Mateusz Lewandowski

 Tło badań. W literaturze przedmiotu coraz częściej podkreśla się potrzebę opracowania metod zbierania danych o innowacjach w sektorze publicznym. Dotyczy to także monitorowania efektów innowacji menedżerskich. Takie metody muszą być dostosowane do specyfiki sektora publicznego. W artykule skupiono się wyłącznie na innowacjach menedżerskich w publicznych instytucjach kultury.

Cele badań. Celem artykułu jest wskazanie koncepcji efektywności jako podstawy monitorowania rezultatów innowacji menedżerskich w publicznych instytucjach kultury, a także poznanie stopnia w jakim koncepcja ta opisuje rezultaty innowacji postrzegane przez menedżerów badanych placówek kultury.

Metodyka. Poszukiwanie odpowiedniej koncepcji efektywności oparto na analizie literatury przedmiotu. Weryfikacja koncepcji efektywności została przeprowadzona na podstawie pogłębionych wywiadów, częściowo standaryzowanych, z 10 menedżerami bezpośrednio zaangażowanymi we wdrażanie innowacji menedżerskich w instytucjach kultury.

Kluczowe wnioski. Do badania rezultatów innowacji menedżerskich w instytucjach kultury najbardziej odpowiednia jest koncepcja "sprawności wobec", która uwzględnia odpowiedzialności instytucji wobec różnych interesariuszy. Efekty innowacji postrzegane przez menedżerów instytucji kultury objęły trzy wymiary odpowiedzialności. Dotyczyły one samorozwoju instytucji, rozwoju jej pracowników oraz działań na rzecz jej odbiorców oraz lokalnej społeczności. Badani menedżerowie nie wskazali skutków innowacji w innych wymiarach.

Realizacja projektów unijnych jest zjawiskiem powszechnym w organizacjach publicznych. Skuteczność ich wdrażania w dużej mierze zależy od kompetencji zespołów projektowych i ról pełnionych przez ich członków. Wobec czego w opracowaniu jako cel przyjęto określenie ról menedżerskich, które pełni koordynator projektów systemowych Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, realizowanych przez ośrodki pomocy społecznej i ich znaczenia w procesie zarządzania projektem współfinansowanym ze środków unijnych. Jest to stosunkowo nowe zagadnienie i słabo do tej pory rozpoznane na gruncie nauk o zarządzaniu. Posiada dodatkowo istotne znaczenie dla praktyki.

Tło badań. Pozyskiwanie informacji o innowacyjności organizacji publicznych jest jednym ze współczesnych wyzwań dla menedżerów publicznych. W przypadku polskiego sektora kultury potrzebne są kompleksowe i spójne dane dotyczące innowacji. Jednak jak do tej pory nie ma jednej klasyfikacji innowacji, która mogłaby być podstawą do stworzenia systemu monitorowania innowacyjności tego sektora.

Cele badań. Celem pracy jest poznanie specyficznych typów innowacji w instytucjach kultury oraz stworzenie ich spójnej typologii jako podstawy do dalszych badań.

Metodyka. Typologie innowacji, zidentyfikowane na podstawie analizy literatury przedmiotu, zostały pogrupowane według elementów modelu sytuacji estetyczno-ekonomicznej. Na tej podstawie wskazane zostały obszary, w których potencjalnie mogą wystąpić innowacje, co zostało zweryfikowane poprzez instrumentalne studium przypadku. Do zebrania danych zastosowano triangulację takich metod jak: strukturyzowany wywiad kwestionariuszowy, analiza dokumentów organizacyjnych, takich jak roczne sprawozdania i strona internetowa, oraz socjologia wizualna obejmująca analizę zdjęć.

Kluczowe wnioski. Typologia innowacji zaproponowana w Podręczniku Oslo ma ograniczone możliwości zastosowania dla pełnego monitorowania innowacyjności w organizacjach kultury, choć po pewnych uściśleniach definicyjnych może być wykorzystana do tego celu. Niemniej, potwierdzone zostało występowanie także innych rodzajów innowacji w instytucjach kultury, takich jak innowacja kulturowa, innowacja percepcyjna, czy innowacja funkcyjna.

Zmiany zachodzące w zarządzaniu gospodarką nie ominęły także publicznego sektora kultury. Towarzyszy im poszukiwanie rozwiązań menedżerskich specyficznych dla poszczególnych sfer sektora publicznego. Zarządzanie w sektorze publicznym, w tym także zarządzanie instytucjami kultury, niesie wiele dylematów, często nieobecnych w sektorze prywatnym. W konsekwencji zapomina się o potrzebie mierzenia efektywności zarządzania w tych placówkach albo też w ogóle nie dostrzega się takiej potrzeby. Celem tego artykułu jest zwrócenie uwagi na konieczność uwzględniania efektywności w zarządzaniu instytucjami kultury, a także zaproponowanie takich wskaźników jej pomiaru, które pomogą lepiej opisać efektywność zarządzania publicznymi jednostkami kultury i wykorzystania środków publicznych na rozwój kultury.