Volodymyr Levchenko

W artykule przedstawiono wyniki badań nad genezą i rozwojem szkół naukowych w dziedzinie metalurgii w Europie Wschodniej na przełomie XIX i XX wieku, związanych z działalnością naukową i pedagogiczną słynnego uczonego profesora Michaiła Karłowicza Zieglera w wyższych uczelniach technicznych Warszawy (Instytucie Politechniki Warszawskiej im. Cesarza Mikołaja II), Charkowa (Instytucie Techniki im. Cesarza Aleksandra III w Charkowie), Petersburga (Instytucie Politechniki Piotrogrodzkiej) i Moskwy (Moskiewskiej Akademii Górniczej). Podano główne fakty z biografii tego naukowca i pedagoga. Ukazano etapy powstawania M.K. Zieglera jako osobowości i naukowca na tle zachodzących procesów historycznych. Odrębnie rozpatrywano sowiecki okres jego działalności.

Usystematyzowano i przeanalizowano dorobek naukowy profesora Zieglera w dziedzinie hutnictwa stali, w szczególności w określaniu wytrzymałości stali w zależności od warunków ich krystalizacji, badaniu dyfuzji zanieczyszczeń w stalach, co stało się podstawą rozwoju technologii odlewania ciągłego, jednego z najważniejszych światowych wynalazków XX wieku.

Oceniono także jego wkład organizacyjny i dydaktyczny w kształcenie kadr naukowo-inżynierskich dla przemysłu metalurgicznego.

Artykuł zawiera ciekawe zapomniane i mało znane fakty z historii metalurgii i kształcenia kadr z wyższym wykształceniem inżynieryjno-technicznym w placówkach oświatowych znajdujących się na terytorium współczesnej Ukrainy i Polski.

W artykule przedstawiono wyniki badań naukowych i działań dydaktycznych wybitnego metalurga pierwszej połowy XX wieku, profesora Władimira Andriejewicza Możarowa.
Omówiono lata dorastania naukowca oraz motywy jego zainteresowania metalurgią. Na podstawie danych archiwalnych ustalono, że aktywna działalność zawodowa Władimira Andriejewicza Możarowa rozpoczęła się po ukończeniu Petersburskiego Instytutu Górniczego w 1907 roku.
Od końca 1916 roku Możarow kierował Nikołajewskimi Zakładami Metalurgicznymi w Irkucku. Od marca 1920 do początku 1922 pracował w Irkuckiej Radzie Gospodarki Narodowej. W latach 1922–1925 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Irkuckiego Gubernialnego Komitetu Wykonawczego i Komisji Planowania. Z powodu poważnej choroby najstarszego syna rodzina została zmuszona do przeprowadzki do Charkowa. W listopadzie 1925 roku Możarow został głównym metalurgiem zarządu Południowego Towarzystwa Budowy Maszyn. Od końca 1929 roku pracował w Charkowskim Instytucie Metalurgicznym jako kierownik grupy hutniczej, kierownik wydziału energetyki cieplnej procesów metalurgicznych, a następnie zastępca dyrektora ds. prac naukowych.
Najbardziej znanym dziełem zrealizowanym pod kierownictwem Władimira Andriejewicza Możarowa w latach 30. XX wieku było opracowanie technologii produkcji żelaza ARMCO i żelaza technicznego Toncan. Podczas ewakuacji w latach 1941–1943 pod kierownictwem Możarowa prowadzono prace mające na celu intensyfikację topienia i ciśnieniowej obróbki wlewków stalowych, zastąpienie ukraińskich rud żelaza rudami uralskimi i kuźnieckimi oraz wykorzystanie technologii produkcji żelazostopów z rud lokalnych. Po powrocie do Charkowa naukowiec kierował odbudową zniszczonego przez wojnę ukraińskiego Instytutu Metalurgii i przedsiębiorstw metalurgicznych. Władimir Andriejewicz Możarow zmarł pod koniec 1952 roku.
Artykuł analizuje interesujące, zapomniane i mało znane fakty z biografii wybitnego metalurga, naukowca i nauczyciela Władimira Andriejewicza Możarowa, które stanowią integralną i ważną część historii metalurgii XX wieku.