2392-0106 Z dziejów klasztoru franciszkanów w Kaliszu 1864-1902. Stan personalny From the history of the Monastery of Franciscans in Kalisz 1864-1902. State Prejs Roland author Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II 765876 Correspondence to: Roland Prejs 10 12 2019 VI 2019 23 34 Copyright © 2019 2019 <p>Artykuł przedstawia ewolucję stanu personalnego klasztoru franciszkanów (Braci Mniejszych Konwentualnych) w Kaliszu w l. 1864-1902. W 1864 r. carat przeprowadził kasatę klasztoru w Królestwie Polskim. Kilkanaście klasztorów zostało jednak zachowanych od kasaty jako tzw. klasztory etatowe – przeznaczone na dożywotnie pomieszczenie zakonników z klasztorów skasowanych. Klasztor w Kaliszu został uznany za klasztor etatowy. Zaraz po kasacie przybyli do niego zakonnicy z innych klasztorów franciszkanów, co sprawiło, że w pierwszej chwili liczba zakonników wzrosła do przeszło 50. Wkrótce jednak nastąpiły zgony, wyjazdy na emigrację, a część zakonników przeszła do duszpasterstwa parafialnego. Wskutek tego liczba zakonników w klasztorze w Kaliszu stopniowo zmniejszała się, tak, że w 1902 r. pozostało ich tylko trzech. W tym stanie rzeczy władze carskie zarządziły zamknięcie klasztoru w Kaliszu.  </p> 2 Archiwum Archidiecezjalne w Lublinie, Spis klasztorów zniesionych i zamkniętych z wyszczególnieniem do jakich klasztorów przenosząsięz nich zakonnicy i z określeniem w przybliżeniu liczby tych ostatnich, sygn. 60 XI 33. 3 Archiwum Diecezjalne we Włocławku, Konsystorz Generalny Kaliski 4 Archiwum Diecezjalne w Siedlcach., sygn. 433 5 Archiwum Prowincji Franciszkanów w Krakowie, Teczka: Martyński Sebastian, S. Martyński, Pamiętnik, k. 2v, bez sygn. 6 Archiwum Prowincji Franciszkanów w Krakowie, Teczka: Zimny Peregryn, bez sygn., 7 Directorium Divini Officii recitandi et Missarum celebrandum [...] ad usum Sacri ac Seraphici Ord. Minor. Conventualium S. P. N. Francisci et Monialium Stae Clarae in Polonia. Editum pro anno 1868, Calissiis 1868. 8 Directorium Divini Officii [...] Seraphici Ordinis Minorum S. P. Francisci Conventualium, Cracoviae 1864. 9 Catalogus ecclesiarum et universi cleri [...] dioecesis wladislaviensis pro anno Domini 1870-1903, Wladislaviae 1870-1903. 11 „Kronika Diecezji Kujawsko-Kaliskiej” 1912 12 „Przegląd Katolicki” 1882, 1884, 1889, 1894 13 „Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie” 1918 15 Budziarek M. (1996), Realizacja ukazu cesarskiego z 8 XI 1864 wobec klasztoru kapucynów w Lublinie, [w:] Zakony franciszkańskie w Polsce, t. 3, Franciszkanie w Polsce XIX wieku, red. J. Kłoczowski, Niepokalanów. 16 Gach P. P. (1984), Kasaty zakonów na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej i Śląska 1773-1914, Lublin. 17 Gach P.P. (1996), Zakony franciszkańskie na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej i Śląska w latach 1773-1914, [w:] Zakony franciszkańskie w Polsce, t. 3, Franciszkanie w Polsce XIX wieku, red. J. Kłoczowski, Niepokalanów. 18 Gajewski S. (1973), Kasata klasztorów w diecezji lubelskiej w roku 1864, „Roczniki Humanistyczne”, t. 21, z. 2. 19 Grzybowski M. M. (1983), Postawa Wincentego Chościak-Popiela, biskupa płockiego, wobec kasaty klasztorów z 1864 r. w jego diecezji, „Studia Płockie”, t. 11. 20 Jabłońska-Deptuła E., Gawrysiakowa J. (1976), Materiały do zaangażowania patriotycznego zakonów męskich w Królestwie Polskim w latach 1861-1864, [w:] Materiały do historii zgromadzeńzakonnych na ziemiach polskich w XIX i początku XX wieku, red. H. Dylągowa [i in.], Lublin. 21 Orzechowska E. (1983), Własnośćpoklasztorna w diecezji sandomierskiej po ukazie z 8 XI 1864 r., „Roczniki Humanistyczne”, t. 31, z. 2. 22 Orzechowska E. (1996), Z działalności patriotycznej bernardynów w Radomiu w dobie powstania styczniowego (1861-1864), [w:] Zakony franciszkańskie w Polsce, t. 3, Franciszkanie w Polsce XIX wieku, red. J. Kłoczowski, Niepokalanów. 23 Petrani A. (1972), Kasata domów zakonnych w Warszawie w 1864 roku w świetle źródełrosyjskich, „Prawo Kanoniczne”, t. 15, nr 1-2. 24 Prejs R. (2000), Franciszkanie Prowincji Polskiej po kasacie 1864 r., „W Nurcie Franciszkańskim”, t. 9. 25 Prejs R. (1998), Pułapki historiografii: z dziejów franciszkanów w Królestwie Polskim po kasacie w 1864 r., „W Nurcie Franciszkańskim”, t. 7. 26 Prejs R. (1998), Rektorzy kościołów pofranciszkańskich. Z dziejów zakonników Królestwa Polskiego po kasacie 1864 r., „Studia Franciszkańskie”, t. 9. 27 Prejs R. (2003), Zakonnicy franciszkańscy Królestwa Polskiego po kasacie 1864 roku. Dzieje – postawy, Warszawa. 28 Raciborski J. (1924), Kościoły kaliskie, „Kronika Diecezji Kujawsko-Kaliskiej”, nr 18. 29 Szymanik L. (1978), Klasztor franciszkański w Kaliszu przed kasatą, Kalisz, (mps). 30 Wójcik W. (1971), Tak zwana reforma klasztorów w 1864 roku na terenie diecezji sandomierskiej, „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne”, t. 23.