1426-5915 Wpływ budowy Kolei Dużych Prędkości na zmiany dostępności w indywidualnym transporcie samochodowym w województwie łódzkim The impact of the construction of high speed railways on accessibility changes in individual road transport in the Łódź Province Kurzyk Paulina author Sapińska Paulina author Uniwersytet Łódzki Correspondence to: Paulina Kurzyk paulina.kurzyk@geo.uni.lodz.pl Correspondence to: Paulina Sapińska 31 12 2021 24 (4) 2021 7 19 Copyright © 2021 2021 <p>O liniach kolei dużych prędkości (KDP) w Polsce mówi się od początku lat 90. ubiegłego wieku. Na świecie KDP funkcjonuje znacznie dłużej, bo już w latach 60. XX w. w Japonii zaczęto eksploatować pierwsze pociągi, które mogły poruszać się osiągając prędkość powyżej 200 km/h. W poniższej pracy za cel główny przyjęto określenie zmian dostępności w indywidualnym transporcie samochodowym na skutek budowy KDP w województwie łódzkim. Na potrzeby oszacowania zmian dostępności potencjałowej gmin przed i po oddaniu do użytku nowych lub zmodernizowanych odcinków linii kolejowych niezbędne było wygenerowanie punktów centralnych gmin w województwie i przypisanie im liczby mieszkańców. Otrzymane wyniki dowodzą, że każdy z siedmiu wariantów przebiegu tras przyczyni się do spadku dostępności potencjałowej w województwie łódzkim.</p> 1 Bałuch H., 2008, Badawcze aspekty przygotowań do wprowadzenia w Polsce dużych prędkości pociągów. Zeszyty Naukowo-Techniczne Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Seria: Materiały Konferencyjne, 9-20. 2 Bartosiewicz B., 2012, Powiązania społeczne w Łódzkim Obszarze Metropolitalnym, Studia KPZK, 147, 83-101. 3 Borowska-Stefańska M., Kowalski M., Wiśniewski S., 2019, Wewnętrzna samochodowa dostępność transportowa Łodzi w świetle pomiarów z Inteligentnych Systemów Transportowych, Prace Geograficzne, 159, 7-24. 4 Borowska-Stefańska M., Wiśniewski S., 2019, Mobilność codzienna osób starszych w Łodzi, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s.189 5 Bużałek T., Pomykała A., Raczyński J., 2020, Analiza wariantów przebiegu linii dużych prędkości pomiędzy Łodzią i Wrocławie, TTS Technika Transportu Szynowego, 27. 6 De Rus G., Nombela G., 2007, Is investment in high speed rail socially profitable?, Journal of Transport Economics and Policy (JTEP), 41(1), 3-23. 7 Diagnoza województwa łódzkiego (2005), tom III, Sfera funkcjonalno-przestrzenna, Łódź (https://bip.lodzkie.pl/urzad-marszalkowski/programy/archiwum-program%C3%B3w/item/853-strategia-rozwoju-wojew%C3%B3dztwa-%C5%82%C3%B3dzkiego-na-lata-2007-2020, dostęp online: 30.07.2021). 8 Drewnowski A., 2012, Wybrane problemy rozwoju kolei dużych prędkości w Polsce, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Problemy Transportu i Logistyki, 739 (17), 9-21. 9 Dzieciuchowicz J., 1979, Rozkłady przestrzenne dojazdów do pracy ludności wielkiego miasta (na przykładzie Łodzi), Studia KPZK, 66, s. 176. 10 Fajri K., Kartika T., 2016, The service quality of taxi in supporting tourism industry (case study in Bandung), Asia Tourism Forum, 0508-0512. 11 Guzik R., 2015, Dojazdy do pracy w województwie małopolskim 2006-2011, Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie, Kraków, s. 58. 12 Hansen W., 1959, How accessibility shapes land-use, Journal of the American Institute of Planner, 25 (2), 73-76. 13 Harassek A., 2015. Rozwój kolei dużych prędkości w Europie. TTS Technika Transportu Szynowego, 22 (4), 34-42. 14 Komornicki T., Śleszyński P., Rosik P., Pomianowski W., Stępniak M., Siłka P., 2010, Dostępność przestrzenna jako przesłanka kształtowania polskiej polityki transportowej, Biuletyn PAN. Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa, s. 241. 15 Komornicki T., Śleszyński P., Siłka P., Stępniak M., 2008, Wariantowa analiza dostępności w transporcie lądowym, Ekspertyzy do Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, 2, 133-334. 16 Levinson D. M., 2012, Accessibility impacts of high speed rail, Journal of Transportation Geography, 22, 288-291. 17 Massel A., 2015, Dostosowanie Centralnej Magistrali Kolejowej do dużych prędkości jazdy, TTS Technika Transportu Szynowego, 22. 18 Massel A., 2004, Centralna Magistrala Kolejowa-30 lat eksploatacji, TTS Technika Transportu Szynowego, 11, 20-24. 