Zamarznięta rzeka egzystencji. Namysł nad przemocą z perspektywy feminizmu i fenomenologii
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 2024
Principia, 2024, Tom 71, s. 87-116
https://doi.org/10.4467/20843887PI.24.004.21354Autorzy
Zamarznięta rzeka egzystencji. Namysł nad przemocą z perspektywy feminizmu i fenomenologii
Jak pisze Maurice Merleau‑Ponty, Ja wyraża swoje bycie w świecie w ucieleśnionych aktach ekspresji. Ciało otwiera Ja na świat, innego i przyszłość, ale może również tę ekspresję uniemożliwić poprzez zamknięcie Ja w sobie samym. W tekście stawiam pytanie o różnicę płci w przejawianiu się ekspresji, co prowadzi mnie do wniosku o znaczącym wpływie przemocy o charakterze seksualnym na kształtowanie się kobiecego podmiotu. Opisuję trzy fenomeny przeżywania egzystencji, powiązane z doświadczeniem przemocy seksualnej i wskazujące na zakłócenie ekspresji – porwanie, życie w ukryciu oraz zamarzanie – które badam w perspektywie zagadnień czasu i przestrzeni. Poświęcam tu uwagę szczególnie Merleau‑Ponty’ańskiej koncepcji krajobrazu jako przestrzeni nasyconej atmosferą znaczeń i mającej tworzyć „swojskie środowisko życia”. Ostatecznie rozpoznana przeze mnie korelacja między typem upłciowienia a doświadczaniem owych trzech fenomenów okazuje się wpływać na samą strukturę podmiotu, co otwiera pytanie o zasadność poszukiwania uniwersalnych formuł współistnienia w filozofii.
Adamiak Marzena, Przeżywając płeć. Doświadczenie na styku feminizmu, poststrukturalizmu i fenomenologii, Universitas, Kraków 2023.
Al‑Saji Alia, Durée, [w:] 50 Concepts for a Critical Phenomenology, red. G. Weiss, A.V. Murphy, G. Salamon, Northwestern University Press, Evanston IL 2020, s. 99–106.
Alcoff Linda M., Experience and Knowledge: The Case of Sexual Abuse Memories, [w:] Feminist Metaphysics: Explorations in the Ontology of Sex, Gender and the Self, red. C. Witt, Springer, Dordrecht–Heidelberg–London–New York 2011, s. 209–224.
Beauvoir Simone de, Druga płeć, przeł. G. Mycielska, M. Leśniewska, Wydawnictwo Jacek Santorski & Co, Warszawa 2003.
Burke Megan, Becoming a Woman: Reading Beauvoir’s Response to the Woman Question, [w:] „On ne naît pas femme: on le devient…”: The Life of a Sentence, red. B. Mann, M. Ferrari, Oxford University Press, New York 2017, s. 159–174.
Burke Megan, Ferrari Martina, Mann Bonnie, Toward a Feminist Phenomenology of Temporal Harm, „Signs: Journal of Women in Culture and Society” 2023, t. 48, nr 2, s. 269–290.
Butler Judith, Ideologia seksualna a opis fenomenologiczny. Feministyczna krytyka „Fenomenologii percepcji” Merleau‑Ponty’ego, przeł. A. Derra, [w:] Główne problemy współczesnej fenomenologii, red. J. Migasiński, M. Pokropski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2017, s. 568–584.
Fisher Linda, Upłciowianie ucieleśnionej pamięci, przeł. M. Rogowska‑Stangret, [w:] Główne problemy współczesnej fenomenologii, red. J. Migasiński, M. Pokropski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2017, s. 585–605.
Gaynor Kaitlyn M., Brown Joel S., Middleton Arthur D., Power Mary E., Brashares Justin S., Landscapes of Fear: Spatial Patterns of Risk Perception and Response, „Trends in Ecology & Evolution” 2019, t. 34, nr 4, s. 355–368.
