Dwadzieścia lat od ataku z 11 września 2001 r. Przygotowania do ataku terrorystycznego na USA oraz jego przebieg i skutki
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEDwadzieścia lat od ataku z 11 września 2001 r. Przygotowania do ataku terrorystycznego na USA oraz jego przebieg i skutki
Data publikacji: 17.11.2021
Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2021, Numer 25 (13), s. 219-250
https://doi.org/10.4467/20801335PBW.21.027.14304Autorzy
Dwadzieścia lat od ataku z 11 września 2001 r. Przygotowania do ataku terrorystycznego na USA oraz jego przebieg i skutki
Serię ataków terrorystycznych z 11 września 2001 r. w USA, największych w historii świata, przeprowadziło 19 osób. Wśród nich było 15 Saudyjczyków, dwóch obywateli Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Libańczyk i Egipcjanin. Trzech spośród tej czwórki tworzyło komórkę hamburską, która stanowiła trzon całej operacji. Kierował nią Egipcjanin Muhammad Ata as-Sajjid. Pilotował on samolot Boeing 767 American Airlines, lot nr 11, który pierwszy uderzył w północną wieżę WTC. Marwan asz-Szihhi był pilotem Boeinga 767 United Airlines, lot nr 175, który rozbił się o południową wieżę WTC. Hani Handżur zasiadł za sterami samolotu Boeing 757 American Airlines odbywającego lot nr 77. Celem ataku był Pentagon. Pilotowi czwartego samolotu – Boeinga 757 United Airlines, lot nr 93 – Zijadowi Dżarrahowi nie udało się osiągnąć celu, prawdopodobnie Kapitolu, ponieważ pasażerowie przystąpili do odbicia samolotu z rąk terrorystów. Maszyna spadła na ziemię w Pensylwanii. W wydarzeniach z 11 września ogółem zginęło 2996 osób, w tym 19 terrorystów, a 6291 zostało rannych66. Wśród ofiar śmiertelnych było sześcioro Polaków. W akcji ratunkowej zginęło 343 strażaków.
Zamachy wyrządziły olbrzymie straty materialne. Duże koszty poniosły zwłaszcza towarzystwa ubezpieczeniowe i reasekuracyjne, linie lotnicze oraz producenci samolotów, a także branża turystyczna. Ogromne straty związane ze zniszczeniem nowojorskiego World Trade Center oraz dezorganizacją systemu finansowego musiały zostać pokryte przez towarzystwa asekuracyjne, zaangażowane w działalność na rynku amerykańskim.
Atak terrorystyczny na USA stał się impulsem do największej od 1947 r. reformy amerykańskich służb specjalnych. Waszyngton podjął decyzję dotyczącą konieczności stworzenia systemu efektywnie przeciwdziałającego zagrożeniom o charakterze terrorystycznym oraz skutecznie ostrzegającego w przypadku ich wystąpienia. Wiązało się to ze wzmocnieniem struktur mających uprawnienia operacyjno-rozpoznawcze, zwiększeniem zakresu ich zadań oraz usprawnieniem ich zdolności do koordynacji działań. Większość regulacji prawnych została zawarta w dokumencie znanym powszechnie pod nazwą USA Patriot Act z 26 października 2001 r. Najważniejsze były jednak skutki o charakterze międzynarodowym. Atakami na WTC i Pentagon Al-Kaida wpłynęła na światową politykę przez skłonienie Waszyngtonu do wypowiedzenia „wojny z terroryzmem”. W jej ramach siły amerykańskie, wspierając Sojusz Północny, doprowadziły do upadku Islamskiego Emiratu Afganistanu, a następnie wkroczyły do Iraku, co jednak w dłuższej perspektywie okazało się jedną z najbardziej spektakularnych pomyłek strategicznych w dziejach wojskowości.
