Problematykę samodzielności w samorządzie terytorialnym rozważa się przede wszystkim w stosunku do podstawowych jednostek tej formy sprawowania władzy, to jest w stosunku do gminy i powiatu. Samodzielność finansowa wynika ze stopnia autonomii finansowej lub decentralizacji finansowej. Zupełnie inaczej przedstawia się samodzielność finansowa w jednostkach pomocniczych gminy, to znaczy w osiedlach i dzielnicach dużych i średnich miast. Podstawowy plan publiczny, jakim jest budżet, występuje tylko w gminie, powiecie i województwie. W wypadku osiedli i dzielnic to od organu stanowiącego zależy, czy podejmie inicjatywę powołania rad osiedlowych, dzielnicowych i wyposaży te rady w odpowiednie kompetencje i środki finansowe na realizację ich zadań.
Na potrzeby charakterystyki jednostek pomocniczych zostało wybrane: po 6 dużych miast wojewódzkich, w których jest zauważalna efektywność działalności rad osiedlowych, rad dzielnic, po 6 miast, które utraciły status miasta wojewódzkiego i po 6 miast powiatowych średniej wielkości. W wyniku przedstawionych badań na przykładach dużych miast wojewódzkich odnotowano rozwój samorządności dzielnicowej, osiedlowej. Nie we wszystkich natomiast byłych miastach wojewódzkich i powiatowych zostały powołane jednostki pomocnicze, mimo że w miastach tych w tradycji nazwa osiedla kojarzy się ze spółdzielczymi osiedlami mieszkaniowymi. Większość powołanych jednostek pomocniczych w formie rad dzielnic, rad osiedli, rad okręgów włącza się aktywnie w problematykę zarządzania i funkcjonowania osiedli, podnosząc jakość życia ich mieszkańców

Issues of autonomy in local government is considered primarily in relation to the basic units of this form of governance, it is in relation to the commune and district. Independence is conditional on having a certain financial autonomy or a substantial dose of financial decentralization. The situation is different as far as financial independence or its lack in auxiliary units (settlements and districts in medium and large cities) is concerned. The basic plan is the public budget which occurs only in the commune, district and province. In the case of districts and neighborhoods is the constituting authority to decide whether it will take the initiative of establishment of district councils, housing councils and equip those in the power and fi nancial resources to carry out their tasks.
For the purposes of the characteristics of auxiliary units were selected: the 6 provincial cities, where effectiveness of the district councils, housing councils is noticeable, 6 cities, which have lost their status of the provincial capital, and 6 district towns of medium size. As a result of this study examples of large provincial cities has been the development of the district local government, housing estate. However, not all former provincial city and county have been set up auxiliary units, although there are housings in the tradition of the inhabitants, the nomenclature and housing cooperatives. As stated, most relied on ancillary units in the form of district councils, councils of settlements, districts, councils included actively in the management and operation issues of settlements, increasing the quality of life of their inhabitants.