2084-4115 Obowiązek dostarczania mieszkań na potrzeby osób wojskowych i cywilnych w latach 1919–1925 w świetle ustawodawstwa i orzecznictwa Najwyższego Trybunału Administracyjnego The Obligation to Provide Housing for Military and Civilian Use between 1919 and 1925 in Light of the Legislation and Judicial Decisions of the Supreme Administrative Tribunal Konarski Marcin author Menedżerska Akademia Nauk Stosowanych w Warszawie Correspondence to: Marcin Konarski 22 06 2021 Tom 14, Zeszyt 2 Tom 14 (2021) 153 187 Copyright © 2021 2021 2 Archiwum Narodowe w Krakowie, Akta dotyczące pobytu armii napoleońskiej w Polsce. Sprawy kwater, furażu, rekwizycji z lat 1807–1812, zespół nr 678, sygn. 656 [ANK, 656]. 3 Archiwum Państwowe w Łodzi, Zbiór druków i pism ulotnych, zespół nr 39, sygn. 1210 [APŁ, 1210]. 5 Molski, Marcin. Właściciel domku w Warszawie uciążony kwaterunkiem od 1806 do 1815 roku. Warszawa: wydawca nieznany, 1815. https://polona.pl/item/wlasciciel-domku-w-warszawie-uciazony-kwaterunkiem-od-1806-do-1815-rokuwiersz,NjY0ODc1MTA/3/#info:metadata (data pobrania: 19.01.2021). 6 Sprawozdanie Stenograficzne z 104 Posiedzenia Sejmu Ustawodawczego z dnia 27 listopada 1919 r. Warszawa: Drukarnia W. Piekarniaka, 1919. 7 Sprawozdanie Stenograficzne z 28 Posiedzenia Sejmu Ustawodawczego z dnia 8 kwietnia 1919 r. Warszawa: Drukarnia Państwowa, 1919. 9 Ludność obecna Polski z wojskiem skoszarowanym. Drugi Powszechny Spis Ludności z dnia 9 grudnia 1931 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1932. 10 „Ludność Warszawy w dniu 1 stycznia 1922 r.”. Dodatek do Miesięcznika Statystycznego m. st. Warszawy 1 (1922): I–III. 11 Mieszkania. Analiza wyników spisu mieszkań z 30. IX 1921. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1932. 12 Ogólne wyniki spisu ludności, domów, budynków, mieszkań i zwierząt domowych w Krakowie, z 30 września 1921 r. Kraków: Biuro Statystyczne Miasta Krakowa, 1924. 13 Rocznik Statystyczny m. st. Warszawy 1918–1920. Warszawa: Książnica Polska, 1923. 14 Rocznik Statystyczny Warszawy 1921 i 1922. Warszawa: Wydział Statystyczny Magistratu m. st. Warszawy, 1924. 15 Rocznik Statystyczny Warszawy 1923 i 1924. Warszawa: Drukarnia Krajowa, 1926. 16 Rocznik Statystyczny Warszawy 1925. Warszawa: Wydział Statystyczny Magistratu m. st. Warszawy, 1927. 17 „Statystyka spółdzielni. Rok 1922 i 1923”. Kwartalnik Statystyczny 1, z. 2–3 (1924): 176–86. 20 Konstytucja sejmowa z 19 listopada 1789 r. Komisje wojewódzkie i powiatowe w Wielkim Księstwie Litewskim. W: Volumina Legum. Tom IX. Kraków: Nakładem Akademii Umiejętności, 1889. 21 Konstytucja sejmowa z 15 grudnia 1789 r. – Komisje porządkowe cywilno-wojskowe, województw, ziem i powiatów w Koronie. W: Volumina Legum. Tom IX. Kraków: Nakładem Akademii Umiejętności, 1889. 23 Dekret z dnia 5 lipca 1810 r. Przepisy względem kwater dla wojskowych (DzPKW II, 20). 24 Dekret z dnia 22 maja 1811 r. względem uwolnienia od obowiązku kwaterunku domów, w których znajdują się kasy publiczne (Dz.Pr.KW III, 32). 25 Dekret z dnia 9 listopada 1811 r. względem wynagrodzenia w gotowiźnie zamiast kwaterunku (Dz.Pr.KW III, 36). 26 Postanowienie Namiestnika Królewskiego z dnia 3 lutego 1816 r. uwalniające pewną liczbę lat nowo wznoszone w mieście Warszawie domy od powinności kwaterunkowej (ZPAKP IV, II). 27 Postanowienie Rady Administracyjnej z dnia 12 (24) października 1837 r. określające porządek odbywania powinności kwaterunkowej przez mieszkańców miasta Warszawy i przedmieścia Pragi, i kontrolowania onej (ZPAKP IV, II). 