FAQ

Tor Służewiec w Warszawie – losy instytucji i obiektu podczas II wojny światowej

Publication date: 07.03.2019

History Notebooks, 2019, Issue 146 (1), pp. 219-241

https://doi.org/10.4467/20844069PH.19.012.9576

Authors

Barbara Bossak-Herbst
University of Warsaw, Institute of Sociology, Karowa 18, 00-927 Warszawa, Poland
https://orcid.org/0000-0002-7040-9632 Orcid
All publications →

Titles

Tor Służewiec w Warszawie – losy instytucji i obiektu podczas II wojny światowej

Abstract

The aim of the article is to reconstruct the social and institutional organization and the course of events during World War II at the Służewiec Racetrack: a gated urban estate of about one hundred and fifty hectares in Mokotów (now Ursynów) in Warsaw. The history of this institution was far from typical, due to its functions, the unique organization of space and high social position of its owners. The Służewiec Racetrack was paid for by renting lots to various forms of occupation troops, civil services and nearby farmers. The horse races were organized in Lublin. The company employed workers, including those who hid in Służewiec because of their Jewish origins. In 1944 the Służewiec Racetrack was an arena of dramatic insurgent fighting, a place of execution and the site of a transitional camp for the Mokotów population. The empirical basis of the article consists of the war protocols of the Society for the Encouragement of Horse Breeding (Towarzystwo Zachęty do Hodowli Koni), data collected in ethnographic own research and scattered publications, among others of insurgents’ memoirs and interviews gathered in the Oral History Archive of the Warsaw Uprising Museum.

References

Download references
Archiwalia

Archiwum Akt Nowych, Akta Nieruchomości – ul. Puławska 266, 5862.

Archiwum Akt Nowych, PTWK 2416/I: 1, 3 – Protokoły z zebrań Zarządu Towarzystwa, 1939–1943;

Archiwum Akt Nowych, PTWK 2416/I: 1, 10 – Dokumenty dotyczące inwestycji na Torach Wyścigowych;

Archiwum Akt Nowych, PTWK 2416/I: 1, 15 – Korespondencja dotycząca należności Towarzystwa do różnych fi rm i urzędów wynikłych na skutek działań wojennych;

Archiwum Akt Nowych, PTWK 2416/I: 1, 18 – Decyzje władz nadrzędnych dotyczące postępowania z mieniem zagarniętym przez Niemców – konie i nieruchomości;

Archiwum Akt Nowych, PTWK 2416/I: 2, 3, 5–19 – Zgłoszenia klaczy stadnych oraz przychówku do Polskiej Księgi Stadnej koni pełnej krwi angielskiej;

Archiwum Akt Nowych, PTWK 2416/I: 3, 265 – Wycinki prasowe.

Centralne Archiwum Wojskowe,  IX.3.91.4, Ruch Oporu. Organizacje tzw. Obozu Narodowego Muszkieterzy. Referaty, recenzje, opracowania (oprac. I. Żukowicz).

Centralne Archiwum Wojskowe, ZWZ-AK II.32.76, Opis przebiegu Powstania Warszawskiego na Mokotowie. Artykuły dotyczącepułku „Baszta” oraz ekshumacji poległych powstańców.

Instytut Pamięci Narodowej, IPN/BU 01222/3296/J.

Instytut Pamięci Narodowej, IPN/BU 0644/75.

Instytut Pamięci Narodowej, IPN/BU 0644/77.

Instytut Pamięci Narodowej, IPN, Lu-319/456, Lubelskie Wyścigi Konne z lat 1942–1943.

Muzeum Powstania Warszawskiego, Archiwum Historii Mówionej, Relacje: Zygmunt Boczkowski „Kruk”, Jacek Cydzik „Ran”, Przemysław Dąbrowski „Cyt”, Janina Dobrzyńska-Rejewska, Tadeusz Kondracki „Gryf”, Stanisław Kral-Leszczyński „Stanisław”, Zofia Kuligowska, Zofia Latoszek, Władysław Maciejczak, Stanisław Longin Mackiewicz „Żak”, Bohdan Ring „Sobol”, Zofia Sikorska „Zoja”, Alojzy Tołwiński Garda”, Eugeniusz „Tyrajski Sek”, Eugeniusz Wójcik „Grej”.

Artykuły w czasopismach

Kronika, „Jeździec i Hodowca” 1939, nr 12, s. 251.

