Zasady etyki publikacyjnej obowiązujące w czasopiśmie Acta Archaeologica Carpathica
zgodne z: wytycznymi Komitetu do spraw Etyki Publikacyjnej (COPE): Code of Conduct and Best Practice Guidelines[1] (2011), Code of Conduct for Publishers[2] (2011), Core Practices[3] (2017), Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing[4](2022) oraz COPE Guidance[5].
W wypadkach nieuwzględnionych w niniejszych Zasadach etyki publikacyjnej Redakcja stosuje odpowiednie schematy postępowania przygotowane przez Komitet do spraw Etyki Publikacyjnej (COPE)[6].
Przedstawione poniżej standardy dotyczą zasad etycznych obowiązujących Autorów, Redaktorów, Recenzentów i Radę Naukową na każdym etapie publikacji tekstów w czasopiśmie Acta Archeologica Carpathica.
Wszystkie artykuły zgłoszone do publikacji w czasopiśmie są sprawdzane pod kątem zgodności z zasadami etyki, rzetelności, transparentności, wartości i użyteczności naukowej.
Zasady dotyczące członków Redakcji oraz procesu redakcyjnego
Członkowie Redakcji stale dbają o dobrą kondycję, spójność, regularność, dostępność i jakość czasopisma. Kierują się rzetelnością naukową i bezstronnością. Redakcja dąży do podnoszenia standardów naukowych, redakcyjnych oraz etycznych. Zespół redakcyjny stale kontroluje przestrzeganie standardów i zasad etycznych związanych z publikacją tekstów naukowych i przeciwdziała praktykom niezgodnym z przyjętymi standardami.
Teksty zgłaszane do publikacji są oceniane przez Redakcję przede wszystkim pod względem merytorycznym, formalnym i technicznym. Decyzje Redakcji muszą opierać się na wartościach naukowych, a kwestie takie jak rasa, płeć, wyznanie, pochodzenie etniczne, obywatelstwo czy przekonania polityczne Autorów w żaden sposób nie mogą wpływać na ocenę artykułów.
Zespół redakcyjny decyduje, które materiały zostaną, a które nie zostaną opublikowane. Przy podejmowaniu decyzji kluczowe są następujące kryteria: znaczenie naukowe pracy, oryginalność ujęcia problemu, przejrzystość i zgodność z zakresem tematycznym czasopisma, zgodność z zasadami etyki, zgodność z wymaganiami merytorycznymi i formalnymi opisanymi w Instrukcjach dla Autorów oraz wskazania sformułowane przez Recenzenta podczas procesu recenzji naukowej.
Redakcja wprowadziła procedurę antyplagiatową. Oryginalność tekstów jest sprawdzana w toku badania antyplagiatowego. Wyniki tego badania wspierają proces podejmowania decyzji redakcji.
Redakcja czasopisma ma obowiązek poinformować Autora(-ów) o wyniku oceny redakcyjnej zgłaszanego tekstu.
Członkowie Zespołu redakcyjnego stosują się do zasady poufności, a więc nie ujawniają osobom nieupoważnionym żadnych informacji na temat zgłaszanych do publikacji prac. Osobami upoważnionymi do posiadania tych informacji pozostają jedynie sami Autorzy, wybrani Recenzenci, uprawnieni Redaktorzy i członkowie Rady Naukowej oraz Wydawca.
Redakcja, wyznaczając Recenzenta, musi uwzględniać zasadę przeciwdziałania konfliktom interesów. Konflikt interesów w przypadku Recenzenta może wystąpić wtedy, gdy pojawiają się okoliczności, które mogą budzić wątpliwości co do jego bezstronności lub wpływać na jego działania podczas procedury recenzowania.
W przypadku gdy członek Redakcji lub Rady Naukowej zgłasza tekst do czasopisma, Redakcja podejmuje maksymalne wysiłki, aby zachować bezstronność w procesach redakcji i recenzji. Opiekę nad tymi procesami obejmuje inny Redaktor czasopisma, a osoba zgłaszająca tekst jest z nich wyłączona[7].
Redakcja podaje do wiadomości Czytelnika informacje o źródłach finansowania publikacji oraz wsparciu instytucjonalnym lub ze strony organizacji i innych osób albo podmiotów (financial disclosure) w publikowane badania.
