1426-5915 Expanding the network of highways and expressways in the post-socialist countries of the European Union in the years 2004–2019 Rozbudowa sieci autostrad i dróg ekspresowych postsocjalistycznych państwach Unii Europejskiej w latach 2004-2019 Koziarski Stanisław M. author Institute of Socio-Economic Geography and Spatial Management, University of Opole, ul. Ozimska 46a 45-058 Opole Correspondence to: Stanisław M. Koziarski stanislaw.koziarski@uni.opole.pl 30 06 2020 23 (3) 2020 41 60 Copyright © 2020 2020 <p>The aim of this article is to analyze the pace of expansion of the network of highways and expressways over the past 15 years of membership in the European Union. Joining the European Union by such post-socialist countries as: Poland, Lithuania, Latvia, Estonia, the Czech Republic, Slovakia, Hungary, Slovenia (2004), Bulgaria, Romania (2007) and Croatia (2013) as well as the funds received for the development of transport infrastructure significantly contributed to the boom in the pace of road investments in these countries. The existing networks of highways and expressways in the 11 analyzed countries are at the stage of creating major national and international connections. The most advanced expansion of the national highway system is taking place in Poland and Hungary. Stable development, with a slight annual growth of the length of new highways, is taking place in Bulgaria, Croatia, the Czech Republic, Romania, Slovakia and Slovenia. Stagnation in the development of roads of this type is occurring in Lithuania, Latvia and Estonia. Toll roads are operated in 8 out of 11 analyzed countries. The vignette system for highways is used in Bulgaria, the Czech Republic, Slovakia, Slovenia, Romania and Hungary. Toll is paid at tollbooths in Croatia and Poland. Most of the highways in Central Europe are concentrated around the capital agglomerations, e.g. Budapest, Prague, Bratislava, Ljubljana, Zagreb, Sofia and Bucharest, with the exception of Warsaw, which is slowly rebuilding its central position in the network of expressways (A-2, S-7, S-8, S-17) in Poland. The first sections of highways in the discussed countries, except for Poland, were located around the capital cities. The layout of the highway network is often determined by the orography of the terrain, especially the course of mountain ranges, great rivers and coasts. Due to the varied topography, costs are rising, and the construction time of engineering structures such as tunnels, overpasses and bridges is longer, with countries such as Croatia, Slovenia, Slovakia, and recently also the Czech Republic, Poland and Romania being forced to build them.</p> 1 Bezruchonak A., 2017, Geographic structure of road transportation and logistics infrastructure in the Republic of Belarus, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 20 (2), s. 8-18 2 Cialone E., Saccone A., 1999, Le autostrade in Europa, Autostrade, nr 1, s. 81-116. 3 EU Transport in Figures: Statistical Pocketbook 2018, 2018, Publications Office of the European Union, Luxembourg. 4 Fielenbach R., Firk H., 1992, Bundesautobahn in den 80er Jahren, Strasse+Autobahn, H.5. 5 Kent B., 2019, Taking the high-tech road, Highways, nr 1, p. 22-24. 6 Komornicki T., 1995, Transgraniczna infrastruktura transportowa Polski, Przegląd Geograficzny, t. LXVII, z. 1-2, s. 45-53. 7 Komornicki T., 2003, Factors of development of car ownership in Poland, Transport Reviews, 23, 4, Taylor and Francis, London, p. 413-432. 8 Komornicki T., Rosik P., Śleszyński P., Solon J., Wiśniewski R., Stępniak M., Czapiewski K., Goliszek S., 2013, Wpływ budowy autostrad i dróg ekspresowych na rozwój społeczno-gospodarczy i terytorialny Polski. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa, s. 215. 9 Komornicki T., Śleszyński P., Rosik P., Pomianowski W., 2010, Dostępność przestrzenna jako przesłanka kształtowania polskiej polityki transportowej, Biuletyn KPZK, nr 241, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, s. 167. 10 Komornicki T., Wiśniewski R., Baranowski J., Błażejczyk K., Degórski M., Goliszek S., Rosik P., Solon J., Stępniak M., Zawiska I., 2015, Wpływ wybranych korytarzy drogowych na środowisko przyrodnicze i rozwój społeczno-ekonomiczny obszarów przyległych, Prace Geograficzne, nr 249, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa, s. 202. 