FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Od odzyskania przez Polskę niepodległości do modernizmu lat 60. XX w.

Data publikacji: 18.05.2020

Przestrzeń Urbanistyka Architektura, 2020, Numer 1/2020, s. 107-122

https://doi.org/10.4467/00000000PUA.20.008.12075

Autorzy

Zbigniew Moździerz
Wydział Architektury, Państwowa Podhalańska Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu
https://orcid.org/0000-0002-4619-9700 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Od odzyskania przez Polskę niepodległości do modernizmu lat 60. XX w.

Abstrakt

W okresie międzywojennym w Zakopanem nastąpił wzmożony ruch budowlany, co zmusiło władze gminy do opracowania kolejnego planu regulacyjnego (1924–1928, proj. K. Stryjeński). Dynamiczny rozwój doprowadził do przyznania mu praw miejskich w 1933 r. W architekturze tego okresu początkowo dominował historyzm lat 20., art déco i styl zakopiański drugi, a w latach późniejszych funkcjonalizm oraz wolny funkcjonalizm – nowy regionalizm. Podczas okupacji Niemcy uczynili z Zakopanego miejscowość rekreacyjną. W ramach tzw. akcji porządkowej wyburzono w latach 1940–1942 szereg obiektów drewnianych i murowanych. Budowano też nowe obiekty. Na Podhalu za oficjalny nurt architektury socrealistycznej uznano styl nowozakopiański (m.in. schroniska w Tatrach Polskich). Miasto rozwijało się jako uzdrowisko oraz ośrodek sportu i turystyki.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka ziemi krakowskiej, Kraków 1982.

Dajewski J., Współczesne problemy architektury Zakopanego, „Architektura”, 4–5/1971, s. 157 i nast. Faryna-Paszkiewicz H., Ani wieś, ani miasteczko. Polskie uzdrowiska w latach międzywojnia, [w:] H. Faryna-Paszkiewicz, Geometria wyobraźni. Szkice o architekturze dwudziestolecia międzywojennego, Gdańsk 2003, s. 131–145.

Górska A., Schroniska tatrzańskie, „Architektura”, 4–5/1971, s. 150–156.

Górska A., Różyska K., Przegląd współczesnej architektury Podhala, „Architektura”, 2/1955, s. 34–43.

Hanaka H., Zakopiański okres twórczości architektonicznej Karola Stryjeńskiego w latach 1922–1927, „Rocznik Podhalański”, 9/2003, s. 113–164.

Heyman Ł., Uzdrowiska górskie w Rzeczypospolitej. Problemy architektury, [w:] Sztuka dwudziestolecia międzywojennego. Materiały Sesji SHS, red. A. Marczak, Warszawa 1982, s. 219.

Jost H., Zakopane czasu okupacji. (Wspomnienia), Zakopane 2001.

Kadłuczka A., Regionalizm jako forma ochrony narodowych wartości środowiska kulturowego, [w:] Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespołach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej, pod red. Z. Radziewanowskiego i J. Zielińskiego, Kraków–Zakopane 1982, s. 39–45.

Koseski J., Zespół budowli powstałych w latach 1935–1938 z okazji mistrzostw świata FIS w Zakopanem, „Rocznik Podhalański”, 6/1992, s. 81–98.

Leśniakowska M., Jan Koszczyc Witkiewicz (1881–1958) i budowanie w jego czasach, Warszawa 1998.

Marzyński S., Nowe inwestycje turystyczne w Polsce, „Architektura i Budownictwo”, 4/5/1939, s. 9–29.

Moździerz Z., Anna Górska – pasja życia, [w:] Pasja życia. Katalog wystawy Anny Górskiej, Zakopane 2013, s. 10–15.

Moździerz Z., Architektura i rozwój przestrzenny Zakopanego 1600–2013, Wydawnictwa TMT, Zakopane 2013.

Moździerz Z., Architektura budowli turystycznych w Tatrach Polskich i Zakopanem (1918–1975), „Wierchy”, 74/2008 [wyd. 2010], s. 65–104.