W przypadku wpłynięcia skarg, zażaleń lub odwołań Redakcja czasopisma ma obowiązek ich rejestrowania i archiwizowania. Redakcja prosi o szczegółowe opisanie sprawy w zgłoszeniu oraz wskazanie, jakich treści lub jakich działań dotyczy. Redakcja ma obowiązek dochowania anonimowości danych osoby nadsyłającej, chyba że osoba ta samodzielnie wyrazi chęć ujawienia jej danych. Osobami upoważnionymi do posiadania tych informacji pozostają jedynie: osoba zgłaszająca, uprawnieni Redaktorzy oraz Wydawca. Redakcja ma obowiązek odpowiedzieć pisemnie na złożone do Redakcji skargi, zażalenia i odwołania w terminie nieprzekraczającym 30 dni od daty wpłynięcia takiego dokumentu. Odpowiedź Redakcji musi uwzględniać co najmniej ocenę sprawy i opis podjętych lub planowanych przez Redakcję działań w związku ze sprawą.
Członkowie Zespołu redakcyjnego zobowiązani są dołożyć wszelkich starań dla zachowania rzetelności naukowej publikowanych prac. W tym celu mogą oni nanosić stosowne poprawki, a także – w przypadku podejrzeń nieuczciwych praktyk lub działań nieetycznych – podjąć decyzję o wycofaniu tekstu z publikacji.
Wszelkie przejawy nierzetelności naukowej (scientific misconduct), w szczególności: ghostwriting; guest authorship; plagiatorstwo; zmyślanie lub fałszowanie danych; manipulowanie danymi; błędne i niesumienne przeprowadzenie postępowania badawczego oraz naruszenie zasad etyki w nauce są niedopuszczalne i muszą być bezzwłocznie przenalizowane i rozpatrzone przez Redaktora Naczelnego oraz Radę Naukową. Redakcja czasopisma ma obowiązek rejestrowania i archiwizowania takich przypadków.
Redakcja prosi o informowanie w przypadku wykrycia takich praktyk. Sugeruje się, aby zgłoszenie zawierało szczegółowy opis sprawy oraz wskazanie, jakich treści dotyczy. Redakcja po otrzymaniu zgłoszenia kontaktuje się z Autorem, prosi o wyjaśnienie, gromadzi i zapoznaje się z zebranymi i dostarczonymi dowodami na nierzetelność naukową, a następnie formułuje decyzję o wycofaniu, o sprostowaniu/korekcie, o poinformowaniu odpowiednich instytucji.
Redaktorzy w trosce o rzetelność naukową publikowanych tekstów prowadzi selekcję nadesłanych artykułów zgodnie z zasadami zapory ghostwriting i guest authorship. Aby przeciwdziałać przypadkom ghostwritingu i guest authorship Redakcja czasopisma wprowadza odpowiednie procedury. Od Autorów i Współautorów wymaga się złożenia oświadczeń o rodzaju i zakresie wkładu poszczególnych Autorów i Współautorów w powstanie dzieła wraz z danymi (imię, nazwisko, afiliacja, identyfikator ORCID). Ghostwriting i guest authorship są przejawami nierzetelności naukowej, a wszelkie wykryte przypadki będą demaskowane, włącznie z powiadomieniem odpowiednich podmiotów.
Redakcja, Autor(zy) oraz Recenzenci mogą na etapie procesu redakcyjnego, przed publikacją tekstu, dokonywać korekty tekstów.
Autor może wymagać od Redakcji wprowadzenia zgłoszonych przez niego poprawek do tekstu.
Redakcja zastrzega sobie również prawo do korekty tekstów już po ich opublikowaniu, bez informowania Czytelników i Autorów. Dotyczy to wyłącznie tzw. drobnych zmian. Drobne zmiany obejmują np. poprawienie formatowania i pisowni. Nie są to istotne korekty, które wpływają na zakres prezentowanych treści.
Istotne zmiany, takie jak wycofanie artykułu z powodu błędu, dodanie lub usunięcie Autora, poprawa danych wpływających na interpretację wyników badań po opublikowaniu, mogą zostać wdrożone zgodnie z procedurami wskazanymi przez COPE.