28 Postanowienie Rady Administracyjnej z dnia 21 kwietnia (3 maja) 1864 r. oznaczające na czas stanu wojennego dodatkową opłatę kwaterunkową z domów właścicieli prywatnych w mieście Warszawie (ZPAKP IV, II). 29 Rozporządzenie Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych z dnia 26 maja (7 czerwca) 1867 r. rozwijające postanowienie Rady Administracyjnej Królestwa, którym zatwierdzona została nowa ustawa o powinności kwaterunkowej w mieście Warszawie (ZPAKP IV, II). 31 Dekret [z dnia 20 grudnia 1918 r.] w przedmiocie przepisów tymczasowych o moratorjum mieszkaniowem dla pozostających bez pracy (Dz.U. 1918 nr 20 poz. 62). 32 Dekret [z dnia 16 stycznia 1919 r.] o ochronie lokatorów i zapobieganiu brakowi mieszkań (Dz.Pr.PP 1919 nr 8 poz. 116). 33 Dekret [z dnia 8 lutego 1919 r.] w przedmiocie rekwizycji lokali na potrzeby urzędów państwowych (Dz.Pr.PP 1919 nr 14 poz. 197). 34 Ustawa z dnia 11 kwietnia 1919 r. o rzeczowych świadczeniach wojennych (Dz.Pr.PP 1919 nr 32 poz. 264). 35 Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. w przedmiocie utworzenia Państwowego Funduszu Mieszkaniowego (Dz.U. 1919 nr 72 poz. 424). 36 Ustawa tymczasowa z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji władz administracyjnych II instancji (Dz.Pr.PP 1919 nr 65 poz. 395). 37 Ustawa z dnia 28 października 1919 r. w sprawie zmiany ustawy o rzeczowych świadczeniach wojennych z dnia 11 kwietnia 1919 r. (Dz.U. 1919 nr 86 poz. 470). 38 Ustawa z dnia 27 listopada 1919 r. o obowiązku zarządów gmin miejskich dostarczania pomieszczeń (Dz.U. 1919 nr 92 poz. 498). 39 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1920 r. w przedmiocie przedłużenia mocy obowiązującej ustawy z dnia 3 kwietnia 1919 r. o dostarczaniu mieszkań na potrzeby wojska (Dz.U. 1920 nr 37 poz. 211). 40 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1920 r. w przedmiocie przywrócenia mocy obowiązującej i częściowej zmiany ustawy z dnia 11 kwietnia 1919 r. o rzeczowych świadczeniach wojennych (Dz.U. 1920 nr 37 poz. 212). 41 Ustawa z dnia 13 lipca 1920 r. o uposażeniu urzędników i niższych funkcjonariuszów państwowych (Dz.U. 1920 nr 65 poz. 429). 42 Ustawa z dnia 29 października 1920 r. o spółdzielniach (Dz.U. 1920 nr 111 poz. 733). 43 Ustawa z dnia 18 grudnia 1920 r. o ochronie lokatorów (Dz.U. 1920 nr 4 poz. 19). 44 Ustawa z dnia 4 kwietnia 1922 r. o obowiązku zarządów gmin miejskich dostarczania pomieszczeń (Dz.U. 1922 nr 33 poz. 264). 45 Ustawa z dnia 3 sierpnia 1922 r. o Najwyższym Trybunale Administracyjnym (Dz.U. 1922 nr 67 poz. 600). 46 Ustawa z dnia 26 września 1922 r. w przedmiocie rozbudowy miast (Dz.U. 1922 nr 89 poz. 811). 47 Ustawa z dnia 1 czerwca 1923 r. przedłużająca moc obowiązującą ustawy z dnia 4 kwietnia 1922 r. o obowiązku zarządów gmin miejskich dostarczania pomieszczeń (Dz.U. 1923 nr 59 poz. 418). 48 Ustawa z dnia 9 października 1923 r. o uposażeniu funkcjonariuszów państwowych i wojska (Dz.U. 1923 nr 116 poz. 924). 49 Ustawa z dnia 29 kwietnia 1925 r. o rozbudowie miast (Dz.U. 1925 nr 51 poz. 346). 50 Ustawa z dnia 15 lipca 1925 r. o zakwaterowaniu wojska w czasie pokoju (Dz.U. 1925 nr 97 poz. 681). 51 Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 r. o podatku od lokali (t.j. Dz.U. 1934 nr 76 poz. 718). 52 Ustawa z dnia 23 marca 1929 r. o przekazywaniu na własność Funduszowi Kwaterunku Wojskowego nieruchomości państwowych (Dz.U. 1929 nr 26 poz. 269). 53 Ustawa z dnia 27 kwietnia 1951 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz.U. 1951 nr 26 poz. 194). 54 Rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych i Ministra Spraw Wewnętrznych w przedmiocie przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 8 kwietnia 1919 r. o dostarczaniu mieszkań na potrzeby wojska (M.P. z dnia 21 czerwca 1919 r. nr 13). 