Guenther Lisa, Six Senses of Critique for Critical Phenomenology, „Puncta: Journal of Critical Phenomenology” 2021, t. 4, nr 2, s. 5–23.
Hagedorn Wanda, Szmida Ola, Twarz, brzuch, głowa. Memuar graficzny, Kultura Gniewu, Warszawa 2021.
Heinämaa Sara, A Phenomenology of Sexual Difference: Types, Styles and Persons, [w:] Feminist Metaphysics: Explorations in the Ontology of Sex, Gender and the Self, red. C. Witt, Springer, Dordrecht– Heidelberg–London–New York 2011, s. 131–155.
Heinämaa Sara, Toward a Phenomenology of Sexual Difference: Husserl, Merleau‑Ponty, Beauvoir, Rowman & Littlefield Publishers, Inc., Lanham MD 2003.
Husserl Edmund, Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii. Ks. 1, przeł. i przypisami opatrzyła D. Gierulanka, przekład przejrzał i poprzedził wstępem Roman Ingarden, PWN, Warszawa 1967.
Husserl Edmund, Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii. Ks. 2, przeł. i przypisami opatrzyła D. Gierulanka, PWN, Warszawa 1974.
Irigaray Luce, Ta płeć (jedną) płcią niebędąca, przeł. S. Królak, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2010.
Lévinas Emmanuel, Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności, przeł. M. Kowalska, wstępem poprzedziła B. Skarga, przekł. przejrzał J. Migasiński, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.
Lévinas Emmanuel, Inaczej niż być lub ponad istotą, przeł. P. Mrówczyński, Aletheia, Warszawa 2000.
Mann Bonnie, Rape and Social Death, „Feminist Theory” 2021, t. 24, nr 3, s. 377–397.
Mann Bonnie, Specyfika feministycznej fenomenologii. Przypadek wstydu, przeł. M. Rogowska‑Stangret, „Avant. Trends in Interdisciplinary Studies” 2020, t. IX, nr 3, s. 1–37, http://avant.edu.pl/2020‑03‑17 (dostęp: 28.08.2024).
Marx Brian, Forsyth John, Lexington Jennifer, Tonic Immobility as an Evolved Predator Defense: Implications for Sexual Assault Survivors, „Clinical Psychology: Science and Practice” 2008, t. 15, nr 1, s. 74–90.
Merleau‑Ponty Maurice, Fenomenologia percepcji, przeł. M. Kowalska, J. Migasiński, posł. opatrzył J. Migasiński, Fundacja Aletheia, Warszawa 2001.
Oksala Johanna, Feminist Experiences: Foucauldian and Phenomenological Investigations, Northwestern University Press, Evanston IL 2016.
Plath Sylvia, Dzienniki 1950–1962, oprac. K.V. Kulil, przeł. J. Urba, P. Stachura, Prószyński i Ska, Warszawa 2004.
Przełamać tabu. Raport o przemocy seksualnej, red. M. Grabowska, A. Grzybek, Fundacja na Rzecz Równości i Emancypacji STER, Warszawa 2016.
Solnit Rebecca, Zew włóczęgi. Opowieści wędrowne, przeł. A. Dzierzgowska, S. Królak, Wydawnictwo Karakter, Kraków 2018.
Wigley Mark, Untitled: The Housing of Gender, [w:] Sexuality and Space, red. B. Colomina, Princeton University Press, Princeton 1992, s. 327–389.
Young Iris Marion, Rzucać jak dziewczyna. Fenomenologia kobiecej postawy ciała, motoryczności i przestrzenności, przeł. M. Rogowska‑Stangret, [w:] Główne problemy współczesnej fenomenologii, red. J. Migasiński, M. Pokropski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2017, s. 633–653.
Informacje: Principia, 2024, Tom 71, s. 87-116
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk
Publikacja: 2024
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 700
Liczba pobrań: 323