Zespół redakcyjny może rozważyć wycofanie tekstu, jeżeli:
Zawiadomienie o wycofaniu tekstu należy traktować jako równoznaczne z wycofaniem artykułu. Powinno ono zawierać co najmniej tytuł pracy oraz imię i nazwisko Autora/Autorów, a także jasne uzasadnienie decyzji — w szczególności umożliwiające rozróżnienie między niezamierzonym błędem a naruszeniem zasad etyki. Wycofywane teksty nie zostają usunięte z opublikowanej wersji czasopisma, ale fakt i przyczyna ich wycofania będą wyraźnie oznaczone na stronie internetowej publikacji. Nie dotyczy to sytuacji, w których naruszony jest uzasadniony interes prawny Autora, Redakcji, Wydawcy lub osób trzecich – wówczas tekst może być wycofany, a Redakcja ma obowiązek opublikować informację wyjaśniającą. Autor ma prawo do odwołania się od decyzji Redakcji.
W innych przypadkach Redakcja stosuje się do zaleceń wskazanych w COPE Retraction Guidelines[8] oraz COPE Flowcharts[5].
Redakcja, w razie potrzeby, zawsze gotowa jest opublikować stosowne sprostowania, wyjaśnienia lub przeprosiny. Będą one publikowane na stronie internetowej czasopisma i/lub w opublikowanej wersji czasopisma.
W przypadku gdy – zgodnie z niniejszymi Zasadami etyki publikacyjnej oraz zaleceniami COPE – tekst nie kwalifikuje się do wycofania ani do korekty drobnych zmian, Redakcja dopuszcza publikację errat, uzupełnień i/lub sprostowań. Każde uzupełnienie dotyczące zmian istotnych (wpływających na odbiór czy zakres prezentowanych treści oraz na ustalenie autorstwa) powinno być uzupełnione o sprostowanie Redakcji wskazujące na zakres uzupełnienia i przyczynę wprowadzenia tego uzupełnienia.
Redakcja zaprasza wszystkich zainteresowanych do podjęcia dyskusji na temat publikowanych treści. Redakcja może zamieścić treść debaty na łamach czasopisma, na stronie www czasopisma lub na zewnętrznej witrynie. Kontakt do Redakcji: actacarpathica@gmail.com.
Redakcja wspiera politykę otwartego dostępu. Czasopismo jest publikowane w otwartym dostępie (Open Access), co oznacza, że wszystkie treści są dostępne bezpłatnie dla użytkowników i instytucji. Redakcja dąży do archiwizacji tekstów w różnorodnych bazach danych.
Redakcja zachęca Autorów do archiwizacji danych badawczych w otwartych repozytoriach danych badawczych. Redakcja nie wymaga od Autorów załączania danych badawczych, jednakże w wybranych przypadkach (np. zgłoszonych do Redakcji problemów z integralnością przedstawianych danych czy duplikowanem danych).Redakcja może zwrócić się do Autora o dostarczenie danych badawczych.
Redakcja nie akceptuje publikowania w czasopiśmie reklam.
Redakcja czasopisma informuje, że nie pobiera opłat autorskich (APC – article processing charges) za złożenie (submission fee), publikację (publication fee), recenzję (review fee), procedowanie artykułów (processing fee) oraz nie przekazuje honorariów.
Kontakt z Redakcją czasopisma: actacarpathica@gmail.com.
W przypadkach nieopisanych w niniejszych Zasadach etyki publikacyjnej Redakcja stosuje się do zaleceń wskazanych w COPE Guidance[5] oraz COPE Flowcharts[6].
Zasady dotyczące Autorów i autorstwa
Zasady dotyczące autorstwa pracy
Autorstwo może odnosić się do osób lub grup, które tworzą pomysł lub opracowują publikację rozpowszechniającą intelektualną lub twórczą pracę[9].
Autorem tekstów naukowych może być wyłącznie człowiek. Narzędzia AI nie mogą zostać uznane za autora czy współautora.
Wszystkie osoby wymienione w zgłoszonej pracy jako Autorzy muszą mieć faktyczny znaczący udział w powstaniu tekstu. Ponadto wszystkie osoby, które miały wpływ na ostateczny kształt pracy, powinny zostać wymienione jako Współautorzy. Obowiązek upewnienia się, że osoby mające wkład w powstanie artykułu akceptują jego ostateczną formę, leży po stronie Autora zgłaszającego tekst do publikacji.