55 Rozporządzenie Nr 15478/258 Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich z dnia 7 listopada 1919 r. dotyczące rekwizycji mieszkań na potrzeby urzędów i urzędników Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich (Dz.Urz.ZCZW z dnia 20 listopada 1919 r. nr 32 poz. 344). 56 Rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych i Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 11 listopada 1919 r. w przedmiocie przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 8 kwietnia 1919 r. o dostarczaniu mieszkań na potrzeby wojska (Dz.U. 1919 nr 91 poz. 493). 57 Rozporządzenie Ministra Zdrowia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Ministrem Robót Publicznych z dnia 3 lutego 1920 r. Instrukcja dla Komisji Państwowego Funduszu Mieszkaniowego (Dz.U. 1920 nr 14 poz. 77). 58 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1920 r. w przedmiocie tymczasowej organizacji władzy administracyjnej I instancji w miastach Warszawie, Łodzi i Lublinie (Dz.U. 1920 nr 20 poz. 106). 59 Rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wojskowych i Ministra b. Dzielnicy Pruskiej z dnia 1 lutego 1921 r. do rozporządzenia Rady Obrony Państwa z dnia 22 września 1920 r. o dostarczeniu mieszkań na potrzeby wojska w b. dzielnicy pruskiej (Dz.U. 1921 nr 14 poz. 88). 60 Rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych z dnia 2 czerwca 1927 r. wydane w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Robót Publicznych i Spraw Wewnętrznych o „Funduszu Kwaterunku Wojskowego” (Dz.U. 1927 nr 56 poz. 496). 61 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej (Dz.U. 1928 nr 11 poz. 8). 62 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. 1928 nr 72 poz. 647). 63 Rozkaz Dowództwa Okręgu Korpusu Nr 8 (Kielce) w sprawie realizacji kwitów rekwizycyjnych (DzRWDOK8 nr 102 z dnia 10 października 1920 r. poz. 22). 64 Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie wypłaty rekwizycji pokrytych kwitami nieformalnymi (Dz.RW nr 40 z dnia 3 listopada 1920 r. poz. 868). 65 Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie wzoru kwitu rekwizycyjnego (Dz.RW nr 48 z dnia 21 grudnia 1920 r. poz. 1002). 66 Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych w sprawie szacowania szkód wyrządzonych przez wojsko w budynkach prywatnych i wypłaty wynagrodzeń (Dz.RW nr 51 z dnia 30 grudnia 1922 r. poz. 708). 67 Okólnik nr 333 Wojewody w przedmiocie zakazu rekwizycji mieszkań zajętych przez rodziny ochotników wojskowych (Dz.Urz.WL nr 4 z dnia 31 lipca 1920 r. poz. 67). 70 Orzeczenie SN z dnia 4 listopada 1920 r., sygn. akt 349/1920, ZOSN (1920) poz. 56. 71 Orzeczenie SN z dnia 25 stycznia 1923 r., sygn. akt 836/1922, ZOSN (1923) poz. 10. 72 Orzeczenie SN z dnia 5 lutego 1923 r., sygn. akt 458/1922, ZOSN (1923) poz. 19. 73 Orzeczenie SN z dnia 1 marca 1923 r., sygn. akt 1966/1922, ZOSN (1923) poz. 29. 74 Orzeczenie SN z dnia 12 maja 1923 r., sygn. akt 778/1922, ZOSN (1923) poz. 64. 75 Orzeczenie SN z dnia 8 listopada 1923 r., sygn. akt 141/1923, ZOSN (1923) poz. 186. 76 Orzeczenie SN z dnia 1 grudnia 1923 r., sygn. akt 723/1923, ZOSN (1923) poz. 168. 77 Orzeczenie SN z dnia 15 grudnia 1923 r., sygn. akt ZS 43/23, OSP (1923) poz. 173. 79 Wyrok NTA z dnia 24 listopada 1922 r., l. rej. 99/22, ZWNTA (1922/1923) nr 5. 80 Wyrok NTA z dnia 12 grudnia 1922 r., l. rej. 49/22, ZWNTA (1922/1923) nr 12. 81 Wyrok NTA z dnia 19 marca 1923 r., l. rej. 301/22, ZWNTA (1922/1923) nr 55. 