1644-3586 Zmiany powierzchni górnoreglowych polan gorczańskich w latach 1954-2003 Changes in the area of glades in the upper forest vertical zone in the Gorce Mts from 1954 to 2003 Tokarczyk Natalia author Uniwersytet Jagielloński w Krakowie 03bqmcz70 Correspondence to: Natalia Tokarczyk n.tokarczyk@uj.edu.pl 22 03 2012 Zeszyt 128 2012 6 16 Copyright © 2012 2012 Polany stanowią bardzo ważny element środowiska przyrodniczego Gorców. Zaprzestanie na nich wypasu i wykaszania zapoczątkowało proces samorzutnych zmian krajobrazu w wyniku zarastania polan. W artykule opisano zmiany powierzchni górnoreglowych polan w latach 1954–2003, czyli w ciągu niemal 50 lat, kiedy te nieużytkowane już obszary stopniowo ulegały renaturalizacji. 1 Flizak S., 1936, Z życia owczarzy gorczańskich, Wierchy, 14, 69–80. 2 Flizak S., 1966, Polany w Gorcach i Beskidzie Wyspowym, Wierchy, 35, 159–168. 3 Głowacki J., Gronkiewicz T., Kermen W., Proćko P., Rudowska A., Wojtatowicz Z. (red.), 1964, Mała Encyklopedia Rolnicza, PWRiL, Warszawa. 4 Hess M., 1965, Piętra klimatyczne w polskich Karpatach Zachodnich, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Geograficzne, 11. 5 Janczak N., 2010, Renaturalizacja górnoreglowych polan gorczańskich oraz jej skutki w krajobrazie, praca magisterska. Archiwum ZGF IGiGP UJ (maszynopis), Kraków. 6 Jarosz S., 1935, Badania geograficzno-leśne w Gorcach, Prace Rolniczo-Leśne PAU, 16, Kraków. 7 Kolowca J., 1961, Wielki redyk [w:] W. Antoniewicz (red.), Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala. T. 3. Hodowla owiec i bydła w Tatrach Polskich i na Podhalu. Teraźniejszość i przyszłość., Zakł. Narodowy Ossolińskich, Wrocław. 8 Kostuch R., 1997, Polany śródleśne i ich znaczenie dla ekosystemów leśnych, Ekoinżynieria, 5(20), 15–18. 9 Kubijowicz W., 1927, Życie pasterskie w Beskidach Magórskich, Prace Komisji Etnograficznej PAU, 2, Kraków. 10 Łabno G., 2006, Ekologia, Słownik Encyklopedyczny, Wyd. Europa, Wrocław. 11 Michalik S., 1990, Sukcesja roślinności na polanie reglowej w Gorczańskim Parku Narodowym w okresie 20 lat w wyniku zaprzestania wypasu, Prądnik, 2, 137–148. 12 Michalik S., 1998, Charakterystyka, waloryzacja i ogólne zasady ochrony szaty roślinnej [w:] Plan ochrony Gorczańskiego Parku Narodowego, Operat ochrony polan reglowych, Szata roślinna i walory krajobrazowe, Tom Ia1, Archiwum GPN (maszynopis), Poręba Wielka. Nyka J., 1974, Gorce, Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa. 13 Pyrkosz R., Wężyk P., 1999, Użytkowanie polan w Gorcach na przestrzeni lat 1954–1997 na podstawie fotogrametrycznego opracowania zdjęć lotniczych, Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, 9, 223–232. 14 Ruciński M., Tomasiewicz J., 2006, Gorczański Park Narodowy w liczbach [w:] W. Różański (red.), Gorczański Park Narodowy – 25 lat ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego Gorców, GPN, Poręba Wielka, 20–25. 15 Tomasiewicz J., 2006, 25 lat Gorczańskiego Parku Narodowego, Parki Narodowe, 2, 22–29. 16 Zarzycki J., Kaźmierczakowa R., 2006, Przemiany łąk świeżych i pastwisk w Pienińskim Parku Narodowym w ciągu ostatnich 35 lat XX wieku, Studia Naturae, 54, cz. I, 275–304.