Redakcja zaleca stosowanie taksonomii CRediT (Contributor Roles Taxonomy)[10] w określaniu wkładu Autorów.
Pozostałe osoby, które nie spełniają powyższego warunku Autorstwa, a ich wkład w powstanie tekstu był nieznaczny (np. mentorowanie ogólne, koordynowanie badań, zbieranie danych mogą udzielić zgody na uwzględnienie ich w sekcji Podziękowań.
Kolejność Autorów musi zostać ustalona i zaakceptowana przez wszystkich Autorów tekstu. Zmiana autorstwa lub kolejności w tekstach nieopublikowanych wymaga zgody wszystkich Autorów tekstu oraz Redaktora Naczelnego. Po publikacji tekstu zmiany informacji o Autorach są możliwe do wdrożenia zgodnie z procedurami wskazanymi przez COPE.
Redakcja wymaga od Autorów złożenia oświadczenia o rodzaju i zakresie wkładu poszczególnych Autorów w powstanie dzieła.
Autor(zy) przez publikacją tekstu podpisują z Wydawcą odpowiednią umowę licencyjną oraz dostarczają do Redakcji stosowne oświadczenia (do pobrania w zakładce Umowy i Formularze).
Autor, składając tekst do publikacji, zobowiązuje się do dokonywania korekt redakcyjnych, odpowiedzi na recenzje w wyznaczonym przez Redakcję terminie oraz deklaruje, że na wezwanie Redakcji dopełni obowiązku odpowiedzi na podjętą dyskusję lub polemikę.
Teksty zgłaszane do publikacji są oceniane przez Redakcję przede wszystkim pod względem merytorycznym, formalnym i technicznym. Decyzje Redakcji muszą opierać się na wartościach naukowych. W przypadku gdy Autor podejrzewa, że nie dotrzymano zasady fair play, może zgłosić skargę lub zażalenie do Redaktora Naczelnego czasopisma.
Autorzy zgłaszanych do publikacji tekstów są zobowiązani do rzetelnego opisu wykonanych prac badawczych oraz obiektywnej interpretacji wyników. Prace powinny zawierać wystarczająco dużo informacji umożliwiających identyfikację źródeł danych, a także powtórzenie badań. Nierzetelne lub niezgodne z zasadami etyki prezentowanie i interpretowanie danych i wyników badań jest niedopuszczalne i skutkować może wycofaniem tekstu.
Wszelkie przejawy nierzetelności naukowej (scientific misconduct) oraz naruszenie zasad etyki w nauce są niedopuszczalne i muszą być bezzwłocznie przenalizowane i rozpatrzone przez Redaktora Naczelnego oraz Radę Naukową. Redakcja czasopisma ma obowiązek rejestrowania i archiwizowania takich przypadków.
Teksty niespełniające zasad rzetelności naukowej nie zostaną dopuszczone do publikacji. W przypadku gdy nierzetelność została zgłoszona/dostrzeżona już po publikacji tekstu, Redakcja – po otrzymaniu takiego zgłoszenia – kontaktuje się z Autorem, prosi o wyjaśnienie, gromadzi i zapoznaje się z zebranymi i dostarczonymi dowodami na nierzetelność naukową, a następnie formułuje decyzję o wycofaniu, sprostowaniu/korekcie, o poinformowaniu odpowiednich instytucji. Autor ma prawo do odwołania się od decyzji Redakcji.
Autorzy zgłaszanych prac zobowiązani są zawsze wskazywać publikacje i inne źródła, które zostały przez nich wykorzystane przy tworzeniu artykułu.
Autorzy, wykorzystując badania lub powołując się na dane lub słowa innych osób, powinni używać stosownych oznaczeń wskazujących na cytowanie. Plagiat czy fabrykowanie danych są niedopuszczalne.
Autorzy mogą zgłaszać do publikacji wyłącznie własne, oryginalne teksty. Teksty te nie mogą być zgłoszone równolegle do innego czasopisma/publikacji lub być częścią opublikowanego już czasopisma/publikacji.
Jedynie w szczególnych i uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wyrażenie zgody przez Redaktora naczelnego na ponowną publikację tekstu wcześniej publikowanego. Tekst musi zawierać odniesienie bibliograficzne do tekstu pierwotnie opublikowanego.
