2392-0106 Małżeństwa prawosławne zawarte w kaliskim soborze pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła w latach 1890-1914 Orthodox Marriages Concluded in Kalish Sant’s Peter and Paul Cathedral from 1890 to 1914 Wiernicka Violetta author Uniwersytet Łódzki 05cq64r17 Correspondence to: Violetta Wiernicka 15 06 2022 IX 2022 103 115 Copyright © 2022 2022 <p>W ciągu kilkudziesięciu lat Kalisz był dużym ośrodkiem prawosławia w Królestwie Polskim i stolicą guberni. W mieście znajdował się Sobór św. św. Piotra i Pawła, do którego uczęszczali mieszkańcy Kalisza, powiatu kaliskiego oraz innych. Zawierali tam małżeństwa, zbadanie których dostarczy wiadomości na temat samych związków oraz informacji o strukturze prawosławnej społeczności Kalisza i guberni kaliskiej. Jest to ważne zagadnienie ze względu na fakt, że dotychczas nie badano struktury i składu prawosławnej mniejszości Kalisza.</p> 2 Archiwum Państwowe w Łodzi, Kancelaria Gubernatora Kaliskiego 3 Archiwum Państwowe w Łodzi, Rząd Gubernialny Kaliski 4 Archiwum Parafii pw. Aleksandra Newskiego w Łodzi, Wykaz Kleru Djecezji Warszawsko-Chełmskiej cerkwi Św. Aleksandra Newskiego miasta Łodzi dekanatu Warszawskiego powiatu Łódzkiego województwa Łódzkiego sporządzony w 1928 roku 5 Обыск брачный 7 „Холмско-Варшавский Епархиальный Вестник” – 1877 8 „Варшавский Епархиальный Листок” – 1906 9 „Przegląd Prawosławny” – 2014 10 „Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego” – 2004 12 Bandurka M. (1976), Rozwój administracyjno-terytorialny powiatu kaliskiego oraz powiatów sąsiedzkich, „Rocznik Kaliski”, t. IX 13 Barańska I. (2002), Architektura Kalisza w dobie Królestwa Kongresowego, Kalisz 14 Bzura D. (2009), Małżeństwa osób wyznania prawosławnego z osobami innych wyznań w świetle akt cerkwi łomżyńskich z lat 1852-1915 [w:] Rosjanie na północno-wschodnim Mazowszu w XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku: studia i materiały, red. M. Gnatowski, Łomża 15 Chimiak Ł. (1999), Gubernatorzy rosyjscy w Królestwie Polskim. Szkic do portretu zbiorowego, Warszawa 16 Chimiak Ł. (2015), Gubernator kaliski Michaił Daragan. Dzieje rosyjskiego urzędnika na zachodnich rubieżach Imperium Romanowych [w:] Między irredentą a kolaboracją: 17 ugoda, lojalizm i legalizm. „Dusza urzędnika” – ludzie i ich kariery, red. A. Szmyt, Olsztyn Cynalewska-Kuczma P. (2004), Architektura cerkiewna Królestwa Polskiego narzędziem integracji z Imperium Rosyjskim, Poznań 18 Drozdowska B. (2002), Życie rodzinne i towarzyskie Rosjan w Królestwie Polskim w latach 1864-1894 [w:] Unifikacja za wszelką cenę. Sprawy polskie w polityce rosyjskiej na przełomie XIX i XX wieku. Studia i materiały, red. A. Szwarc i P Wieczorkiewicz, Warszawa 19 Górak A. (2016), Potomkowie starszyzny kozackiej wśród gubernatorów i wicegubernatorów guberni Królestwa Polskiego. Drogi awansu, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne 143” , z. 2 20 Górak A., Latawiec K. (2013), Gubernatorowie i wicegubernatorowie w Królestwie Polskim po 1867 roku [w:] Dzieje biurokracji na ziemiach polskich, Tom V, część II, red. A. Górak, A. Gaca, Z. Nawojski i K. Latawiec, Włocławek 21 Górak A., Latawiec K., Kozłowski J. (2015), Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867-1918), Lublin 22 Halak M. (2013), Recepcja stylu bizantyjsko-ruskiego w Kaliszu na przykładach Cerkwi św. Jerzego oraz Banku Państwa. Kreowanie nowego wizerunku miasta po 1864 roku [w:] Dziedzictwo kulturowe miasta Kalisza i regionu południowej Wielkopolski. T. 3, red. S. Kowalska, Poznań-Kalisz 23 Jańczak J. (1977), Stosunki ludnościowe [w:] Dzieje Kalisza, red. W. Rusiński, Kalisz 24 Kaszyński M. (2016), Rybnikowowie – wielkopolskie dzieje rodziny, „Polonia