Atak z 11 września 2001 r. spowodował również, że pojawiło się wiele teorii spiskowych. Ich propagowanie w mediach, filmach dokumentalnych przyczyniło się do spadku zaufania do amerykańskiego rządu. W sprawie WTC 7 do dzisiaj prężnie działa organizacja o nazwie Architekci i Inżynierowie na rzecz Prawdy o 9/11, która szczyci się, że skupia 3,3 tys. architektów i inżynierów z całych Stanów Zjednoczonych. Celem tych osób jest ujawnienie „prawdy”, czyli tego, że bliźniacze wieże nie zawaliły się z powodu uderzenia samolotów pilotowanych przez terrorystów, tak samo jak WTC 7, która nie uległa zniszczeniu na skutek oderwania się fragmentu drugiego samolotu. W ich ocenie szkody spowodowane przez samoloty były dalece niewystarczające, aby doprowadzić do takiej katastrofy. Wierzą, że ktoś musiał podłożyć ładunki wybuchowe.
11 września. Przyczyny i konsekwencje w opiniach intelektualistów, Scraton P. (red.), Warszawa 2003, Dialog.
Armstrong K., Pola krwi. Religia i przemoc, Warszawa 2017, Wydawnictwo W.A.B.
Bergen P.L., Osama bin Laden. Portret z bliska, Warszawa 2007, PIW.
Chaliand G., Blin A., Historia terroryzmu. Od starożytności do Da’isz, Warszawa 2020, PIW.
Coll S., Rodzina Bin Ladenów. Arabskie losy w amerykańskim stuleciu, Warszawa 2015, Kurhaus Publishing.
Dietl W., Hirschmann K., Tophoven R., Terroryzm, Warszawa 2009, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Elsässer J., Jak dżihad przybył do Europy. Wojownicy Boga i tajne służby na Bałkanach, Warszawa 2007, MUZA.
Izak K., Fałszywe dokumenty w rękach terrorystów, „Człowiek i Dokumenty” 2014, nr 32, s. 7–20.
Kepel G., Fitna. Wojna w sercu islamu, Warszawa 2006, Dialog.
Streatfeild D., Świat po 11 września, Warszawa 2011, Oficyna Wydawnicza ŁośGraf.
Szymańska M., Eksplozja terroryzmu w USA a przekształcenia w amerykańskich służbach specjalnych po 11 września 2001 r., „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2014, nr 10, s. 186–210.
Whyte D., Interesy po staremu? Moralność wielkich korporacji i „wojna z terroryzmem”, w: 11 września. Przyczyny i konsekwencje w opiniach intelektualistów, Scraton P. (red.), Warszawa 2003, Dialog, s. 187–194.
Williams P.L., Al-Kaida – bractwo terroru, Warszawa 2002, Studio Emka.
Wright L., Wyniosłe wieże. Al-Kaida i atak na Amerykę, Wołowiec 2018, Wydawnictwo Czarne.
https://en.wikipedia.org/wiki/Abdulaziz_al-Omari [dostęp: 1 VI 2021].
https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmed_al-Nami [dostęp: 1 VI 2021].
https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmed_al-Ghamdi [dostęp: 1 VI 2021].
https://en.wikipedia.org/wiki/Hani_Hanjour [dostęp: 1 VI 2021].
https://en.wikipedia.org/wiki/Mohamed_Atta [dostęp: 1 VI 2021].
https://en.wikipedia.org/wiki/Salem_al-Hazmi [dostęp: 1 VI 2021].
https://en.wikipedia.org/wiki/Satam_al-Suqami [dostęp: 1 VI 2021].
https://en.wikipedia.org/wiki/Zacarias_Moussaoui [dostęp: 1 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Betty_Ong [dostęp: 1 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Hamza_al-Ghamdi [dostęp: 4 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Hani_Hanjour [dostęp: 4 VI 2021].
https;//pl.melayukini.net/wiki/Hijackers_in_the_September_11_attacks [dostęp: 4 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Hijackers_in_the_September_11_attacks#American_Airlines_Flight_11:_One_World_Trade _Center,_North_Tower [dostęp: 3 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Madeline_Amy_Sweeney [dostęp: 1 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Marwan_al-Shehhi [dostęp: 4 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Nawaf_al-Hazmi [dostęp: 4 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Satam_al-Suqami [dostęp: 1 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Wail_al-Shehri [dostęp: 1 VI 2021].
https://pl.melayukini.net/wiki/Ziad_Jarrah [dostęp: 4 VI 2021].
https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_lotu_American_Airlines_11 [dostęp: 1 VI 2021].
https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_lotu_United_Airlines_93 [dostęp: 4 VI 2021].
https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamach_z_11_września_2001_roku [dostęp: 7 VI 2021].
https://pl.xcv.wiki/wiki/United_Airlines_Flight_175 [dostęp: 4 VI 2021].
