2083-7658 Dwaj żołnierze nieznani Frajlich Anna author Columbia University 00hj8s172 Correspondence to: Anna Frajlich 23 12 2014 Tom 11, Numer 4 2014 333 346 Copyright © 2014 2014 <p>Szkic jest analizą porównawczą dwóch powieści o I wojnie światowej: <em>Soli ziemi</em> Józefa Wittlina i<em> Pierwszego człowieka</em> Alberta Camus. Autorka nie ogranicza się do analizy obrazu wojny, lecz traktuje tematykę wojenną jako ogólny kontekst, w ramach którego obydwaj pisarze analizują zjawisko ludzkiej anonimowości zarówno na szerokim tle wydarzeń historycznych, jak i w węższym kontekście kwestii samookreślenia i samopoznania. Tego rodzaju koncentracja pozwala na syntezę osobistych i historycznych wątków obu powieści i na przedstawienie wielu wewnętrznych spójności decydujących o wielowymiarowości struktury tematycznej <em>Soli ziemi</em> i <em>Pierwszego człowieka. </em>Porównanie <em>Soli</em> <em>ziemi </em>i <em>Pierwszego człowieka</em> autorka opiera na analizie anonimowości obu bohaterów. Fakty decydujące o specyfi ce tej anonimowości to przynależność do niższych klas społecznych, niepiśmienność oraz charakterystyczna dla obywateli etnicznie zróżnicowanych monarchii i dla emigrantów niemożność identyfi kacji z patriotyczną ideologią wojenną. Wątki społecznej i politycznej anonimowości bohaterów łączą się z wątkami anonimowości uczestników wojny, przez co idea Nieznanego Żołnierza zostaje pogłębiona ideą człowieka nieznanego nie tylko w czasie wojny, lecz i w czasie pokoju</p> 1 Blythe W., The Return of a Lone Stranger, „Esquire”, sierpień 1995. 2 Brombert V., Boyhood’s Dark Fire, „New York Times Book Review”, 27.08.1995. 3 Camus A., Pierwszy człowiek, tłum. J. Guze, Warszawa 1995. 4 Camus A., Resistance, Rebellion, and Death, New York 1995. 5 Cirlot J.E., A Dictionary of Symbols, New York 1962. 6 Essays on Camus’s Exile and the Kingdom, red. J.D. Suther, University of Mississippi, Romance Monographs, Inc, 1980. 7 Hawes E., Sunlight and Silence, „The Nation”, 2 października 1995. 8 Jung C.G., Kerényi C., Essays on a Science of Mythology, New York 1949. 9 King A., Le premiere homme: Camus’s Unfinished Novel, „World Literature Today”, zima 1995. 10 Mały komentarz do „Soli ziemi”, „Wiadomości Literackie” 1936, nr 6. 11 Miłosz Cz., Traktat poetycki [w:] tegoż, Wiersze, t. 2, Kraków 1987. 12 „Odpocząć od zgiełku świata”. Listy Józefa Wittlina do Zofii Starowieyskiej-Morstinowej, oprac. B. Mamoń, „Tygodnik Powszechny”, 3 marca 1996, nr 9. 13 Pre-Exiled Affidavit, przekład (nieopubl.). 14 Royal R., The Other Camus, „Wilson Quarterly”, jesień 1995, s. 62. 15 Showalter E. Jr., Exiles and Strangers: A Reading of Camus’s „Exile and the Kingdom”, Ohio 1984. 16 Viggiani C., „Fall and Exile” Camus 1956–1958 [w:] R. Gay-Crosier, Albert Camus 1980, Second international conference, February 21–23, 1980, the University of Florida, Gainesville, s. 269–276. 17 Wittlin J., Eseje rozproszone, oprac. P. Kądziela, Warszawa 1995. 18 Wittlin J., Sól ziemi, oprac. E. Wiegandt, Wrocław 1991.