0015-573X Skład chemiczny osadów bagiennych z doliny Luciąży (torfowisko Bęczkowice na Równinie Piotrkowskiej) Chemical composition of biogenic sediments from the river valley Luciąża (Bęczkowice peatland in the Piotrków Plain) Borówka Ryszard K. author Tomkowiak Julita author Okupny Daniel author Forysiak Jacek author Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych, Uniwersytet Szczeciński Instytut Geografii, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Uniwersytet Łódzki 05cq64r17 Correspondence to: Ryszard K. Borówka ryszard@univ.szczecin.pl Correspondence to: Julita Tomkowiak Correspondence to: Daniel Okupny Correspondence to: Jacek Forysiak jacek.forysiak@geo.uni.lodz.pl 18 03 2015 Vol. 83 (2015) 2015 5 23 Copyright © 2015 2015 1 Borówka R.K., 1992. The pattern and magnitude of denudation in interplateau sedimentary basins during the Late Vistulian and Holocene (in Polish with English summ.). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewica w Poznaniu, Seria Geografia 54: 1–177. 2 Borówka R.K., 2007. Geochemiczne badania osadów jeziornych strefy umiarkowanej. Studia Limnologica et Talmatologica 1(1): 33–42. 3 Borówka R.K., Tomkowiak J., 2010. Skład chemiczny osadów z profilu torfowiska Żabieniec. [W:] J. Twardy, S. Żurek, J. Forysiak (red.) Torfowisko Żabieniec. Warunki naturalne, rozwój i zapis zmian paleoekologicznych w jego osadach. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań: 163–172. 4 Brännvall M.-L., Binder R., Emteryd O., Renberg I., 2001. Four thousand years of atmospheric lead pollution in northern Europe: a summary from Swedish lake sediments. Journal of Paleolimnology 25: 421–435. 5 Domińczak P., Okupny D., 2010. Spatial variability of selected physicochemical properties of biogenic sediments in the Kopanicha peatland near Skierniewice (in Polish with English summ.). Prace Geograficzne IGiGP 123: 99–110. 6 Fortescue J.A.C., 1980. Environmental geochemistry. A holistic approach. Springer-Verlag, New York: 1–347. 7 Forysiak J., 2012. Record of changes in the natural environment of the Late Weichselian and Holocene preserwed in the sediments of peatlands of the Łódź Region (in Polish with English summ.). Acta Geographica Lodziensia 90: 1–116. 8 Forysiak J., Borówka R.K., Kloss M., Obr emska M., Okupny D. and Żurek S., 2012. Geological and geomorphological features of the Rąbień peatland and preliminary results of investigations of biogenic sediments (in Polish with English summ.). Acta Geographica Lodziensia 100: 65–76. 9 Forysiak J., Borówka R.K., Pawłowski D., Płóciennik M., Twardy J., Żelazna-Wieczorek J., Kloss M. and Żurek S., 2010. Rozwój zbiornika Żabieniec w późnym glacjale i jego znaczenie dla paleoekologii i paleogeografii. [W:] J. Twardy, S. Żurek, J. Forysiak (red.) Torfowisko Żabieniec. Warunki naturalne, rozwój i zapis zmian paleoekologicznych w jego osadach. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań: 191–202. 10 Gałuszka A., 2006. Methods of determining geochemical background in environmental studies (in Polish with English summ.). Regionalne Studia Ekologiczno-Krajobrazowe, Problemy Ekologii Krajobrazu 16: 507–517. 11 Goździk J., Konecka-Betley K., 1992a. Late-Vistulian carbonateous formations in outflow-closed depressions of the Bełchatów brown coal strip mine. Part I. Genesis and stratigraphy (in Polish with English summ.). Roczniki Gleboznawcze 43(3–4): 103–112. 