Krzemirski A., Rocznica 11 września. Olbrzymie odszkodowania i strach przed podróżami, Parkiet, 11 IX 2002 r., https://www.parkiet.com/artykul/260530.html [dostęp: 6 VI 2021].
Kucharczyk M., Wybuch, który miał zatrzeć ślady wielkiego spisku. Ta teoria o zamachach na WTC wciąż ma się dobrze, gazeta.pl, 11 IX 2020 r., https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114881,26286855,kontrolowany-wybuch-ktory-mial-zatrzec-slady-ta-teoria--o-zamachach.html [dostęp: 12 IX 2020].
Lichtenberg A., Dudek B., Zamachy 11 września: historia „Grupy Hamburskiej”, https://www.dw.com/pl/zamachy-11-września-historia-grupy-hamburskiej/a-15379511 [dostęp: 12 IX 2011].
Łepkowski P., 11 września 2001 roku: Dzień, który zmienił świat, „Rzeczpospolita”, 11 IX 2020 r., https://www.rp.pl/Historia/309099993-11-wrzesnia-2001-roku-Dzien-ktory-zmienil-swiat.html [dostęp: 12 IX 2020].
Nieśli pomoc po ataku na WTC, po latach ciężko zachorowali. Śmierć strażaków - ojca i syna - w wyniku nowotworów, Polsat News, 19 VIII 2017 r., https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2017-08-19/niesli-pomoc-po-ataku-na-wtc-smierc-strazakow-w-wyniku-nowotworow/[dostęp: 6 VI 2021].
Nogacki R., World Trade Center – Czy Żydzi wiedzieli wcześniej?, Nasza Witryna, 6 VI 2013 r., https://web.archive.org/web/20130606091550/http://www.naszawitryna.pl/przewodnia_sila_19.html [dostęp: 9 VI 2021].
Piecing together the terrorist jigsaw, „The Guardian”, 15 X 2001 r., https://www.theguardian.com/world/2001/oct/15/worlddispatch.brianwhitaker [dostęp: 17 I 2001].
Rodziny ofiar zamachów na WTC z 11 września pozywają Arabię Saudyjską, Bankier.pl, 21 III 2017 r., https://www.bankier.pl/wiadomosc/Rodziny-ofiar-zamachow-na-WTC-z-11-wrzesnia-pozywaja-Arabie-Saudyjska-3668756.html [dostęp: 22 III 2017].
Spisek World Trade Center, Laif, 9 V 2008 r., https://web.archive.org/web/20090615224350/
http://laif.co.uk/art,spisek_world_trade_center,1496.html [dostęp: 9 VI 2021].
USA: Kongres ujawnił tajną część raportu o zamachach z 11 września, „Dziennik Gazeta Prawna”, 15 VII 2016 r., https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/960454,usa-kongres--ujawnil-tajna-czesc-raportu-o-zamachach-z-11-wrzesnia.html [dostęp: 16 VII 2016].
Velez M.A., 11 września: władza spisków, Wirtualna Polska, 7 IX 2006 r., https://wiadomosci.wp.pl/11-wrzesnia-wladza-spiskow-6036234217149057a [dostęp: 11 IX 2006].
Werkhäuser N., Hamburg: pomocnik zamachowców z 11 września wydalony do Maroka, Deutsche Welle, 15 X 2018 r., https://www.dw.com/pl/hamburg-pomocnik-zamachowców-z-11-września-wydalony-do-maroka/a-45895869 [dostęp: 16 X 2018].
We have some planes, National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States, https://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch1.htm [dostęp: 3 VI 2021].
The 9/11 Commission Report, https://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report.pdf, [dostęp: 6 VI 2021].
Informacje: Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2021, Numer 25 (13), s. 219-250
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Dwadzieścia lat od ataku z 11 września 2001 r. Przygotowania do ataku terrorystycznego na USA oraz jego przebieg i skutki
Twentieth anniversary of September 11. The plot, the events and the aftermath of the terrorist attack on the USA
Publikacja: 17.11.2021
Status artykułu: Otwarte
Licencja: Żadna
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 16274
Liczba pobrań: 8993