Otwarcie toru wyścigowego na Służewcu i pierwsze dwa dni gonitw 3 i 4 czerwca, „Jeździec i Hodowca” 1939, nr 17, s. 361–368.

Tereny Wyścigów Konnych na Służewcu w Warszawie, „Przegląd Budowlany” 1939, nr 3, s. 139–142.

Wywiady

Autoryzowany, niepublikowany wywiad Dariusza Maciejewskiego z Eugeniuszem Tyrajskim.

Wywiad z p. Kazimierzem, ok. 85-letnim emerytowanym koniuszym i mieszkańcem Toru.

Zbiory prywatne

Zdjęcia należące do Marka Majewskiego.

Wydawnictwa zwarte

Ajewski E., Mokotów walczy 1939–1944, Warszawa 2009.

Baranowski W., Administracja okupacyjna w Generalnym Gubernatorstwie, Londyn 1942.

Bartelski L.M., Mokotów 1944, Warszawa 1971.

Bartelski L.M., Pułk AK „Baszta”, Warszawa 1990.

Kłoczowski J. (red.), Powstanie na Mokotowie. Relacje dowódców, Warszawa 2009.

Knopp G., SS przestroga historii, Warszawa 2004.

Łopianowski N., Rozmowy z NKWD. 1940–1941, oprac. A. Kunert, Warszawa 1990.

M.W.[brak nazwiska aut.], Administracja okupacyjna w Generalnym Gubernatorstwie, Londyn 1943.

Pawlak J., Nad Warszawą. Warszawskie Termopile, Warszawa 2000.

Podlewski S., Wolność krzyżami się znaczy, Warszawa 1989.

Rostkowski J., Świat muszkieterów. Zapomnij albo zgiń, Poznań 2016.

Szczepański J., Wojska balonowe. Legionowo 1897–1939, Pruszków 2004.

Trevor-Roper H.R., Ostatnie dni Hitlera, tłum. K. Fudakowski, Poznań 1966.

Vollblut und Rennsport. Oberste Behorde für Vollblutzucht und Rennen [brak inf. o aut.], Berlin 1940.

Woszczyk A., Baszta „K-3” walczy. Z działań powstańczych na Mokotowie, Łódź 1973.

Wroniszewski J., Barykada września. Obrona Warszawy w 1939 roku, Warszawa 1984.

Artykuły w wydawnictwach zbiorowych

Bauer W., Trudne lata [w:] 125 lat wyścigów konnych, red. E. Trojanowski, Warszawa 1966.

Bossak-Herbst B., Zespół Torów Wyścigów Konnych Służewiec – przedwojenna enklawa [w:] Przewodnik socjologiczny po Warszawie, red. M. Jacyno, s. 82–99.

Bukojemski L., Wyścigi znów w wolnej Polsce [w:] 125 lat wyścigów konnych, red. E. Trojanowski, Warszawa 1966, s. 78–80.

Kamiński S., Zarys historii pułku Armii Krajowej „Baszta” [w:] Powstanie na Mokotowie. Relacje dowódców, red. J. Kłoczowski, Warszawa 2009.

Źródła internetowe

Internetowy Polski Słownik Biografi czny, http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/stanislaw-grzegorz-schuch (dostęp: 2.02.2016).

Miasto Stołeczne Warszawa, http://www.mapa.um.warszawa.pl/mapaApp1/mapa?service=mapa_historyczna  (dostęp: 5.07.2017).

Information

Information: History Notebooks, 2019, Issue 146 (1), pp. 219-241

Article type: Original article

Titles:

Polish:

Tor Służewiec w Warszawie – losy instytucji i obiektu podczas II wojny światowej

English:

Służewiec Racetrack in Warsaw during World War II: History of the institution and the facility

Authors

https://orcid.org/0000-0002-7040-9632

Barbara Bossak-Herbst
University of Warsaw, Institute of Sociology, Karowa 18, 00-927 Warszawa, Poland
https://orcid.org/0000-0002-7040-9632 Orcid
All publications →

University of Warsaw, Institute of Sociology, Karowa 18, 00-927 Warszawa, Poland

Published at: 07.03.2019

Article status: Open

Licence: CC BY-NC-ND  licence icon

Percentage share of authors:

Barbara Bossak-Herbst (Author) - 100%

Article corrections:

-

Publication languages:

Polish