Maior Orientalis”, T. III 25 Kijas A. (2006), Rosjanie w Kaliszu i guberni kaliskiej na przełomie XIX XX wieku (do 1914 roku) [w:] Kalisz – miasto otwarte. Mniejszości narodowe i religijne w dziejach Kalisza i ziemi kaliskiej, red. K. Walczak, E. Andrysiak, Kalisz 26 Kozłowski J. (1988), Realizacja reformy administracyjnej w Królestwie Polskim w latach 1867-1875, „Przegląd Historyczny”, nr 2 27 Kozłowski J. (2000), Straż ziemska w Królestwie Polskim w latach 1867-1875, „Przegląd Historyczny”, t. 91 28 Kulik M. (2019), Armia rosyjska w Królestwie Polskim w latach 1815-1856, Warszawa 29 Kunikowska A. (2017), The Orthodox Churches (the Old and the New) of the Holy Apostles Peter and Paul in Kalisz, „Ikonotheka”, nr 27 30 Latawiec K. (2012), Rodzina i życie rodzinne Rosjan w Królestwie Polskim między powstaniem styczniowym a I wojną światową, „Przegląd Historyczny”, t. CIII, z. 4 31 Latawiec K. (2014), Rosyjska straż graniczna w Królestwie Polskim w latach 1851-1914, Lublin 32 Malte R. (2016), Rządy imperialne w Kraju Nadwiślańskim. Królestwo Polskie i cesarstwo rosyjskie 1864-1915, Warszawa 33 Małyszko S. (2003), Zabytkowe cmentarze przy rogatce w Kaliszu, Kalisz 34 Mikołajczyk M. (2014), Dmitro Szymanowski – Grek z urodzenia, Kaliszanin z wyboru, „Polonia Maior Orientalis”, T. I 35 Mikołajczyk M. (2017), Greckie cerkwie w Kaliszu, „Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, t. 17 36 Mikołajczyk M. (2018), Grecka wspólnota w Kaliszu, Kalisz 37 Płachciński K. (2016), Koniński fragment dziejów 13 (5) Kargopolskiego Pułku Dragonów. „Polonia Maior Orientalis”, T. 3, s. 13-23 38 Płócienniczak D. (2011), Budynki cerkiewne Kalisza w XIX i XX wiekach, „Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, nr 12 39 Przygodzki S. (2010), Mniejszości religijne i narodowe w Kaliszu w XIX w. [w:] Kalisz 18,5. Wybrane problemy z dziejów miasta. Materiały sesji popularnonaukowej, Kalisz, 19 października 2010, red. D. Wańka i T. Krokos, Kalisz 40 Raszewska J. (1969), Rozwój zaludnienia miasta Kalisza w latach 1793-1939, „Rocznik Kaliski”, T. II 41 Smorodinow W. (2003), Moja służba w Warszawskim Okręgu Naukowym i zdarzenia ze szkolnego życia:  spomnienia pedagoga. Kielce 42 Smyk G. (1999), Likwidacja odrębności administracyjnych Królestwa Polskiego po powstaniu styczniowym, „Zamojskie Studia i Materiały”, z. 2 43 Smyk G. (2009), Zasady funkcjonowania rosyjskiego modelu biurokratycznego w Królestwie Polskim po powstaniu styczniowym, „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego”, t. 6, cz. 2 44 Smyk G. (2011), Administracja publiczna Królestwa Polskiego w latach 1864-1915, Lublin 45 Sobolewski P. (2017), Sekrety Kalisza, Łódź 46 Tomaszewicz A. (2010), Dobroczynność w guberni kaliskiej 1864-1914, Łódź, 47 Vladimirov K. (2004), The World of Provincial Bureaucracy in late 19th and 20th Century in Russian Poland, New York 48 Wadowska J. (1977), Szkolnictwo i oświata w Kaliszu(okres 1864-1914) [w:] Dzieje Kalisza, red. W. Rusiński, Kalisz 49 Wańka D. (2002), Świat kaliskiej książki pod zaborem rosyjskim ( 1815-1914), Kalisz Wiernicka V. (2015), Rosjanie w Polsce, Warszawa 50 Winiarski B. (1923), Ustrój polityczny ziem polskich w XIX w., Poznań 51 Wysocki P. (2020), Rosjanie w miastach guberni warszawskiej w latach 1864-1915, Białystok 52 Zdrada J. (2005), Historia Polski, 1795-1914, Warszawa 53 Zubowski P. (2014), Cerkwie prawosławne Łodzi i regionu łódzkiego w dwudziestoleciu międzywojennym (1918-1939), Białystok 54 Долбилов М. (2007), Политика русского дела в Западных губерниях в 1863-1868 гг. [w :] Западные окраины Российской империи, red. М. Долбилов i А. Миллер, Москва 55 Цитович Г. А. (1913), Храмы армии и флота. Пятигорск