11 Komornicki T., 2019, Transport infrastructure and accessibility. [w]: Social and economic development in Central and Eastern Europe: Stability and change after 1990, red. Grzegorz Gorzelak, Routledge, London, p. 244-266. 12 Koziarski S., 2004, Rozwój przestrzenny sieci autostrad na świecie, Uniwersytet Opolski, Studia i monografie, nr 341, Opole, s. 312. 13 Koziarski S., 2014, Polska w systemie transportowym Unii Europejskiej. Inwestycje infrastrukturalne, Uniwersytet Opolski, Studia i monografie, nr 512, Opole, s. 235 14 Koziarski S., 2018, Kierunki rozwoju sieci autostrad i dróg ekspresowych w Polsce, Prace Komisji Geografii Komunikacji Polskiego Towarzystwa Geograficznego, t. 21 (3), s. 7-30. 15 Palmowski T., 2013, Kaliningrad – szansa czy zagrożenie dla Europy Bałtyckiej? Monografia społeczno-gospodarcza, Uniwersytet Gdański, Wydawnictwo „Bernardinum”, Gdańsk – Pelplin, s. 352. 16 Połom M., Goliszek S., 2017, Transport in Poland during the period of accession to the European Union, Journal of Geography, Politics and Society, 7, 3, s. 41–49. 17 Rodrigue J.-P., Comtois C., Slack B., 2006, The Geography of Transport Systems, Routledge, London. 18 Rosik P., 2012, Dostępność lądowa przestrzeni Polski w wymiarze europejskim, Prace Geograficzne, nr 233, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa, s. 307. 19 Rosik P., Komornicki T., Goliszek S., Śleszyński P., Szarata A., Szejgiec-Kolenda B., Pomianowski W., Kowalczyk K., 2018, Kompleksowe modelowanie osobowego ruchu drogowego w Polsce. Uwarunkowania na poziomie gminnym. Prace Geograficzne, nr 267, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa, s. 242. 20 Rosik P., Kowalczyk K., 2015, Rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej a przesunięcie modalne w Polsce w latach 2000-2010, Prace Geograficzne, nr 248, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa, s. 215. 21 Runge J., 2007, Metody badań w geografii społeczno-ekonomicznej – elementy metodologii, wybrane narzędzia badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 471. 22 Śleszyński P., 2009, Rozwój nowoczesnej drogowej sieci transportowej a efektywność połączeń głównych ośrodków miejskich (1989-2015), Autostrady, nr 7, s. 50-53. 23 Śleszyński P., 2014, Transport- and settlement-related time efficiency of road journeys taken in Poland, Geographia Polonica, Volume 87, Issue 1, pp. 157-160. 24 Taaffe E.J., Gauthier H.L., O’Kelly M.E., 1996, Geography of transportation, Prentice Hall, New Jersey. 25 Taylor Z., Ciechański A., 2017, Deregulacja i przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw transportu lądowego w Polsce na tle polityki spójności UE, Prace Geograficzne, nr 257, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa, s. 269. 26 Taylor Z., Ciechański A., 2018, Systemic transformation and changes in surface transport companies in Poland: A synthesis after twenty-five years, Journal of Transport Geography, 70, s. 114-122. 27 Taylor Z., Potrykowski M., 1982, Geografia transportu. Zarys problemów, modeli i metod badawczych, PWN, Warszawa. 28 Wendt J., 1999, Geopolityczne aspekty tranzytu w Europie Środkowej, Geopolitical Studies, vol. 6, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa. 29 Węcławowicz G., Bański J., Degórski M., Komornicki T., Korcelli P., Śleszyński P., 2006, Przestrzenne zagospodarowanie Polski na początku XXI wieku, Monografie, nr 6, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa. 30 Wiskulski T., 2017, Drogowa dostępność transportowa z Polski do regionów turystycznych w Chorwacji, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, t. 20(4), s. 62-73. 32 https://www.gddkia.gov.pl [10.02.2020] 33 https://www.avtomagistrali.com/bg/ [10.02.2020] 34 https://www.ceskedalnice.sk [10.02.2020] 35 https://www.cnadnr.ro [10.02.2020] 36 https://www.dars.si [10.02.2020] 37 https://www.dialnice.smz.sk [10.02.2020] 38 https://www.hac.hr [10.02.2020] 39 https://www.historiadialnic.sk [10.02.2020] 40 https://www.huka.hr [10.02.2020] 41 https://www.ndsas.sk [10.02.2020] 42 https://www.rsd.cz [10.02.2020] 43 https://www.skyscraperercity.com [10.02.2020] 44 https://www.ssc.sk [10.02.2020] 45 https://www.ec.europa.eu/transport [10.02.2020] 46 https://www.130km.ro [10.02.2020]