12 Goździk J., Konecka-Betley K., 1992b. Late-Vistulian carbonateous formations in outflow-closed depressions of the Bełchatow brown coal strip mine. Part II. Chemical and mineral composition (in Polish with English summ.). Roczniki Gleboznawcze 43(3–4): 113–124. 13 Grzywna A., 2014. Evaluation of nutrient abundance in peat-muck soils of the Tyśmienica river basin (in Polish with English summ.). IUMZ, Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie, 14(1): 19–26. 14 Hammer Ø., Harper D.A.T., Ryan P.D., 2001. PAST: Paleontological Statistics software package for education and data analysis. Palaeontologia Electronica 4: 9. 15 Kabata-Pendias A., Pendias H., 1979. Pierwiastki śladowe w środowisku biologicznym. Wyd. Geologiczne, Warszawa: 1–300. 16 Kijewski P., 1995. Występowanie metali ciężkich na obszarze środkowego Nadodrza w strefie oddziaływania przemysłu miedziowego. Fizykochemiczne Problemy Mineralurgii 29: 47–54. 17 Kloss M., 2007. Roślinność subfosylna na tle historii wysokich torfowisk mszarnych w północno-wschodniej i środkowej Polsce oraz w Sudetach. Inst. Bad. Leśnictwa, Sękocin Stary: 1–141. 18 Küttner A., Mighall T.M., De Vleeschouwer F., Mauquoy D., Martínez Cortizas A., Foster I.D.L., 19 Krupp E., 2014. A 3300-year atmospheric metal contamination record from Raeburn Flow raised bog, south west Scotland. Journal of Archeological Science 44: 1–11. 20 Kwiatkowski A., 1971. Nieorganiczne składniki torfu. Biuletyn Torf 4, 31: 1–17. 21 Lis J., Pasieczna A., 2001. Tło geochemiczne i anomalie w środowiskach powierzchniowych ziemi w Polsce. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Seria: Górnictwo 48: 123–127. 22 Malawska M., Ekonomiuk A., Wiłkomirski B., 2006. Chemical characteristics of some peatlands in southern Poland. Journal Mires and Peat. International Mire Conservation Group 1: 1–14. 23 Mark owski S., 1980. Struktura i właściwości podtorfowych osadów jeziornych rozprzestrzenionych na Pomorzu Zachodnim jako podstawa ich rozpoznawania i klasyfikacji. Mater. pokonf. „Kreda jeziorna i gytie”, t. 2, PTPNoZ, Oddz. Gorzów-Zielona Góra: 44–55. 24 Matschullat J., Ottenstein R., Reimann C., 2000. Geochemical background – can we calculate it? Environmental Geology 39(9): 990–1000. 25 Okruszko H., 1994. System of hydrogenic soil classification used in Poland. Bibl. Wiad. IMUZ 84: 5–27. 26 Okupny D., 2013. Zmiany środowiska geograficznego w regionie łódzkim w świetle cech geochemicznych osadów wybranych torfowisk. Maszynopis rozprawy doktorskiej, Katedra Geomorfologii i Paleogeografii UŁ, Łódź: 1–173. 27 Okupny D., Fortuniak A., Tomkowiak J., 2013a. Cechy denudacji w regionie łódzkim w późnym vistulianie w świetle chemicznych badań osadów torfowiskowych. Acta Geogaphica Lodziensia 101: 89–99. 28 Okupny D., Fortuniak A., Tomkowiak J., 2013b. Pionowa zmienność składu chemicznego osadów biogenicznych torfowiska Podwódka (Kotlina Szczercowska). [W:] R. K. Borówka, A. Cedro, I. Kavetskyy (red.) Współczesne problemy badań geograficznych, Szczecin: 83–91. 29 Okupny D., Żurek S., Forysiak J., 2014. Spatial pat tern of mire distribution of the Lodz region (in Polish with English summ.). Studia Limnologica et Telmatologica 8(2): 81–91. 30 Pawłowski D., Okupny D., Włodarski W., Zieliński T., 2014. Spatial variability of selected physicochemical parameters within peat deposits in small valley mire: a geostatistical approach. Geologos 20(4): 269–288. 