19 Masson S., Petiot R., 2009, Can the high speed rail reinforce tourism attractiveness? The case of the high speed rail between Perpignan (France) and Barcelona (Spain), Technovation, 29(9), 611-617. 20 Mortimer-Szymczak H., 1961, Uwagi w sprawie dojazdów do pracy, Łódzkie Czasopismo Gospodarcze, 9, 21-36. 21 Pomykała A., 2017, Uwarunkowania obsługi Centralnego Portu Komunikacyjnego przez transport kolejowy. TTS Technika Transportu Szynowego, 24. 35-41 22 Raczyński J., 2017, Efekty społeczno-gospodarcze budowy linii dużych prędkości w Polsce (1). Wpływ inwestycji na rozwój przemysłu, sektora budowlanego i zaplecza naukowo-badawczego, TTS Technika Transportu Szynowego, 2, 9 50-54. 23 Rosik P., 2012, Dostępność lądowa przestrzeni Polski w wymiarze europejskim, Prace Geograficzne, 233. 24 Rosik P., Komornicki T., Goliszek S., Duma P., 2020, Dostępność potencjałowa regionów w Europie – zasięg przestrzenny, długość podróży i efekt granicy (EU-ROAD-ACC), Prace Geograficzne, 270. 25 Rosik P., Komornicki T., Goliszek S., Śleszyński P., Szarata A., Szejgiec-Kolenda B., Pomianowski W., Kowalczyk K., 2018, Kompleksowe modelowanie osobowego ruchu drogowego w Polsce. Uwarunkowania na poziomie gminnym, Prace Geograficzne, 267. 26 Rosik P., Komornicki T., Stępniak M., Pomianowski W., 2013, Dostępność transportowa, czyli jak ocenić za pomocą modelu potencjału, które inwestycje są najważniejsze?, Przegląd Komunikacyjny, 12, 18-22. 27 Rosik P., Kowalczyk K., 2015, Rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej a przesunięcie modalne w Polsce w latach 2000-2010, 248, IGiPZ PAN, Warszawa. 28 Rosik P., Stępniak M., Wiśniewski R., 2010, Dojazdy do pracy do Warszawy i Białegostoku – alternatywne podejścia metodologiczne, Studia Regionalne i Lokalne, 2 (40), 77-98. 29 Rychlewski J., Pawłowski M., 2017, Problemy przeprowadzenia trasy kolei dużej prędkości przez aglomerację poznańską, Konferencja Naukowo-Techniczna Drogi Kolejowe 2017 (19 ; 18-20.2017 ; Poznań - Wągrowiec, Polska), Archiwum Instytutu Inżynierii Lądowej. Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, 25, s.323-334. 30 Straszewicz L., 1956, Rozmieszczenie miejsc pracy i zamieszkania w Łódzkim Okręgu Przemysłowym, Przegląd Geograficzny, 28, 4, 775-794. 31 Taylor Z., 2007, Rozwój i regres sieci kolejowej w Polsce, Monografie, 7, IGiPZ PAN, Warszawa. 32 Towpik K., 2010, Linie kolejowe dużych prędkości, Problemy Kolejnictwa, 151, 28-70. 33 Vickerman R., 2015, High-speed rail and regional development: the case of intermediate stations, Journal of Transport Geography, 42, 157-165. 34 Wesołowski J., 2003, Łódź – niechciany węzeł kolejowy Centralnej Polski, TTS Technika Transportu Szynowego, 10, 27-33. 35 Wiśniewski R., 2012, Codzienne dojazdy do pracy – metodyczne aspekty badania wielkości i struktury dojazdów na przykładzie Białegostoku, Studia Regionalne i Lokalne, 13(49), 50-64. 36 Wiśniewski S., 2014, Spójność sieci transportowych województwa łódzkiego w świetle analiz grafowych, Transport Miejski i Regionalny, (9), 22-28. 37 Wiśniewski S., Borowska-Stefańska M., Kowalski M., Sapińska P., 2020, Vulnerability of the accessibility to grocery shopping in the event of flooding, Transportation Research, Part D: Transport and Environment, 87, 102510. 39 http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001744 [dostęp: 20.07.2021]. 40 http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001744 [dostęp: 20.07.2021]. 41 http://konsultacje.um.warszawa.pl/sites/konsultacje.um.warszawa.pl/files/streszczenie-nts-kdp.pdf [dostęp: 20.07.2021]. http://mapa.plk-sa.pl/ [dostęp: 12.12.2021]. 42 http://www.gugik.gov.pl/pzgik/dane-bez-oplat/dane-z-panstwowego-rejestru-granic-i-powierzchni-jednostek-podzialow-terytorialnych-kraju-prg [dostęp: 17.07.2021]. 43 http://www.siskom.waw.pl/kp-kolej-ldp.htm [dostęp: 15.07.2021]. 44 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/opracowania/przeplywy-ludnosci-zwiazane-z-zatrudnieniem-w-2016-r-,20,1.html [dostęp:17.07.2021]. 45 https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/pobierz,lgd~i_17_004_201710050829531507192193~id1~1,typ,kj.pdf [dostęp: 17.07.2021].