Nieopublikowane artykuły nie mogą być bez pisemnej zgody Autorów wykorzystywane przez członków Zespołu redakcyjnego ani żadne inne osoby uczestniczące w procedurach wydawniczych.
Autorzy, zgłaszając tekst, podają do wiadomości informacje o źródłach finansowania publikacji oraz wsparciu publikowanych badań przez instytucje, organizacje bądź inne osoby i podmioty (financial disclosure).Ponadto składają oświadczenie o niewystępowaniu konfliktu interesów.
Autorzy mogą zostać poproszeni przez Redakcję o przesłanie zgłaszanego tekstu w wersji zanonimizowanej w celu zachowania poufności danych w procesie recenzji.
Autorzy mogą zostać poproszeni o przedstawienie nieprzetworzonych wyników badań, dlatego powinni być przygotowani do zapewnienia dostępu do tych danych. Nie jest wymagane załączanie danych badawczych do artykułów. Można dokonać archiwizacji tych danych w otwartych repozytoriach danych badawczych[11], a następnie wprowadzić poprawne ich cytowanie w swoich publikacjach, w szczególności podając numer DOI.
Jeśli Autor odkryje znaczące błędy lub nieścisłości w swoim tekście, zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić o tym Redakcję czasopisma w celu wycofania tekstu, sporządzenia erraty bądź skorygowania zaistniałych błędów.
Autor, zgłaszając chęć publikacji artykułu, jednocześnie deklaruje, że dopełni obowiązku odpowiedzi na wezwanie Redakcji o przedstawienie wyjaśnień w sprawie ewentualnych skarg, zażaleń, zarzutów co do nierzetelności naukowej dotyczących publikowanego tekstu.
Autor może wymagać od Redakcji wprowadzenia zgłoszonych przez niego poprawek do tekstu.
Autor oraz Redakcja i Recenzenci mogą na etapie procesu redakcyjnego, przed publikacją tekstu, dokonywać korekty tekstów. Autor, zgłaszając tekst do publikacji, zobowiązuje się do aktywnego uczestnictwa w dyskusjach z Redakcją czasopisma.
Redakcja zastrzega sobie prawo do korekty tekstów po opublikowaniu tekstu bez informowania o tym Autorów. Dotyczy to wyłącznie tzw. drobnych zmian. Drobne zmiany obejmują na przykład poprawienie formatowania i pisowni. Nie są to istotne korekty, które wpływają na odbiór czy zakres prezentowanych treści.
Istotne zmiany, takie jak wycofanie artykułu z powodu błędu, dodanie lub usunięcie Autora, poprawa danych wpływających na interpretację wyników badań po opublikowaniu, mogą zostać wdrożone zgodnie z procedurami wskazanymi przez COPE.
Autorzy są zobowiązani do bezzwłocznego zgłaszania i poprawienia wszelkich dostrzeżonych błędów, niedokładności lub wprowadzających w błąd stwierdzeń.
Autor, zgłaszając chęć publikacji artykułu, jednocześnie deklaruje, że na wezwanie Redakcji dopełni obowiązku odpowiedzi na podjętą dyskusję.
Autor ma prawo do wycofania zgłoszonego do Redakcji tekstu przed jego publikacją w przypadku rażących zaniedbań Redakcji w trakcie prac redakcyjnych. W razie znacznych opóźnień w pracach redakcyjnych Autorzy powinni zostać poinformowani o przyczynie opóźnienia. Redakcja powinna przekazać Autorowi informację o zakładanym maksymalnym czasie procedowania artykułu. Skargi i zażalenia w sprawie zaniedbań Redakcji oraz wnioski o wycofanie artykułu należy kierować bezpośrednio do Redaktora Naczelnego.
Jeśli tekst opisuje badanie przeprowadzane na ludziach, zwierzętach, embrionach, produktach podwójnego zastosowania (dual-use) oraz jeśli zawiera dane poufne lub opisuje zagadnienia, które mogą mieć szkodliwy wpływ na środowisko i organizmy żywe, Autor jest zobowiązany do dostarczenia Redakcji deklaracji oraz poświadczeń o uwzględnieniu w badaniach wszelkich procedur oraz przepisów międzynarodowych, krajowych i instytucjonalnych (np. NCN, CDBI – Komitet Sterujący do spraw Bioetyki).