Moździerz Z., Architektura schronisk tatrzańskich, [w:] Ochrona dóbr kultury i historycznego związku człowieka z przyrodą w parkach narodowych, pod red. J. Partyki, Ojców 2003, s. 685–711.

Moździerz Z., „Budrysówka”, willa generała Kazimierza Sosnkowskiego w Zakopanem, „Wierchy”, 68/2002 [wyd. 2003], s. 235–244.

Moździerz Z., Franciszek Kotoński – zakopiański architekt i budowniczy, „Rocznik Podhalański”, 8/2002, s. 233–264.

Moździerz Z., Jan Kasprowicz i styl zakopiański, „Góry – Literatura – Kultura”, 8/2014, s. 83–103.

Moździerz Z., Mauzoleum Jana Kasprowicza na Harendzie – niedocenione dzieło Karola

Stryjeńskiego, „Pamiętnik Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego”, 20/2011 [wyd. 2012], s. 177–216.

Moździerz Z., Od szałasu do apartamentowca, „Góry – Literatura – Kultura”, 9/2015, s. 93–117.

Niemojewski L., Górne „Fis” w Zakopanem, „Arkady”, 1/1939, s. 5–22.

Olszewski A.K., Nowa forma w architekturze polskiej 1900–1925. Teoria i praktyka, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967.

Pawlicki B.M., Percepcja wartości regionalnego budownictwa zabytkowego, [w:] Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespołach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej, pod red. Z.

Radziewanowskiego i J. Zielińskiego, Kraków–Zakopane 1982, s. 46–49.

Pinkwart M., Długołęcka-Pinkwart L., Zakopane. Przewodnik historyczny, Bielsko-Biała 2003.

Radziewanowski Z., Kryterium logiki w architekturze regionalnej, [w:] Kierunki i metody współczesnego regionalizmu w architekturze, red. Z. Radziewanowski, J. Zieliński, Kraków–Zakopane 1984.

Radziewanowski Z., O niektórych problemach regionalizmu i ekologii w architekturze i urbanistyce, Kraków 2005.

Szczerski A., Modernistyczne Zakopane, [w:] Modernizmy. Architektura nowoczesności w II Rzeczypospolitej, t. 1: Kraków i województwo krakowskie, pod red. A. Szczerskiego, Kraków 2013, s. 279–309.

Tołłoczko Z., Jeszcze o „stylu zakopiańskim” i jego wpływie na architekturę modernistyczną. Przyczynek do kwestii zaniku ludowej inspiracji w architekturze końca XX wieku, „Czasopismo Techniczne”, 1–A /2000, s. 16–25.

Zieliński J., Wpływ stylu zakopiańskiego na rozwój regionalizmu w architekturze polskiej – próba retrospekcji, [w:] Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespołach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego Sympozjum

Architektury Regionalnej, pod red. Z. Radziewanowskiego i J. Zielińskiego, Kraków–Zakopane 1982, s. 183–213.

Zin W., Rola architektury regionalnej w dobie budownictwa masowego, [w:] Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespołach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej, pod red. Z. Radziewanowskiego i J. Zielińskiego, Kraków–Zakopane 1982, s. 37–38.

Żychoń S., Rozwój przestrzenny i budownictwo, [w:] Zakopane. Czterysta lat dziejów, t. 1, Kraków 1991, s. 419–482.

Informacje

Informacje: Przestrzeń Urbanistyka Architektura, 2020, Numer 1/2020, s. 107-122

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski:

Od odzyskania przez Polskę niepodległości do modernizmu lat 60. XX w.

Angielski:

From Polish independence to the modernism of the 1960s

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-4619-9700

Zbigniew Moździerz
Wydział Architektury, Państwowa Podhalańska Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu
https://orcid.org/0000-0002-4619-9700 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Wydział Architektury, Państwowa Podhalańska Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu

Publikacja: 18.05.2020

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY-SA 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Zbigniew Moździerz (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Od odzyskania przez Polskę niepodległości do modernizmu lat 60. XX w.

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE