Powstanie narodowe czy bunt rekrutów? Rozkład wojsk austriackich w 1809 roku w Galicji
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 2024
Prace Historyczne, 2024, Numer 151 (1), s. 3-15
https://doi.org/10.4467/20844069PH.24.002.20401Autorzy
Powstanie narodowe czy bunt rekrutów? Rozkład wojsk austriackich w 1809 roku w Galicji
The Polish-Austrian War of 1809 is usually perceived as a regular military conflict between the Duchy of Warsaw, which was part of the Napoleonic Europe, and the Habsburg Monarchy. However, overthrowing the Austrian government in the lands of the Polish partition (Galicia) was largely related to the independence protests of the local Polish population. Among them, the Galician recruits played an important role. A significant number of conscripts from Galicia were involved in the rebellion against the Austrian army. It involved mass as well as individual desertions, surrender into captivity without a fight, and finally a group defection to the enemy’s side. This way, the Austrian army lost approximately 15,000 men in Galicia. This rebellion had social and anti-militaristic grounds, but also resulted from the sympathy of wider circles of Galician population towards the Napoleonic socio-political system. It was primarily perceived as “freedom” and the abolition of existing feudal relations. For Galician recruits, these were positive values, reinforced by the image of the Napoleonic army as a guarantor of modernization processes. The rebellion of Galician recruits in 1809 in the lands of the Austrian partition can therefore be assessed as a Polish independence movement, but also as a chaotic uprising against the feudal and absolutist Habsburg monarchy. The latter factor was probably more important, but it objectively contributed to Austria losing part of its territory to the Duchy of Warsaw.
Archiwum Narodowe w Krakowie, Akta miasta Krakowa, sygn. 29/33/0/2.3/3869 (dawne: Mag I/254)
Österreichisches Staatsarchiv/Kriegsarchiv Wien, Alte Feldakten, kartony: 1392, 1424–1430
Österreichisches Staatsarchiv/Kriegsarchiv Wien, Musterlisten und Standestabellen, kartony: 91, 497, 588, 671, 758, 941, 1156, 1666, 1868, 1998, 2585, 2683, 3631, 3725, 3911, 3960, 4772, 4879, 4964, 4965, 5290, 10181–10183, 10244–10245, 10452, 10453, 10531, 10609–10612
Tsentral’nyy derzhavnyy istorychnyy arkhiv Ukrayiny, L’viv [Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie], Fond 146: Namiestnictwo Galicyjskie, op. 1, spr. 542, 545, 549, 640, 884, 886; op. 7, spr. 374; op. 79, spr. 2
Białkowski A., Pamiętniki starego żołnierza (1806–1814), Warszawa 1903.
Fredro A., Trzy po trzy, Warszawa 1987.
Prądzyński I., Czterej ostatni wodzowie polscy przed sądem historii, Kraków 1916.
Załuski J., Wspomnienia, Kraków 1976.
Amon von Treuenfest G., Geschichte des k.k. Infanterie-Regiments Nr. 20 Friedrich Wilhelm, Kronprinz des Deutschen Reiches und Kronprinz von Preussen, Wien 1878.
Askenazy S., Książę Józef Poniatowski 1763–1813, Warszawa 1974.
Baczkowski M., Galicja a wojsko austriackie 1772–1867, Kraków 2017.
Baczkowski M., W cieniu napoleońskich orłów. Rada Municypalna Krakowa 1810–1815, Kraków 2010.
Baczkowski M., W służbie Habsburgów. Polscy ochotnicy w austriackich siłach zbrojnych w latach 1772–1815, Kraków 1998.
Baczkowski M., Żołnierze galicyjscy wobec wojny 1809 roku na ziemiach polskich, ZNUJ, „Prace Historyczne” 2002, z. 129, s. 137–153.
Beran J., Geschichte des k. u. k. Infanterie-Regiments Freiherr von Merkl Nr. 55, Wien 1899.
Czubaty J., Księstwo Warszawskie (1807–1815), Warszawa 2011.
Czubaty J., Śmierć Marcelego Lubomirskiego w 1809 roku. Kreowanie wzorca bohatera, sensacyjna plotka i realia pola bitwy, „Kwartalnik Historyczny” 2022, nr 1, s. 57–80.
Daszyk K., „Odzyskujemy ojczyznę…” Galicjanie wobec przyłączenia ich kraju do Księstwa Warszawskiego [w:] Galicja w Księstwie Warszawskim, red. H.W. Żaliński, H. Chudzio, Kraków 2009, s. 10–33.
Finke E., Geschichte des k. u. k. ungarischen Infanterie-Regimentes Nr. 37 Erzherzog Joseph, Bd. 1, Wien 1896.
Grochulska B., Księstwo Warszawskie, Warszawa 1966.
Krzos K., Z księciem Józefem w Galicji w 1809 roku. Rząd Centralny obojga Galicji, Warszawa 1967.
Kukiel M., Dzieje oręża polskiego w epoce napoleońskiej, Poznań 1912.
Łukasiewicz M., Armia księcia Józefa 1813, Warszawa 1986.
Nahlik J. von, Geschichte des kais. kön. 55. Linien-Infanterie-Regimentes Baron Bianchi, Brünn 1863.
Nawrot D., Powstanie na Nowym Śląsku w 1806 i 1807 roku. U źródeł Zagłębia Dąbrowskiego, Czeladź 2016.
Netoliczka A., Vicq de Cumptich G. de, Sypniewski A. von, Geschichte des k.u.k. Infanterie-Regiments Feldmarschall Carl Joseph Graf Clerfayt de Croix Nr. 9, Jaroslau 1894.
Nieuważny A., My z Napoleonem, Wrocław 1999.
Pawłowski B., Wojna polsko-austriacka 1809 r., Warszawa 1999.
Wrede A. von, Geschichte der k. und k. Wehrmacht, Bd. I–V, Wien 1898–1902.
Informacje: Prace Historyczne, 2024, Numer 151 (1), s. 3-15
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 2024
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 1044
Liczba pobrań: 846