W przypadku przetwarzania w tekście danych osobowych w celach naukowych należy zapewnić zabezpieczenie praw osoby, której te dane dotyczą, lub uzyskać odpowiednie zgody na przetwarzanie takich danych, w szczególności, mając na uwadze międzynarodowe i krajowe prawo, z naciskiem na Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych). Jeśli to konieczne, Autor powinien dostarczyć Redakcji umowę powierzenia danych osobowych lub stosowne upoważnienia.
Autor składający tekst do publikacji musi zadeklarować, że artykuł jest oryginalny, nie narusza praw ani dóbr osobistych osób trzecich oraz że uzyskał zgodę, prawa, licencję od osób, których wizerunki lub wypowiedzi, dzieła plastyczne lub fotograficzne zostały utrwalone/wykorzystane w utworze, na ich wykorzystanie w tekście i udostępnianie w internecie i druku.
Autor, zgłaszając tekst do publikacji, zobowiązuje się w szczególności do dostarczenia wymaganych przez Redakcję i/lub Wydawcę dokumentów i oświadczeń. Autorzy przez publikacją tekstu:
Wszelkie wymagane druki w wersji do pobrania znajdują się w zakładce Umowy i formularze.
W przypadkach nieopisanych w niniejszych Zasadach etyki Redakcja stosuje się do zaleceń wskazanych w COPE Guidance[5] oraz COPE Flowcharts[6].
Zasady dotyczące Recenzentów
Recenzenci uczestniczą w pracach zespołu redakcyjnego i mają wpływ na decyzje podejmowane przez Redakcję. Mogą także, w porozumieniu z Autorami, wpływać na ostateczny kształt i doskonalenie publikowanych prac.
Recenzja jest przeprowadzana w trybie double blind, co oznacza, że Autorzy i Recenzenci nie znają swoich tożsamości.
Tożsamość Autorów jest nieznana dla Recenzenta, ale znana Redakcji.
Raz w roku czasopismo podaje do publicznej wiadomości listę współpracujących recenzentów.
Recenzji są poddawane wszystkie teksty naukowe (nie dotyczy: recenzji nienaukowych, sprawozdań, komunikatów, artykułów popularnonaukowych, edytoriali).
Recenzja odbywa się przed publikacją tekstu, po złożeniu tekstu przez Autora do oceny Redakcji.
Redakcja powołuje do oceny każdej publikacji co najmniej dwóch niezależnych Recenzentów spoza jednostki naukowej afiliowanej przez Autora publikacji (recenzje zewnętrzne). Teksty w języku obcym ocenia co najmniej jeden Recenzent afiliowany w instytucji zagranicznej innej niż Autor recenzowanej pracy.
Za dobór Recenzentów odpowiada Redakcja, kierując się w szczególności zainteresowaniami badawczymi, dorobkiem naukowym i kompetencjami Recenzenta w dziedzinie nauki, do której omawiany tekst należy. Redakcja dopuszcza proponowanie przez autora recenzentów, jednak nie musi z tej propozycji skorzystać.
Recenzent może odmówić wykonania recenzji z przyczyn formalnych (np. konflikt interesów, brak możliwości dotrzymania terminów na wykonanie recenzji) lub pozaformalnych. W takim przypadku Recenzent jest zobowiązany do bezzwłocznego powiadomienia Redakcji.
Niedopuszczalne jest powołanie na Recenzenta członka Redakcji lub członka Rady Naukowej.
Redakcja nie wykorzystuje recenzji z innych czasopism, z komercyjnych platform recenzji, forów internetowych itp.
Gdy Autorem tekstu jest członek Redakcji lub Rady Naukowej, dobór Recenzenta spoczywa na innym członku Redakcji, niebędącym Autorem. Osobę taką dotyczą zasady i obowiązki Autora, nie dotyczą jej natomiast przywileje członka Redakcji lub Rady Naukowej związane z udziałem w pracach redakcyjnych, w procesie recenzowania i w podejmowaniu decyzji powiązanych z tym tekstem.
Recenzja musi mieć formę pisemną. Recenzent może dostarczyć formularz recenzji lub uzupełnić recenzję z wykorzystaniem odpowiedniego formularza online; dodatkowo może dostarczyć inne materiały (np. spisane uwagi, treść tekstu z komentarzami).
