Bycie sobą a bycie tym samym: między chrześcijańską nadzieją a ewolucyjnym naturalizmem

Robert  Grzywacz

Bycie sobą a bycie tym samym: między chrześcijańską nadzieją a ewolucyjnym naturalizmem

Principia, 2021, Volume 68, pp. 65-83

https://doi.org/10.4467/20843887PI.21.003.18693

Authors

Download full text

PDF

print cite

Titles

Bycie sobą a bycie tym samym: między chrześcijańską nadzieją a ewolucyjnym naturalizmem

Abstract

Niniejsze studium bada dialektyczny związek pomiędzy wyróżnionymi przez Paula Ricoeura dwoma emblematycznymi czynnikami ludzkiej tożsamości: harakterem i dotrzymaniem słowa. W pierwszej części tekstu zostaną wyartykułowane zarzuty co do filozoficznej doniosłości tego rozróżnienia w porządku uzasadnienia, a także podejrzenia co do jego niefilozoficznej genezy i, konsekwentnie, w odniesieniu do jego filozoficzności w porządku odkrycia. Druga część artykułu przedstawia propozycję interpretacyjną innego uzasadnienia rozważanej dialektyki – inspirowanego postsekularną myślą Jürgena Habermasa, która ponadto wyrasta z odmiennego kontekstu odkrycia, gdyż angażuje się w debatę na temat wolności z punktu widzenia naturalistycznego determinizmu i teorii ewolucji. Wydaje się zatem, iż przywołanie stanowiska wybitnego frankfurtczyka może dostarczyć interesujący kontrapunkt w stosunku do wskazanych podejrzeń.

The present study examines the dialectical relationship between the two emblematic factors of human identity distinguished by Paul Ricoeur – character and keeping one’s word. The first part of the text will articulate objections to the philosophical significance of this distinction in the order of justification, as well as suspicions about its non-philosophical genesis and, consequently, regarding its philosophicality in the order of discovery. The second part of the article presents an interpretive proposal for another justification of the dialectic under consideration – a justification inspired by the post-secular thought of Jürgen Habermas, which, moreover, grows out of a different context of discovery, as it engages in the debate on freedom from the standpoint of naturalistic determinism and evolutionary theory. It seems, therefore, that invoking the position of a prominent Frankfurter can provide an interesting counterpoint to the indicated suspicions.

Keywords

bycie tym samym, bycie sobą, nawyk, uwaga, czas, nadzieja, programy kulturowe

sameness, selfhood, habit, attention, time, hope, cultural programs

References

Download references

Cabestan Philippe, Qui suis-je ? Identite-ipse, identite-idem et identite narrative, „Le Philosophoire” 2015, nr 43, s. 151–160, https://www.cairn.info/revue-le-philosophoire-2015-1-page-151.htm.

Foucault Michel, Zło czynić, mowić prawdę. Funkcja wyznania w sprawiedliwości. Wykłady z Louvain, 1981, przeł. A. Zawadzki, Znak, Kraków 2018.

Grzywacz Robert, Disponibilite habituelle et disponibilite attentionnelle – penser phenomenologiquement la distinction memete-ipseite, [w:] The Faces of Contemporary Phenomenology: The Quest for Relevance, red. P. Janik i in., Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2021, s. 85–103.

Habermas Jürgen, Między naturalizmem a religią. Rozprawy filozoficzne, przeł. M. Pańków, PWN, Warszawa 2012.

Heidegger Martin, Bycie i czas, przeł. B. Baran, PWN, Warszawa 2008.

Jagiełło Jarosław, Niedokończony spor o antropologię filozoficzną (Heidegger – Plessner). Studium historyczno-analityczne, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2011.

Jakubowski Jarosław, Skończoność egzystencjalna. Studium nad filozofią Paula Ricoeura, Oficyna Wydawnicza Epigram, Bydgoszcz 2017.

Léna Marguerite, Nadzieja według Paula Ricoeura, przeł. R. Grzywacz, [w:] Między przedmiotowością a podmiotowością: intencjonalność w fenomenologii francuskiej/ Entre l’objectivite et la subjectivite: l’intentionnalite dans la phenomenologie francaise, red. A. Gielarowski, R. Grzywacz, Akademia Ignatianum – WAM, Kraków 2011, s. 405–429.

Lorenc Włodzimierz, W miejsce religii. Ku filozofii nadziei radykalnej, Wydawnictwa UW, Warszawa 2021.

Marcel Gabriel, Homo viator. Wstęp do metafizyki nadziei, przeł. P. Lubicz, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1959.

Marion Jean-Luc, Bog bez bycia, przeł. M. Frankiewicz, Znak, Kraków 1996.

Ricoeur Paul, Czas i opowieść 3. Czas opowiadany, przeł. U. Zbrzeźniak, Wydawnictwo UJ, Kraków 2008.

Ricoeur Paul, Drogi rozpoznania. Wykłady Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu, przeł. J. Margański, Znak, Kraków 2004.

Ricoeur Paul, O sobie samym jako innym, przeł. B. Chełstowski, PWN, Warszawa 2018.

Ricoeur Paul, Pamięć, historia, zapomnienie, przeł. J. Margański, Universitas, Kraków 2007.

Ricoeur Paul, Podług nadziei. Odczyty, szkice, studia, przeł. S. Cichowicz i in., PAX, Warszawa 1991.

Romano Claude, Identity and Selfhood: Paul Ricoeur’s Contribution and Its Continuations, [w:] Hermeneutics and Phenomenology in Paul Ricoeur: Between Text and Phenomenon, red. S. Davidson, M.-A. Vallée, Springer International Publishing, Switzerland, 2016, s. 43–59.

Smolak Maciej, Filozofia człowieka u Romana Ingardena, Wydawnictwo UJ, Kraków 2003.

Sokolowski Robert, Obecność eucharystyczna. Studium z teologii fenomenologicznej, przeł. J. Życiński i in., Biblos, Tarnów 1995.