82 Wyrok NTA z dnia 23 marca 1923 r., l. rej. 378/22, ZWNTA (1922/1923) nr 57. 83 Wyrok NTA z dnia 27 marca 1923 r., l. rej. 404/22, ZWNTA (1922/1923) nr 59. 84 Wyrok NTA z dnia 27 marca 1923 r., l. rej. 187/22, ZWNTA (1922/1923) nr 60. 85 Wyrok NTA z dnia 6 kwietnia 1923 r., l. rej. 1097/22, ZWNTA (1922/1923) nr 62. 86 Wyrok NTA z dnia 13 kwietnia 1923 r., l. rej. 1073/22, ZWNTA (1922/1923) nr 65. 87 Wyrok NTA z dnia 20 czerwca 1923 r., l. rej. 358/23, ZWNTA (1922/1923) nr 94. 88 Wyrok NTA z dnia 21 września 1923 r., l. rej. 110/22, ZWNTA (1922/1923) nr 101. 89 Wyrok NTA z dnia 21 września 1923 r., l. rej. 374/22, ZWNTA (1922/1923) nr 102. 90 Wyrok NTA z dnia 26 września 1923 r., l. rej. 442/23, ZWNTA (1922/1923) nr 104. 91 Wyrok NTA z dnia 1 października 1923 r., l. rej. 533/22, ZWNTA (1922/1923) nr 112. 92 Wyrok NTA z dnia 5 października 1923 r., l. rej. 407/22, ZWNTA (1922/1923) nr 117. 93 Wyrok NTA z dnia 5 października 1923 r., l. rej. 392/22, ZWNTA (1922/1923) nr 118. 94 Wyrok NTA z dnia 5 października 1923 r., l. rej. 152/23, ZWNTA (1922/1923) nr 120. 95 Wyrok NTA z dnia 8 października 1923 r., l. rej. 367/22, ZWNTA (1922/1923) nr 121. 96 Wyrok NTA z dnia 12 października 1923 r., l. rej. 399/22, ZWNTA (1922/1923) nr 125. 97 Wyrok NTA z dnia 16 stycznia 1923 r., l. rej. 57/22, ZWNTA (1922/1923) nr 33. 98 Wyrok NTA z dnia 23 stycznia 1923 r., l. rej. 70/22, ZWNTA (1922/1923) nr 37. 99 Wyrok NTA z dnia 23 stycznia 1923 r., l. rej. 51/22, ZWNTA (1922/1923) nr 38. 100 Wyroku NTA dnia z 14 grudnia 1923 r., l. rej. 216/22, ZWNTA (1922/1923) nr 247. 101 Wyrok NTA z dnia 20 listopada 1923 r., l. rej. 462/22, ZWNTA (1922/1923) nr 191. 102 Wyrok NTA z dnia 29 listopada 1923 r., l. rej. 165/23, ZWNTA (1922/1923) nr 203. 103 Wyrok NTA z dnia 10 grudnia 1923 r., l. rej. 302/22, ZWNTA (1922/1923) nr 230. 104 Wyrok NTA z dnia 28 stycznia 1924 r., l. rej. 1301/23, ZWNTA (1924) nr 285. 105 Wyrok NTA z dnia 5 lutego 1924 r., l. rej. 2/23, ZWNTA (1924) nr 294. 106 Wyrok NTA z dnia 6 lutego 1924 r., l. rej. 1311/23, ZWNTA (1924) nr 295. 107 Wyrok NTA z dnia 11 lutego 1924 r., l. rej. 1773/23, ZWNTA (1924) nr 297. 108 Wyrok NTA z dnia 18 lutego 1924 r., l. rej. 934/23, ZWNTA (1924) nr 307. 109 Wyrok NTA z dnia 5 lutego 1925 r., l. rej. 791/23, ZWNTA (1925) nr 543. 110 Wyrok NTA z dnia 6 lutego 1925 r., l. rej. 1328/24, ZWNTA (1925) nr 545. 111 Wyrok NTA z dnia 16 maja 1925 r., l. rej. 726/24, ZWNTA (1925) nr 669. 112 Wyrok NTA z dnia 18 maja 1925 r., l. rej. 2003/23, ZWNTA (1925) nr 671. 114 Adamiak, Barbara i Borkowski, Janusz. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck, 2005. 115 Ajnenkiel, Andrzej. Od „rządów ludowych” do przewrotu majowego. Zarys dziejów politycznych Polski 1918–1926. Warszawa: „Wiedza Powszechna”, 1964. 116 Ajnenkiel, Andrzej. Spór o model parlamentaryzmu polskiego do roku 1926. Warszawa: „Książka i Wiedza”, 1972. 117 Antonowicz, Lech. Status prawnomiędzynarodowy Polski (1918–2018). Lublin: Innovatio Press Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie, 2018. 118 Banaszek, Tadeusz i Żelazko, Edyta. „Warunki zakwaterowania garnizonu kieleckiego w okresie międzywojennym”. Studia Muzealno-Historyczne 2 (2010): 63–77. 119 Chęciński, Michał. „Podstawowe problemy finansowania zbrojeń i wojny”. W Wybrane zagadnienia ekonomiki wojennej. Część I, red. Mieczysław Brones, 129–209. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961. 120 Chmielowski, Kazimierz. „Zmiana kompetencji sądownictwa administracyjnego we województwach Poznańskiem i Pomorskiem”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 4, z. 2 (1924): 203–7. 121 Cooter, Robert i Ulen, Thomas. Ekonomiczna analiza prawa. Przeł. Jarosław Bełdowski, Jacek Czabański, Katarzyna Metelska-Szaniawska, Michał Olender i Bartosz Targański. Warszawa: C.H. Beck, 2011. 122 Daszyńska-Golińska, Zofia. „Mieszkanie jako problem polityki społecznej”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny 3, z. 8 (1928): 276–97. 123 Dziewulski, Stefan. „Sprawa mieszkaniowa i ruch budowlany”. Ekonomista 2 (1925): 1–23. 124 Engels, Fryderyk. „Położenie klasy robotniczej w Anglii. Na podstawie własnych obserwacji i autentycznych źródeł”. W Dzieła, Tom II, Karol Marks i Fryderyk Engels, 263–597. Warszawa: „Książka i Wiedza”, 1961. 125 Engels, Fryderyk. „W kwestii mieszkaniowej”. W Dzieła, Tom XVIII, Karol Marks i Fryderyk Engels, 229–321. Warszawa: „Książka i Wiedza”, 1969. 126 Engels, Fryderyk. „Rozwój socjalizmu od utopii do nauki”. W Dzieła, Tom XIX, Karol Marks i Fryderyk Engels, 195–248. Warszawa: „Książka i Wiedza”, 1972. 127 Filipiak, Zbigniew. „Kwaterunek wojskowy w domach prywatnych Księstwa Warszawskiego. Regulacje prawne”. Studia Iuridica Toruniensia 9 (2011): 215–29. 128 Fréville, Jean. Twórcy socjalizmu naukowego. Przeł. Aleksander Małecki. Warszawa: Spółdzielnia Wydawniczo-Oświatowa „Czytelnik”, 1948. 129 Gąsiorowska, Patrycja. „Samowole i swawole żołnierzy frejkompanii Franciszka Teodora Denhoffa w dobrach klarysek krakowskich pod koniec XVII w.”. Hereditas Monasteriorum 3 (2013): 143–54. 130 Gąsiorowski, Andrzej. „Stacje królewskie w średniowiecznej Polsce”. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 20, z. 2 (1972): 243–65. 131 Gąsiorowski, Andrzej. „Podróże panującego w średniowiecznej Polsce”. Czasopismo Prawno-Historyczne 25, z. 2 (1973): 41–68. 132 Gawron, Przemysław. „Dyscyplina w szeregach armii polsko-litewskiej na terenie Małopolski i Rusi Czerwonej w czasie przygotowań do wyprawy chocimskiej w 1621 r.”. Czasopismo Prawno-Historyczne 71, z. 2 (2019): 89–111. DOI: https://doi.org/10.14746/cph.2019.2.4. 133 Gil, Radosław i Kubicki, Marcin. „Piotrkowski garnizon Wojska Polskiego w latach 1918–1939”. Kwartalnik Bellona 2 (2017): 158–73. 134 Gutowski, Bartłomiej. Przestrzeń marzycieli. Miasto jako projekt utopijny. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Feniks”, 2006. 135 Hausner, Roman. „Organizacja władz administracyjnych. Dokończenie”. Gazeta Administracji i Policji Państwowej 27 (1922): 398–9. 136 Hilarowicz, Tadeusz. Środki prawne w polskim postępowaniu administracyjno-politycznym na obszarze b. Królestwa Kongresowego i Małopolski. Kraków: Księgarnia Leona Frommera, 1923. 137 Hitze, Franciszek. Kwestya robotnicza i dążności do jej rozwiązania. Przeł. Walery Zieliński. Poznań: Nakładem Drukarni Św. Wojciecha, 1909. 138 Hrehorowicz, Zbigniew. „Rekwizycja mieszkań w świetle nowej ustawy (z d. 4 kwietnia 1922 r.)”. Gazeta Administracji i Policji Państwowej 26 (1922): 385. 139 Hrehorowicz, Zbigniew. „Rekwizycja mieszkań w świetle nowej ustawy (z d. 4 kwietnia 1922 r.). Ciąg dalszy”. Gazeta Administracji i Policji Państwowej 27 (1922): 401. 140 Hrehorowicz, Zbigniew. „Rekwizycja mieszkań w świetle nowej ustawy (z d. 4 kwietnia 1922 r.). Ciąg dalszy”. Gazeta Administracji i Policji Państwowej 29 (1922): 433. 141 Hrehorowicz, Zbigniew. „Rekwizycja mieszkań w świetle nowej ustawy (z d. 4 kwietnia 1922 r.). Dokończenie”. Gazeta Administracji i Policji Państwowej 32 (1922): 481. 142 Kaczmarczyk, Kazimierz. Ciężary ludności wiejskiej i miejskiej na prawie niemieckiem w Polsce XIII i XIV w. Warszawa: Tłocznia Wł. Łazarskiego, 1911. 