Recenzja musi zawierać jednoznaczną ocenę co do dopuszczenia artykułu do publikacji bądź jego odrzucenia.
Tylko teksty, które podlegają procesowi recenzji i uzyskały dwie pozytywne recenzje, mogą zostać dopuszczone przez Redakcję do publikacji.
Teksty, które uzyskały jedną negatywną recenzję, w odniesieniu do których recenzent wskazuje na możliwość dopuszczenia tekstu do publikacji po poprawieniu go, mogą być odesłane wraz z zaleceniami do Autora. Autor wprowadza odpowiednie korekty, następnie tekst jest przesyłany do ponownej recenzji (druga tura recenzji). Wówczas drugi z Recenzentów powinien być poinformowany o wyniku pierwszej tury. Teksty, które uzyskały jedną negatywną recenzję, mogą być jednak odrzucone przez Redakcję bez przeprowadzenia drugiej tury recenzji.
Redakcja dopuszcza możliwość wysłania tekstu do trzeciego recenzenta w drugiej turze recenzji.
Kryteria oceny brane pod uwagę w trakcie procesu recenzji są wskazane w formularzu recenzji.
Raporty z recenzji są dostępne jedynie dla Autorów (po anonimizacji) i Redakcji czasopisma.
Nie jest dopuszczalna żadna bezpośrednia interakcja między Autorami a Recenzentami. Kontakt jest zanonimizowany. Wnioski i raporty z recenzji oraz odpowiedzi Autorów są przekazywane za pośrednictwem Redakcji lub z wykorzystaniem odpowiedniego systemu zapewniającego anonimizację danych w trybie double blind review.
Wszystkie recenzowane prace mają charakter poufny, co oznacza, że ujawnianie ich osobom trzecim jest niedopuszczalne (z wyjątkiem osób do tego upoważnionych).
Recenzje powinny mieć charakter obiektywny. Personalna krytyka Autorów prac jest uważana za niestosowną. Wszystkie spostrzeżenia Recenzenta powinny zostać odpowiednio uargumentowane.
Recenzenci są zobowiązani dołożyć wszelkich starań dla przestrzegania standardów i zasad etycznych związanych z publikacją tekstów naukowych i przeciwdziałać praktykom niezgodnym z przyjętymi standardami. W tym celu mogą oni nanosić stosowne poprawki, a także w przypadku podejrzeń nieuczciwych praktyk (plagiatu, fałszowania wyników badań etc.) lub działań nieetycznych podjąć decyzję o niedopuszczeniu tekstu do publikacji.
Recenzenci, jeśli zachodzi taka potrzeba, powinni wskazać odpowiednie prace nieprzywołane przez Autora. Wskazane i zgłoszone Redakcji powinny być także wszelkie istotne podobieństwa do innych prac.
Kwestie takie jak: rasa, płeć, wyznanie, pochodzenie, obywatelstwo czy przekonania polityczne Autorów w żaden sposób nie mogą wpływać na wynik recenzji. Teksty zgłaszane do publikacji są oceniane przede wszystkim pod względem merytorycznym, formalnym i technicznym. Decyzje Recenzentów muszą opierać się na wartościach naukowych.
Recenzenci nie mogą wykorzystywać recenzowanych prac dla swoich osobistych potrzeb i korzyści. Nie mogą oni również oceniać tekstów, w których przypadku może występować konflikt interesów z Autorem/Autorami.
Redakcja dopuszcza wskazanie przez Autorów potencjalnych Recenzentów, z którymi mogą być w konflikcie.
Recenzenci zobowiązani są dostarczyć recenzje w ustalonym terminie. Jeżeli z jakichś względów nie są oni w stanie dotrzymać terminu bądź podjąć się recenzji, powinni niezwłocznie poinformować o tym fakcie Zespół redakcyjny.
W przypadkach nieopisanych w niniejszych Zasadach etyki publikacyjnej Redakcja stosuje się do zaleceń wskazanych w COPE Guidance[5] oraz COPE Flowcharts[6].
Zasady dotyczące członków Rady Naukowej
Członkowie Rady Naukowej powinni być uznanymi ekspertami w dziedzinie zgodnej z zakresem tematycznym czasopisma.