31 Pratte S., Mucci A., Garneau M., 2013. Historical records of atmospheric metal deposition along the St. Lawrence Valley (eastern Canada) based on peat bog cores. Atmospheric Environment 79: 831–840. 32 Reimann C., Arnoldussen A., Boyd R., Finne T. E., Koller F., Nordgulen Ø., Englmaier P., 2007. Element contents in leaves of four plant species (birch, mountain ash, fern and spruce) along antropogenic and geogenic concentration gradients. Science of Total Environment 377: 416–433. 33 Rydelek P., 2011. Origin and composition of mineral particles of selected peat deposits in Lubartowska Upland. (in Polish with English summ.). Water-Environment-Rural Areas 11(2): 135–149. 34 Shotyk W., Nesbit W., Fye W.S., 1990. The behaviour of major and trace elements in complete vertical peat profiles from three Sphagnum bogs. International Journal of Coal Geology 15: 163–190. 35 Starkel L., Pazdur A., Pazdur M. F., Wicik B., Więckowski K., 1998. Lake-level changes and palaeohydrological reconstructions during the Holocene. [w:] M. Ralska-Jasiewiczowa, T. Goslar, T. Madeyska, L. Stark el (eds), Lake Gościąż, Central Poland. A monographic study, Part 1, Instytut Botaniki PAN, Kraków: 225–229. 36 Szewcow A.W., Szukin N.N., Zotow A.A., 2011. The effect of agro-technical compaction of reclaimed peat soil under menaged meadow on its agro-chemical properties (in Polish with English summ.). IUMZ, Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie 11(4): 209–215. 37 Tobolski K., 2004. Kryterium geologiczne w badaniach zbiorników akumulacji biogenicznej (Geological criteria in the studies of biogenic accumulation basins). Regionalny Monitoring Środowiska Przyrodniczego 5: 119–126. 38 Wasylikowa K., 1964. Vegetation and climate of the Late Glacial in Central Poland based on investigations made at Witów near Łęczyca (in Polish with English summ.). Biuletyn Peryglacjalny 13: 261–417. 39 Wasylikowa K., 2011. Wiek osadów spągowych torfowiska Silne Bagno koło Witowa w świetle analizy pyłkowej. Warsz. Nauk. “Torfowiska w krajobrazie przekształconym – funkcjonowanie i ochrona”, Wawrzkowizna, 1–3 czerwca 2011: 93–94. 40 Woszczyk M., Spychalski M., 2007. Factors influencing temporal changes in heavy metal contends in the deposits of Lake Sarbsko (Gardno-Łeba coastal plain) on the background of the basin evolution. (in Polish with English summ.). Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych 31: 485–497. 41 Zając I., Kucharski L., Kil E., 2012. Problems of protection of peatlands in Central Poland on the ex ample SAC Natura 2000 „Łąka w Bęczkowicach” and adjacent areas. [W:] J. Forysiak, L. Kucharski, M. Ziułkiewicz (red.) Peatlands and semi-natural landscape – their transformation and the possibility of protection. Bogucki Wyd. Naukowe, Poznań: 11–18. 42 Zgłobicki W., 2008. Geochemiczny zapis działalności człowieka w osadach stokowych i rzecznych. Wyd. UMCS, Lublin: 1–240. 43 Żurek S., 1990. The relation between peatland development and natural environment of eastern Poland (in Polish with English summ.). Roczniki Nauk Rolniczych, seria D, Monografie 220: 1–175. 44 Żurek S., 1994. Mapa torfowisk 42.4.3. Skala 1: 3 000 000. Mapa wieku torfowisk 42.4.4. Skala 1: 3 000 000. [W:] M. Najgrakowski (red.) Atlas Rzeczpospolitej Polskiej. PAN, Warszawa.