FAQ

Działalność publiczna Tadeusza Staniewskiego w Swarzędzu do roku 1918

Data publikacji: 2018

Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2018, Tom V, s. 43-61

https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.18.003.14920

Autorzy

Barbara Ksit
https://orcid.org/0000-0001-8553-1465 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Tytuły

Działalność publiczna Tadeusza Staniewskiego w Swarzędzu do roku 1918

Abstrakt

W 1919 r. Tadeusz Staniewski jako pierwszy Polak objął stanowisko burmistrza w podpoznańskim mieście Swarzędz. Funkcję tę pełnił społecznie przez dziewięć miesięcy. Ponownie wybrany burmistrzem w 1929 r., pełnił tę funkcję do 1939 r. Dotychczasowe opracowania omawiają działalność Tadeusza Staniewskiego w Swarzędzu, począwszy od listopada 1918 r. Niniejszy artykuł ma być próbą poszerzenia wiadomości na jego temat we wcześniejszym okresie. Syn nauczyciela, ukończył Gimnazjum Fryderyka Wilhelma w Poznaniu. Na początku XX w. osiadł w Swarzędzu, gdzie zyskał uznanie jako kupiec i społecznik. W odniesieniu do lat 1900–1918, kiedy Tadeusz Staniewski stawiał pierwsze kroki w działalności publicznej, najlepszym źródłem jest prasa wielkopolska, zwłaszcza „Postęp” i „Orędownik” – czasopisma reprezentujące interesy drobnomieszczaństwa. Działalność Tadeusza Staniewskiego była omawiana na ich łamach szczególnie w kontekście dwóch wydarzeń istotnych dla Polaków w Swarzędzu – wyborów do Rady Miejskiej w 1909 r. i sprawy budowy Domu Katolickiego.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła archiwalne

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Akta miasta Poznania, Zespół 53/474, Seria 19.3 Kartoteka ewidencji ludności 1870–1931 Jednostka 15075

Archiwum Państwowe w Poznaniu,  Akta miasta Swarzędz, Zespół 53/4389, j. a. 45 Personalien der Magistratsmitglieder und Stadtverordneten

Archiwum Państwowe w Poznaniu,  Akta miasta Swarzędz, Zespół 53/4389, j. a. 57 Bewerbungen in die Bürgermeisterstelle

Archiwum Państwowe w Poznaniu,  Akta miasta Swarzędz, Zespół 53/4389, j. a. 219 Nachsuchung und Konzessionen und obernahme von Agenturen

Archiwum Państwowe w Poznaniu,  Akta miasta Swarzędz, Zespół 53/4389, j. a. 313 Miejska Kasa Oszczędności

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Gimnazjum im. Fryderyka Wilhelma w Poznaniu, Zespół 53/1284, j. a. 43 Album des Königl. Friedrich Wilhelm Gymnasium zu Posen

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Gimnazjum im. Fryderyka Wilhelma w Poznaniu, Zespół 53/1284, j. a. 223 Zensurenbogen der 1894–1895 Abgegangenen

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Poznań, Zespół 53/1926, j. a. 97 Akta zgonów

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Poznań, Zespół 53/1926, j. a.157 Akta zgonów

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Poznań, Zespół 53/1926, j. a.356 Księga małżeństw za 1898

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Swarzędz, Zespół 53/1955, j. a. 101 Księga aktów narodzenia

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Swarzędz, Zespół 53/1955, j. a. 139 Księga aktów zejścia

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Swarzędz, Zespół 53/1955, j. a. 222 Księga aktów zejścia

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Związek Powstańców Wielkopolskich w Poznaniu, Zespół: 53/884, jednostka 44 Ewidencja członków Związku Weteranów Powstań Narodowych Rzeczypospolitej Polskiej

Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu, Zespół: Konsystorz i Kuria Arcybiskupia, jednostka KA 789 Akta personalne ks. Nejczyka

Księgi adresowe

Adress- und Geschäfts-Handbuch der Stadt Posen, Posen 1879–1897.

Adressbuch der Provinzial-Hauptstadt Posen, Posen 1900–1905.

Adressbuch der Stadt Posen sowie der Vororte Bartholdshof, Jersitz, St. Lazarus und Wilda, Posen 1898.

Fiedler Leon Karol, Przemysł Wielkopolski, Poznań 1923.

Książka Adresowa Handlu i Przemysłu Polskiego w obrębie niemieckiego państwa…, Berlin 1896.

Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1928.

Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1930.

Księga Adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1926.

Księga adresowa przemysłu, handlu i rzemiosła zachodniej Polski, Poznań 1925.

Księga kupiectwa i przemysłu polskiego w Wielkim Księstwie Poznańskiem, Poznań 1908.