143 Kania, Piotr. „Od Charlesa Fouriera do Paolo Soleriego – przemiany w sposobie kształtowania struktur osiedli mieszkaniowych na przestrzeni wieków”. Achritecturae et Artibus 2 (2010): 27–33. 144 Kasznica, Stanisław. Polskie prawo administracyjne. Pojęcia i instytucje zasadnicze. Poznań: Księgarnia Akademicka, 1946. 145 Klarner, Czesław. Polityka mieszkaniowa w Polsce i zagranicą. Warszawa: Wydawnictwo Izby Przemysłowo-Handlowej, 1930. 146 Kłoczewski, Zdzisław. Polska gospodarka wojskowa 1918–1939. Zarys systemu. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. 147 Komar, Andrzej. „Prawo a gospodarka”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 4 (1982): 25–32. 148 Konarski, Marcin. „At the Roots of the Reconstruction of Polish Statehood. A Few Remarks at the Hundreth Anniversary of Regaining Independence (1918–2018). Part One”. Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie 11, z. 2 (2018): 167–81. 149 Konarski, Marcin. „Powinności podwodowe w świetle przekazu pierwszych sześciu tomów «Volumina Legum»”. Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 16, z. 2 (2019): 63–86. DOI: https://doi.org/10.32084/ sawp.2019.14.2–5. 150 Konarski, Marcin. „Przyczynek do badań nad publicznymi posługami transportowymi i komunikacyjnymi w dawnym prawie polskim”. Studia Prawnicze KUL 79, z. 3 (2019):111–31. DOI: https//doi.org/10.31743/sp.8898. 151 Konarski, Marcin. „Publiczne posługi transportowe w okresie Księstwa Warszawskiego w świetle postanowień dekretu z dnia 22 maja 1810 roku «względem koni i podwód dostarczonych pod transporty i wojskowych»”. Czasopismo Prawno-Historyczne 71, z. 2 (2019): 113–135. DOI: https://doi.org/10.14746/cph.2019.2.5. 152 Konarski, Marcin. „Legal Aspects of Organising the Administration of Food for the Army in the Duchy of Warsaw between 1807 and 1812”. Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 17, z. 1 (2020): 99–128. DOI: https://doi.org/10.32084/sawp.2020.15.1-6. 153 Konarski, Marcin, „Feudal Duties of the Population in the Light of Old Polish Law: The Case of Public Transport and Traffic Duties”. Acta Iuridica Olomucensia 15, z. 1 (2020): 22–35. 154 Konarski, Marcin. „Polskie konstytucje i inne akty prawne fundamentem odrodzonej Polski”. W Odrodzona Polska. Koncepcje państwa – wybrane aspekty, red. Henryk Stańczyk i Krzysztof Kawęcki, 113–53. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Aspra-Jr, 2020. 155 Konarski, Marcin. „Public Burdens for the Defence of the Polish State on the Example of the Obligation to Hand Over Means of Transport in the Event Mobilisation is Announced or During a War”. Wojskowy Przegląd Prawniczy 295, z. 3 (2020): 43–60. 156 Konarski, Marcin. „The Services of the Commune Self-Government in the Kingdom of Poland on the Provision of Means of Transport for the Army”. Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 17, z. 2 (2020): 73–96. DOI: https://doi.org/10.32084/sawp.2020.15.2-5. 157 Konarski, Marcin. „Osobiste i rzeczowe ciężary wojenne w świetle prawodawstwa okresu insurekcji kościuszkowskiej 1794 roku”. Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis 9, nr 2 (2020): 8–37. DOI: https://doi.org/10.34616/fiuw.2020.2.8.37. 158 Konic, Henryk. Samorząd gminny w Królestwie Polskim w porównaniu z innymi krajami europejskimi. Warszawa: Wydawnictwo E. Wende i S-ka, 1906. 159 Korzeniowski, Władysław. „Mieszkania społecznie najpotrzebniejsze. Wczoraj i dziś”. Problemy Rozwoju Miast 1–2 (2009): 58–73. 160 Krzeczkowski, Konstanty. Kwestia mieszkaniowa w miastach polskich. Warszawa: Związek Miast Polskich, 1939. 161 Kutrzeba, Stanisław (oprac.). Polskie ustawy i artykuły wojskowe od XV do XVIII wieku. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1937. 162 Landau, Zbigniew. „Gospodarka polska w latach 1918–1939”. W Dzieje gospodarcze Polski do 1939 r., red. Benedykt Zientara, Antoni Mączak, Ireneusz Ihnatowicz i Ireneusz i Zbigniew Landau, 466–523. Warszawa: „Wiedza Powszechna”, 1962. 163 Landau, Zbigniew. „Gospodarka Polski na tle gospodarki światowej 1913–1938. Uwagi ogólne”. Przegląd Historyczny 59, z. 2 (1968): 253–71. 164 Langrod, Jerzy Stefan. Zarys sądownictwa administracyjnego ze szczególnym uwzględnieniem sądownictwa administracyjnego w Polsce. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, 1925. 165 Leś, Roman. „Gospodarka wojskowa”. W Ekonomika wojskowa, red. Marian Koch, 23–64. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979. 166 Łopatecki, Karol. „Miejskie artykuły wojskowe w nowożytnej Europie – zarys problematyki”. Miscellanea Historico-Iuridica 15, z. 1 (2016): 59–84. 167 Łupienko, Aleksander. „Koszty związane z wynajmem mieszkania w Warszawie w latach 1864– 1914”. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 62, z. 1 (2014): 37–53. 168 Maisel, Witold. Wojewódzkie sądy administracyjne w Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa–Poznań, 1976. 169 Malec, Dorota. Najwyższy Trybunał Administracyjny 1922–1939 w świetle własnego orzecznictwa. Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999. 170 Mantoux, Paul. Rewolucja przemysłowa w XVIII wieku. Przeł. Wacław Fajans. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1957. 171 Matwias, Józef. „Reforma podatków od lokali”. Przegląd Skarbowy 6 (1926): 173–6. 172 Mehring, Franciszek. Historia socjaldemokracji niemieckiej, Tom 1. Przeł. Edda Werfel. Warszawa: „Książka i Wiedza”, 1963. 173 Mycielski, Andrzej. „Dekrety w powojennem prawie konstytucyjnem”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 13, z. 4 (1933): 180–93. 174 Owen, Robert. „Referat przedłożony komisji dla ubogiej ludności robotniczej”. W Wybór pism, Robert Owen. Przeł. Maria Przyborowska, 231–54. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959. 175 Pawłowicz, Witold. „Udział rządu w akcji mieszkaniowo-budowlanej”. W Na froncie gospodarczym. W dziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości 1918 [11 XI] 1928, Stefan Starzyński i in., 330–42. Warszawa: Wydawnictwo „Drogi”, 1928. 176 Petz, Barbara. Próby rozwiązywania kwestii mieszkaniowej w dwudziestoleciu międzywojennym – podstawowe kierunki działań. Warszawa: Kancelaria Sejmu Biuro Studiów i Ekspertyz, 1994. 177 Podolska-Meducka, Aldona. Od wojny do wojny. System świadczeń wojennych w Polsce w latach 1918–1921. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie. Oficyna Wydawnicza, 2011. 178 Pomorski, Jan. Historyk i metodologia. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii-Curie Skłodowskiej w Lublinie, 1991. 179 Pomorski, Jan. „Teoria narracji historycznej Jerzego Topolskiego. Na tropach ostatniej książki Profesora”. Historyka. Studia Metodologiczne 50 (2020): 35–70. DOI: https://doi.org/10.24425/ hsm.2020.134796. 180 Poznańska, Barbara. „Układ nierówności w społeczeństwie II Rzeczypospolitej 1918–1939”. Przegląd Socjologiczny 39 (1991): 19–32. 181 Putek, Józef. Miłościwe pany i krnąbrne chłopy włościany. Szkice i sylwetki z dziejów poddaństwa, pańszczyzny, grabieży wojskowych, procesów sądowych i innych form ucisku społecznego na dawnym pograniczu śląsko-polskim. Kraków: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1969. 182 Roguski, Rafał. „Okręg Korpusu nr II Lublin w systemie obronnym II Rzeczypospolitej w latach 1922–1939”. Historia i Świat 1 (2012): 67–82. 