t. 8. Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1959–1960, s. 628–629.

Kot Stanisław: Polska złotego wieku a Europa. Studia i szkice. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987.

Kowalska Halina: Reformacja w Krakowie w czasach Jana Kochanowskiego. W: Cracovia litterarum: kultura umysłowa i literacka Krakowa i Małopolski w dobie Renesansu: księga zbiorowa Międzynarodowej Sesji Naukowej w czterechsetlecie zgonu Jana Kochanowskiego (w Krakowie, 10–13 października 1984 r.). Red. Tadeusz Ulewicz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1991, s. 247–266.

Kowalska Halina: Z dziejów reformacji w Krakowie. W: Szkice z dziejów Krakowa od czasów najdawniejszych do pierwszej wojny światowej. Red. Janina Bieniarzówna. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1968, s. 181–212.

Kraków stary i nowy: dzieje kultury. Red. Janina Bieniarzówna. Kraków: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1968.

Kurdybacha Łukasz: Fogelweder Stanisław. W: PSB, t. 7. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Polska Akdemia Nauk Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1948–1958, s. 44–46.

Kurdybacha Łukasz: Pisma wybrane, t. 3. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1976.

Kurdybacha Łukasz: Stanisław Fogelweder – humanista i dyplomata polski XVI w. W: Idem, Pisma wybrane, t. 3. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1976, s. 7–31.

Lachs Jan: Ephorinus i Rożanka: z dziejów uczestnictwa lekarzy w ruchu reformacyjnym. „Reformacja w Polsce” 1922, R. 2, s. 185–197.

Lachs Jan: Polscy uczniowie Padewskiej Szkoły Lekarskiej. Nadbitka z „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny oraz Historii Nauk Przyrodniczych” 1925.

Lepszy Kazimierz: Chroberski Daniel. W: PSB, t. 3. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1937, s. 446.

Lewicka-Kamińska Anna: Biblioteka Jagiellońska w latach 1492–1655. W: Jerzy Zathey, Anna Lewicka-Kamińska, Leszek Hajdukiewicz: Historia Biblioteki Jagiellońskiej. T. 1: 1364–1775. Red. Ignacy Zarębski. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe,
1966, s. 131–271.
Lewicka-Kamińska Anna: Renesansowy księgozbiór Mikołaja Czepla w Bibliotece Jagiellońskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1956.

Łempicki Stanisław: Renesans i humanizm w Polsce. Materiały do studiów. Warszawa: Spółdzielnia Wydawniczo-Oświatowa Czytelnik, 1952.

Maleczyńska Kazimiera: Z dziejów księgozbiorów mieszczańskich w Polsce 1506–1572. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1991.

Noga Zdzisław: Krakowska rada miejska w XVI wieku: studium o elicie władzy. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2003.

Noga Zdzisław: Urzędnicy miejscy Krakowa. Cz. 2: 1500–1794. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2008.

Obrońcy języka polskiego: wiek XV–XVIII. Oprac. Witold Taszycki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1953.

Odrodzenie w Polsce. Historia nauki, cz. 1. Red. Bogdan Suchodolski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956.

Pieradzka Krystyna: Aichler Stanisław. W: PSB, t. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1935, s. 33–34.

Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa: (1228–2010). Red. Bogdan Kasprzyk. Kraków: Urząd Miasta Krakowa, 2010.

Ptaśnik Jan: Bonerowie. „Rocznik Krakowski” 1905, R. 7, s. 1–134.

Quirini-Popławska Danuta: Środowisko naukowe Uniwersytetu Padewskiego w okresie studiów Klemensa Janickiego. „Symbolae Philologorum Posnaniensium Graecae et Latinae” 2017, t. 27, z. 2, s. 55–74.

Quirini-Popławska Danuta: Z Prus do Italii. Profesor Uniwersytetu Padewskiego Melchiorre Guilandini i jego podróże. „Portolana. Studia Mediterranea” 2009, vol. 4, s. 139–159.

Rybicki Paweł: Odrodzenie. W: Historia nauki polskiej, t. 1. Red. Bogdan Suchodolski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1970, s. 195–436.

Sołtan Andrzej: Roguski (Rogucki) Sylwester. W: PSB, t. 31. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1988–1989, s. 487–488.

Szelińska Wacława: Książka Erazma z Rotterdamu w środowisku krakowskim w XVI wieku. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1990.

Szkice z dziejów Krakowa od czasów najdawniejszych do pierwszej wojny światowej. Red. Janina Bieniarzówna. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1968.

Ślaski Jan: Marian Leżeński – padewczyk zapomniany. „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 2004, t. 47, s. 65–93.

Urban Wacław: Heretycy parafii Mariackiej w Krakowie 1568. „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”1987, t. 32, s. 167–177.

Volsciana: katalog renesansowego księgozbioru Piotra Dunin-Wolskiego, biskupa płockiego. Oprac. Andrzej Obrębski. Kraków: Księgarnia Akademicka, Warszawa: Instytut Cervantesa, 1999.

Wawel-Louis Józef: Przechadzka kronikarza po Rynku Krakowskim. Kraków: Druk. „Czasu”, 1890.

Wierzbowski Teodor: Bibliographia Polonica XV ac XVI ss: Vol. 2: continens numeros 801–2000, Varsovia: C. Kowalewski, 1891.

Wojciechowska Maria: Z dziejów książki w Poznaniu w XVI wieku. Poznań: Fiszer i Majewski Księgarnia Uniwersytecka, 1927.

Wróblewski Romuald: Podróże jako źródło wiedzy o Ameryce. „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, 1972, t. 17, s. 63–86.

Zathey Jerzy, Lewicka-Kamińska Anna, Hajdukiewicz Leszek: Historia Biblioteki Jagiellońskiej. T. 1: 1364–1775. Red. Ignacy Zarębskiego. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.

Informacje

Informacje: Krakowski Rocznik Archiwalny, 2018, s. 11 - 77

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Angielski:

Renaissance book collection of Stanislaus Rosarius

Autorzy

Biblioteka Jagiellońska, Kraków

Publikacja: 2021

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: Żadna

Udział procentowy autorów:

Krzysztof Frankowicz (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 295

Liczba pobrań: 775