Imiona i nazwiska oraz afiliacje członków Rady Naukowej są opublikowane na stronie internetowej czasopisma. Redakcja zobowiązuje się do bezzwłocznego aktualizowania informacji o składzie Rady Naukowej.
Do obowiązków członków Rady Naukowej należy:
Zasady dotyczące Czytelników
Otwarty dostępCzasopismo jest publikowane w otwartym dostępie, co oznacza, że wszystkie treści są dostępne bezpłatnie dla użytkowników i instytucji w czasie i miejscu przez nich wybranym.
Dostęp do treści publikowanych online w czasopiśmie nie wymaga logowania.
Czasopismo jest publikowane w otwartym dostępie, co oznacza, że wszystkie treści są dostępne bezpłatnie dla użytkowników i instytucji.
Począwszy od 2024 roku artykuły zamieszczone w czasopiśmie objęte są licencją Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0).
Redakcja zaprasza wszystkich zainteresowanych do podjęcia dyskusji na temat publikowanych treści. Redakcja może zamieścić treść debaty na łamach czasopisma, na stronie www czasopisma lub na zewnętrznej stronie. Wszelkie pytania, uwagi i polemiki należy kierować do Redakcji.
Redakcja prosi o informowanie w przypadku wykrycia wszelkich przejawów nierzetelności naukowej (scientific misconduct), w szczególności: ghostwriting; guest authorship, plagiatorstwo, zmyślanie lub fałszowanie danych, manipulowanie danymi, błędne i niesumienne przeprowadzenie postępowania badawczego oraz naruszenie zasad etyki w nauce. Redakcja czasopisma ma obowiązek rejestrowania i archiwizowania takich przypadków. Sugeruje się, aby zgłoszenie zawierało szczegółowy opis sprawy oraz wskazanie, jakich treści dotyczy. Zgłoszenia takie muszą być bezzwłocznie przenalizowane i rozpatrzone przez Redaktora Naczelnego oraz Radę Naukową. Redakcja po otrzymaniu zgłoszenia kontaktuje się z Autorem, prosi o wyjaśnienie, zapoznaje się ze zgromadzonymi i dostarczonymi dowodami na nierzetelność naukową, a następnie formułuje decyzję o wycofaniu, sprostowaniu/korekcie, o poinformowaniu odpowiednich instytucji. Redakcja kontaktuje się z osobą zgłaszającą naruszenie i/lub udostępnia publicznie decyzję.
Wątpliwości dotyczące rzetelności naukowej, dyskusje, uwagi należy kierować na adres: actacarpathica@gmail.com.
Przypisy:
[1] COPE Council, Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors, 2011, https://publicationethics.org/media/609/download?attachment, dostęp: 14.04.2026.
[2] COPE Council, Code of Conduct for Publishers, 2011, https://publicationethics.org/media/613/download?attachment, dostęp: 14.04.2026.
[3] COPE Council, Core Practices, 2017, https://publicationethics.org/media/827/download?attachment, dostęp: 14.04.2026.
[4] COPE, DOAJ, OASPA, WAME, Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing — English, 2022, DOI: https://doi.org/10.24318/cope.2019.1.12 dostęp: 14.04.2026.
[5] COPE Council, Guidance, https://publicationethics.org/guidance, dostęp: 14.04.2026.
[6] COPE Council, Polish: all flowcharts, DOI: https://doi.org/10.24318/cope.2019.2.36, dostęp: 14.04.2026.
[7] COPE Council, Editor as author in own journal, https://publicationethics.org/case/editor-author-own-journal, dostęp: 14.04.2026.
[8] COPE Council, COPE Guidelines: Retraction Guidelines, DOI: https://doi.org/10.24318/cope.2019.1.4, dostęp: 14.04.2026.
[9] COPE Council, COPE Discussion Document: Authorship, DOI: https://doi.org/10.24318/cope.2019.3.3, dostęp: 14.04.2026.
[10] Contributor Role Taxonomy (CRediT), https://credit.niso.org/, dostęp: 14.04.2026
[11] Zachęcamy Autorów do archiwizacji danych badawczych w otwartych repozytoriach danych badawczych: Repozytorium Otwartych Danych Badawczych Uczelni Krakowskich, Katalog Danych Badawczych, Repozytorium Otwartych Danych Badawczych RepOD, Zenodo, Figshare, Mendeley Data, dostęp: 14.04.2026