183 Smolka, Franciszek. „Ptolemejska ustawa kwaterunkowa”. Archiwum Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Wydział 2, Historyczno-Filozoficzny 16, z. 3 (1935): 335–56. 184 Sobieszewska, Marta. „Karol Fourier i jego wizja organizacji społecznej”. Studia Iuridica Lublinensia 14 (2010): 125–33. 185 Srogosz, Tadeusz. „Ekonomiczne i społeczne następstwa przemarszów oraz stacjonowania wojsk własnych na terenie województw łęczyckiego i sieradzkiego”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica 37 (1990): 3–33. 186 Stankiewicz, Wacław. „Potencjał wojenno-ekonomiczny”. W Wybrane zagadnienia ekonomiki wojennej. Część I, red. Mieczysław Brones, 45–91. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961. 187 Stankiewicz, Wacław. „Węzłowe problemy mobilizacji gospodarczej”. W Wybrane zagadnienia ekonomiki wojennej. Część I, red. Brones, 92–128. Mieczysław. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961. 188 Stankiewicz, Wacław. Ekonomika wojenna. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1981. 189 Stępień, Judyta. „Zapomniana poezja późnego oświecenia – motyw zdrowia i choroby w liryce okolicznościowej Marcina Molskiego”. Konteksty Kultury 10, z. 1–2 (2013): 37–54. 190 Strzelecki, Jan. „Rozwój ludności miast polskich w okresie 1910–1931”. Samorząd Miejski z. 16/17 (1932): 897–910. 191 Szalewska, Małgorzata. „Ciężary i świadczenia publiczne”. W red. Roman Hauser, Zygmunt Niewiadomski i Andrzej Wróbel. System Prawa Administracyjnego. Tom 7: Prawo administracyjne materialne. Warszawa: C.H. Beck, 2012. 192 Tarnowska, Anna. „Sądownictwo administracyjne II RP a pruski model sądownictwa administracyjnego”. Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego 9, z. 2 (2006): 415–44. 193 Taubenschlag, Gustaw. Rekurs administracyjny. Komentarz do ustawy o środkach prawnych od orzeczeń władz administracyjnych (Dz. U.: 91/23 poz. 712). Łódź: Księgarnia Ludwika Fiszera, 1925. 194 Toeplitz, Teodor. O dostarczaniu mieszkań drogą rekwizycji. Warszawa: Druk. F. Kasprzykiewicz, 1921. 195 Toeplitz, Teodor. „Prawo zabudowy”. Ekonomista 2 (1925): 24–72. 196 Tomaszewski, Jerzy i Landau, Zbigniew. „Spory o ocenę tendencji rozwoju gospodarki polskiej w latach 1918–1939”. Przegląd Historyczny 75, z. 4 (1984): 723–46. 197 Tölle, Alexander. „Rozrastanie się miasta w krajobrazie. Dawne i współczesne utopijne koncepcje”. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna 15 (2011): 9–21. 198 Trammer, Hubert. „Zarys sytuacji budownictwa mieszkaniowego w Niemczech po I Wojnie Światowej ze szczególnym uwzględnieniem działalności berlińskiego towarzystwa mieszkaniowego GEHAG”. Budownictwo i Architektura 7 (2017): 113–130. 199 Tulkowska, Karolina. „Mieszkać w mieście. Subiektywne spojrzenie na architekturę mieszkaniową Warszawy”. Środowisko Mieszkaniowe 12 (2013): 185–91. 200 Wachowska, Barbara. „Miejskie budownictwo mieszkaniowe w Łodzi międzywojennej (1918– 1939)”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica 30 (1987): 85–112. 201 Wasiutyński, Bohdan. „Z powodu właściwości Najwyższego Trybunału Administracyjnego”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 4 (1923): 575–593. 202 Witkowski, Andrzej. „Podatek od lokali w Polsce międzywojennej do 1936 r.” Studia Iuridica Lublinensia 19 (2013): 331–48. 203 Zajączkowski, Stanisław. „Powinności wojskowe chłopów w Polsce do końca XIII wieku”. Studia i Materiały do Historii Wojskowości 4 (1958): 425–82. 204 Zajączkowski, Stanisław. „Obowiązki wojskowe wójtów w państwie polskim w okresie monarchii stanowej”. Studia i Materiały do Historii Wojskowości 21 (1978): 3–44.