1507-4285 Demograficzne drogowskazy dla gerontologicznej pracy socjalnej Demographic signposts for gerontological social work Kluzowa Krystyna author Instytut Socjologii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, ul. Grodzka 52, 31-044 Kraków Correspondence to: Krystyna Kluzowa 25 03 2013 Tom 18, Numer 2 2013 53 64 Copyright © 2013 2013 Spektakularnym przejawem charakterystycznego dla współczesnych czasów procesu starzenia się społeczeństw jest wzrost odsetka ludzi starych. Tworzą oni zbiorowość wewnętrznie zróżnicowaną pod względem wielu cech, między innymi cech demografi cznych. W artykule przedstawiono strukturę zbiorowości polskich seniorów, to jest osób powyżej 65. roku życia, według płci, stanu cywilnego, wieku oraz stopnia niesprawności funkcjonalnej. Cechuje ją przewaga ilościowa kobiet, wysoki udział wdów i zwiększający się odsetek osób sędziwych o ograniczonych możliwościach samodzielnego wykonywania podstawowych czynności życiowych. Zwrócono uwagę na konieczność uwzględnienia demografi cznego zróżnicowania zbiorowości seniorów w planowaniu i realizowaniu działań bezpośrednich i pośrednich z zakresu gerontologicznej pracy socjalnej. 1 Bień B. (2003), „Stan zdrowia i sprawność ludzi starych”, [w:] B. Synak (red.), Polska starość, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. 2 Birch A., Malim T. (2001), Psychologia rozwojowa w zarysie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 3 Błędowski P. (2012), „Potrzeby opiekuńcze osób starszych”, [w:] M. Mossakowska, A. Więcek, P. Błędowski (red.), Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludności w Polsce. PolSenior, Warszawa: Termedia Wydawnictwo Medyczne. 4 Bocheńska-Seweryn M., Kluzowa K. (2011), „Rodzinna i pozarodzinna opieka domowa nad osobami starszymi”, [w:] Z. Szarota (red.), Starość zależna – opieka i pomoc społeczna. Perspektywa gerontologii społecznej, Biblioteka Gerontologii Społecznej, t. 3, Kraków: Oficy- na Wydawnicza AFM. 5 Borowiak E., Kostka T. (2010), Oczekiwania na świadczenia opiekuńcze starszych mieszkańców obszaru miejskiego i wiejskiego oraz instytucji opiekuńczo-pielęgnacyjnych, „Gerontologia Polska”, 18 (4). 6 EUROPOP 2010, http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do.  7 Gee E.M. (2002), Misconceptions and Misapprehensions about Population Ageing, „International Journal of Epidemiology”, 31 (4). 8 Greenglass E. (2004), „Różnice wynikające z ról płciowych, wsparcie społeczne i radzenie sobie ze stresem”, [w:] H. Sęk, R. Cieślak (red.), Wsparcie społeczne, stres i zdrowie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 9 Knoll N., Schwarzer R. (2004), „Prawdziwych przyjaciół… Wsparcie społeczne, stres, choroba i śmierć”, [w:] H. Sęk, R. Cieślak (red.), Wsparcie społeczne, stres i zdrowie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 10 Krakowiak P. (2008), Strata, osierocenie i żałoba. Poradnik dla pomagających i dla osób w żałobie, Gdańsk: Via Medica. 11 Ludność i gospodarstwa domowe. Stan i struktura społeczno-ekonomiczna. Część I. Ludność (2013), Warszawa: GUS. 12 Muszyńska E. (2006), „Kobiety i mężczyźni wobec trudności i kryzysów”, [w:] M. Chomczyńska-Rubacha (red.), Role płciowe. Socjalizacja i rozwój, Łódź: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej. 13 Omyła-Rudzka M. (2012), Polacy wobec własnej starości – komunikat z badań BS/94/2012, Warszawa: CBOS. 14 Prognoza ludności na lata 2008–2035 (2009), Warszawa: GUS. 15 Rocznik demograficzny 2013 (2013), Warszawa: GUS. 16 Russo N.F., Green B.L. (2002), „Kobiety a zdrowie psychiczne”, [w:] B. Wojciszke (red.), Kobiety i mężczyźni: odmienne spojrzenia na różnice, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. 17 Stan zdrowia ludności Polski w 2009 r. (2011), Warszawa: GUS. 18 Starowieyska-Morstinowa Z. (1982), Patrzę i wspominam, Kraków: Wydawnictwo Znak. 19 Steuden S. (2009), „Doświadczanie żałoby przez osoby starsze”, [w:] S. Steuden, S. Tucholska (red.), Psychologiczne aspekty doświadczania żałoby, Lublin: Wydawnictwo KUL. 20 Szarota Z. (2012), „Praca socjalna a człowiek w podeszłym wieku”, [w:] D. Błasiak, I. Piątkowska-Lipka (red.), Rola pracy socjalnej w przeciwdziałaniu zjawisku wykluczenia społecznego, Katowice: ROPS. 21 Szatur-Jaworska B. (2009), „Starzenie się ludności – zadania dla pracy socjalnej”, [w:] K. Wódz, K. Faliszek (red.), Aktywizacja – integracja – spójność społeczna, Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne Akapit. 22 Szatur-Jaworska B., Błędowski P., Dzięgielewska M. (2006), Podstawy gerontologii społecznej, Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR. 23 Szukalski P. (2009), „Starzenie się ludności – wyzwanie XXI wieku”, [w:] P. Szukalski (red.), Przygotowanie do starości. Polacy wobec starzenia się, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych. 24 Trzebińska E. (1999), „Obecność wymiaru Męskość–Kobiecość w psychoterapii. Jak seksizm ingeruje w proces terapeutyczny?”, [w:] J. Mikulska, P. Boski (red.), Męskość–kobiecość w perspektywie indywidualnej i kulturowej, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.