Artysta teatralny i filmowy Aleksander Bożydar Żabczyński (1900–1958) pod lupą aparatu bezpieczeństwa PRL
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEArtysta teatralny i filmowy Aleksander Bożydar Żabczyński (1900–1958) pod lupą aparatu bezpieczeństwa PRL
Data publikacji: 2022
Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2022, Tom IX, s. 171-183
https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.22.009.17221Autorzy
Artysta teatralny i filmowy Aleksander Bożydar Żabczyński (1900–1958) pod lupą aparatu bezpieczeństwa PRL
Rolą teatru było prezentowanie określonego rzemiosła oraz postaw o charakterze etycznym. Sztuka aktorska stanowiła pewnego rodzaju artyzm. Aktorzy mieli dzięki temu wpływ na sposób postrzegania rzeczywistości przez społeczeństwo. Jedną z postaci rozpoznawalnych dzięki grze w filmach i na deskach teatru był Aleksander Bożydar Żabczyński. Należał do grona twórców, którymi interesował się aparat bezpieczeństwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Działania, które podejmowano wobec aktora, miały na celu inwigilację środowiska twórców jak i jego samego. Dzięki uzyskiwanym informacjom zamierzano zapobiegać działaniom podejmowanym przez to środowisko przeciw władzy ludowej.
Archiwum Główne Akt Dawnych, Jednostki Warszawskiego Okręgu Wojennego (WOW), Spisok połkownikam po starszinstwu. Sostawlien po 1-je nojabria 1909 g., S.-Pietierburg 1909, sygn. 20.
Archiwum Państwowe w Warszawie, Zbiór Korotyńskich, sygn. 201/XI/2935.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, SUSW — Stołeczny Urząd Spraw Wewnętrznych w Warszawie [1944] 1983–1990, sygn. 0423/2541, sygn. 0423/2542.
Wojskowe Biuro Historyczne w Warszawie, Akta personalne Aleksandra Żabczyńskiego, sygn. Ap. 8022.
Narodowe Archiwum Cyfrowe, Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny — Archiwum Ilustracji, sygn. 1/8173.
Kronika. Aleksander Żabczyński o swoich przeżyciach wojennych, „Film” z 1 marca 1947, nr 13, s. 2.
Bałtowski M., Gospodarka socjalistyczna w Polsce. Geneza — rozwój — upadek, Warszawa 2009.
Banaszkiewicz W., Witczak W., Historia filmu polskiego 1985–1929, t. 1, Warszawa 1966.
Bogusławski W., Siły i środki naszej sceny, oprac. H. Secomska, Warszawa 1961.
Counter Intelligence Corps, History and Mission in World War II, Baltimore 1951.
Dulna-Rak E., Strategie komunikacyjne w Zespole Reduty Juliusza Osterwy, „Socjolingwistyka” 2016, nr 30, s. 233–244.
Elwertowski K., Szkoła i życie: ze wspomnień nauczyciela, Warszawa 1962.
Fik M., Kultura polska 1944–1956 [w:] Polacy wobec przemocy 1944–1956, pod red. B. Otwinowskiej, J. Żaryna, Warszawa 1996, s. 235–243.
Ligarski S., Polityka władz komunistycznych wobec twórców kultury w latach 1945–1989, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2014, t. 13, nr 2(24), s. 51–73.
Ligarski S., Majchrak G., Artyści, PRL i bezpieka. Herbert, Miłosz, Hłasko i wielu innych…, Łódź 2018.
Koźmian S., Moraliści teatralni [w:] Teatr. Wybór pism, oprac. J. G ot, t. 1, Kraków 1959, s. 60–63.
Kulik M., Polacy w jednostkach Rosyjskiej Gwardii w Warszawie na przełomie XIX i XX wieku, „Niepodległość i Pamięć” 2012, nr 19/1–4, s. 37–53.
Michalik J., „Ani kościół, ani wszechnica, ani nawet apteka”, „Rocznik Komisji Historycznoliterackiej”1990, z. 27, s. 31–44.
Sowa A.L., Historia polityczna Polski 1944–1991, Kraków 2011.
Świontek S., Dialog. Dramat. Metateatr. Z problemów teorii tekstu dramatycznego, Warszawa 1999.
Tatarkiewicz W., Dzieje sześciu pojęć. Sztuka, piękno, forma, twórczość, odtwórczość, przeżycie estetyczne, Warszawa 1982.
Wilski Z., Aktor w społeczeństwie. Szkice o kondycji aktora w Polsce, Wrocław 1990.
Wojtczak M., Teatr na scenie polityki 1944–1969, Warszawa 2016.
Wolański R., Aleksander Żabczyński: „Jak drogie są wspomnienia”, Poznań 2015.
Wspomnienia o Reducie i Juliuszu Osterwie spisane przez Redutowców w latach 1947–1949, oprac. E. Dulna-Rak, W. Świątkowska, „Pamiętnik Teatralny” 2017, z. 1–2, s. 226–262.
Gaertner O., Ostatnie dni Aleksandra Żabczyńskiego, https://stare-kino.pl/tylko-u-nas-ostatnie-dni-aleksandra-zabczynskiego/?fbclid=IwAR0k3lyQI3xFV6swFQeHHlNRxUfLZhAHjz5PURHfIKzqZm6XhoFsWFervHI (dostęp: 6.12.2022).
www.polishairforce.pl/pawlikowskim.html (dostęp: 10.1.2022).
Informacje: Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2022, Tom IX, s. 171-183
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Artysta teatralny i filmowy Aleksander Bożydar Żabczyński (1900–1958) pod lupą aparatu bezpieczeństwa PRL
Aleksander Bożydar Żabczyński (1900–1958), theater and film artist on the radar of the Polish People’s Republic secret services
Publikacja: 2022
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-ND 3.0 Unported
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 681
Liczba pobrań: 881