Ziemkowski J., Skorowidz polskiego przemysłu i handlu hurtownego, Gniezno 1912.

Opracowania

Bartoszek A., Ksiądz Tomasz Nejczyk (1865–1918) – proboszcz swarzędzki, „Zeszyty Swarzędzkie” 2011, t. 3, s. 88–103.

Białek W., Swarzędz 1638–1988, Swarzędz 1988.

Białobłocki A., Absolwenci Gimnazjum i Liceum Świętej Marii Magdaleny w Poznaniu: 1805–1950, Poznań 1995.

Dzieje Swarzędza: monografia (1638–1988), red. S. Nawrocki, Poznań 1988.

Gucia D., Stypendyści Towarzystwa Naukowej Pomocy im. Karola Marcinkowskiego 1841–1909, Mnichowo–Poznań 2017.

Kopeć S., Od Barcikowskich i Czepczyńskich do PZZ „Herbapol” S.A. w Poznaniu: wycinek z dziejów przemysłu drogeryjno-zielarskiego i farmaceutycznego w Poznaniu w XIX i XX wieku, Poznań 2003.

Łączkowski A., Antoni Stanisław Jurasz 1847–1923, Warszawa 1987.

Pamiętnik Zjazdu Abituryentów Gimnazyum ad st. Mariam Magdalenam z r. 1869, Poznań 1895.

Powstanie Wielkopolskie: mieszkańcy Swarzędza w zwycięskim zrywie niepodległościowym 1918–1919, Swarzędz 2007.

Tadeusz Staniewski 1873–1940, Swarzędz 2010; wersja online: http://swarzedz.pbp.poznan.pl/files/Staniewski.pdf (dostęp 17 marca 2018 r.). [Zawiera m.in.: A. Szafran-Bartoszek, Biografia Tadeusza Staniewskiego, s. 11–12; A. Małyszka, Zmiana granic Swarzędza w czasach sprawowania urzędu burmistrza przez Tadeusza Staniewskiego (1934 rok), s. 25–33; W. Buczyński, Tadeusz Staniewski jako organizator i działacz społeczny, na przykładzie ochrony przeciwpożarowej Swarzędza, s. 34–38].

Udział mieszkańców Swarzędza i okolic w Powstaniu Wielkopolskim 1918–1919, Poznań 2015.

Wojciechowska M., Materiały do dziejów katolickich towarzystw robotników polskich w Wielkopolsce, „Poznańskie Studia Teologiczne” 1986, t. VI, s. 399–422.

Materiały prasowe:

Dr. B., Krótki zarys historyczny wsi i miasta Swarzędz, „Praca” 1901, nr 41, s. 1115.

Korespondecya. Swarzędz 28 lutego, „Postęp” z 3 marca 1909 r., s. 1–2.

Odezwa w sprawie budowy Domu Katolickiego w Swarzędzu, „Postęp” 1914, nr 78, s. 2.

Opłakane stosunki w parafii swarzędzkiej, „Orędownik” 1913, nr 220, s. 2.

Oświadczenie [Towarzystwa Robotników], „Postęp” 1909, nr 279, s. 1–2.

Pierwsze dni powstania 1918 r., „Głos Swarzędza” 1934, nr 32, s. 2; 1935, nr 1, s. 1–2; 1935, nr 2, s. 1–2; nr 4, s. 1–2.

Spis Katolickich Towarzystw Robotników Polskich należących do Związku diecezjalnego archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej. Dodatek do: „Robotnik” z 4 marca 1906 r.

Szafran A. M., Tadeusz Staniewski (1873–1940), delegat Swarzędza na Polski Sejm Dzielnicowy, „Przegląd Wielkopolski” 2007, nr 2, s. 33–36.

Szałek M., Tadeusz Staniewski: pierwszy burmistrz Swarzędza w odrodzonej Polsce, „Prosto z Ratusza” 2007, nr 10, s. 10–11.

W sprawie Domu polsko-katolickiego w Swarzędzu, „Postęp” 1914, nr 56, s. 1.

W sprawie wyborów do rady miejskiej w Swarzędzu, „Orędownik” 1909, nr 293, s. 3.

Wyborca, W sprawie wyborów swarzędzkich. „Postęp” 1909, nr 273, s. 2.

Zgoda w Swarzędzu, „Postęp” 1914, nr 63, s. 2–3.

Informacje

Informacje: Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2018, Tom V, s. 43-61

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski:

Działalność publiczna Tadeusza Staniewskiego w Swarzędzu do roku 1918

Angielski:

Public activity of Tadeusz Staniewski in Swarzędz until the year 1918

Publikacja: 2018

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Barbara Ksit (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Działalność publiczna Tadeusza Staniewskiego w Swarzędzu do roku 1918

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE