1425-6851 Modusy ekfrazy: sieneński kondotier Simone Martiniego oczami Zbigniewa Herberta i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego Modes of ekphrasis: Simone Martini’s fresco of the commander of the Sienese troops as seen by Zbigniew Herbert and Gustaw Herling-Grudziński Słodczyk Rozalia author Uniwersytet Warszawski 039bjqg32 Correspondence to: Rozalia Słodczyk rslodczyk@wp.pl 01 03 2018 Numer 35– Słowo i obraz w przekładzie 2 2017 21 38 Copyright © 2018 2018 1 Bałus W. 2013. Efekt widzialności, Kraków: Universitas. 2 Bassnett S. 2010. Od komparatystyki literackiej do translantologii, przeł. A. Pokojska, w: T. Bilczewski (red.), Niewspółmierność. Perspektywy nowoczesnej komparatystyki. Antologia, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 481–509. 3 Belting H. 2007. Antropologia obrazu. Szkice do nauki o obrazie, przeł. M. Bryl, Kraków: Universitas. 4 Berkan-Jabłońska M. 2008. Wizje sztuki w twórczości Zbigniewa Herberta, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. 5 Bielska-Krawczyk J. 2004. Między widzialnym a niewidzialnym. Twórczość Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Kraków: Universitas. 6 Bielska-Krawczyk J. 2013. „Gustaw Herling-Grudziński wobec treści antropologicznych sztuki dawnych mistrzów”, w: A. Stankowska, M. Śniedziewska, M. Telicki (red.), „Cienie wielkich artystów”. Gustaw Herling-Grudziński i dawne malarstwo europejskie, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 95–112. 7 Bilczewski T. 2010. Komparatystyka i interpretacja. Nowoczesne badania porównawcze wobec translatologii, Kraków: Universitas. 8 Carpenter B. 2000. Zbigniewa Herberta lekcja sztuki, przeł. M. Heydel, w: A. Franaszek (wybór i wstęp), Poznawanie Herberta. Tom 2, Kraków: Wydawnictwo Literackie, s. 213–226. 9 Clüver C. 1989. On Intersemiotic Transposition, „Poetics Today” 10 (1), s. 55–90. 10 Clüver C. 1998. „Quotation, Enargeia, and the Functions of Ekphrasis”, w: V. Robillard, E. Jongeneel (red.), Pictures into Words: Theoretical and Descriptive Approaches to Ekphrasis, Amsterdam: Vu University Press, s. 35–52. 11 De Castris P.L. 2007. Simone Martini, Milano: Federico Motta Editore. 12 Dębska-Kossakowska A. 2009. Jan Józef Szczepański, Gustaw Herling-Grudziński wobec sztuki, Warszawa: Wydawnictwo Neriton. 13 Dziadek A. 2006. Apologia twórczej swobody. Eseje Zbigniewa Herberta: opis – uobecnienie – interpretacja, w: J.M. Ruszar (red.), Zmysł wzroku, zmysł sztuki. Prywatna historia sztuki Zbigniewa Herberta, Materiały z Warsztatów Herbertowskich w Oborach (jesień 2005), cz. II, Lublin: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej „Gaudium”, s. 30–50. 14 Elsner J. 2010. Art History as Ekphrasis, „Art History” 33 (1), s. 11–27. 15 Fiut A. 2001. Poeta – eseistą, w: M. Woźniak-Łabieniec, J. Wiśniewski (red.), Twórczość Herberta. Studia, Kraków: Universitas, s. 123–148. 16 Herbert nieznany. Rozmowy. 2008. Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich. 17 Herbert Z. 1993. Martwa natura z wędzidłem, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie. 18 Herbert Z. 2004. Barbarzyńca w ogrodzie, Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich. 19 Herling-Grudziński G. 1994. Sześć medalionów i Srebrna Szkatułka, Warszawa: Czytelnik. 20 Hoek L.H. 1994. Image and Word: An Exciting Relationship..., „Interactions – The Bulletin of International Association of Word and Image Studies” 12, http://iawis.org/interactions-the-bulletin-of-i-a-w-i-s-no-12-april-1994/ [dostęp: 10.10.2017]. 21 Jakobson R. 1989. O językoznawczych aspektach przekładu, przeł. L. Pszczołowska, w: W poszukiwaniu istoty języka. Wybór pism 1, M.R. Mayenowa (wybór i red.), Warszawa: PIW, s. 372–381. 22 Kopczyk M. 2002. Czy można opisać obraz? Problem przekładu intersemiotycznego w eseistyce Herberta, w: B. Tokarz (red.), Dwudziestowieczna ikonosfera w literaturach europejskich. Wizualizacja w literaturze, Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, s. 152–161. 23 Kozicka D. 2003. Wędrowcy światów prawdziwych. Dwudziestowieczne relacje z podróży, Kraków: Universitas. 24 Kudelska D. 1997. Herling-Grudziński a sztuka, w: Kudelski Z. (red.), Herling-Grudziński i krytycy. Antologia tekstów, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 162–171. 25 Kudelska D. 2013. Warsztaty – pisarza, polonisty i historyka sztuki, w: A. Stankowska, M. Śniedziewska, M. Telicki (red.), „Cienie wielkich artystów”. Gustaw Herling-Grudziński i dawne malarstwo europejskie, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 35–60. 26 Kudelski Z. (wybór i opracowanie). 1997. Herling-Grudziński i krytycy. Antologia tekstów, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. 27 Mallory M., Moran G. 1986. New Evidence Concerning „Guidoriccio”, „The Burlington Magazine” 128 (997), s. 250–259. 28 Malraux A. 2005. Muzeum wyobraźni (fragmenty), przeł. A. Dziadek, w: M. Popczyk (red.), Muzeum sztuki. Antologia, Kraków: Universitas, s. 185–210. 29 Mitchell W.J.T. 1994. Ekphrasis and the Other, w: Picture Theory. Essays on Verbal and Visual Representation, Chicago: University of Chicago Press, s. 151–181. 30 Norman D. 2003. „Civic Art in the Palazzo Pubblico”, w: D. Norman, Painting in Late Medieval and Renaissance Siena (1260–1555), New Haven–London: Yale University Press, s. 89–103. 31 Poprzęcka M. 2008. Obraz pod powiekami, w: M. Poprzęcka, Inne obrazy. Oko, widzenie, sztuka. Od Albertiego do Duchampa, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, s. 139–165. 32 Przybylski R.K. 2013. Pozostając w aurze dzieł sztuki, w: A. Stankowska, M. Śniedziewska, M. Telicki (red.), „Cienie wielkich artystów”. Gustaw Herling-Grudziński i dawne malarstwo europejskie, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 21–34. 33 Rodziński S. 1997. Wobec tajemnicy, w: Kudelski Z. (red.), Herling-Grudziński i krytycy. Antologia tekstów, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 427–430. 34 Ruszar J.M. (red.) 2006. Zmysł wzroku, zmysł sztuki. Prywatna historia sztuki Zbigniewa Herberta, Materiały z Warsztatów Herbertowskich w Oborach (jesień 2005), cz. I i II, Lublin: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej „Gaudium”. 35 Spitzer L. 1955, The „Ode on a Grecian Urn” or Content vs. Metagrammar, „Comparative Literature” 7 (3), s. 203–225. 36 Stankowska A., Śniedziewska M. i Telicki M. (red.). 2013. „Cienie wielkich artystów”. Gustaw Herling-Grudziński i dawne malarstwo europejskie, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 37 Stanzel F. 1970. Sytuacja narracyjna i epicki czas przeszły, przeł. R. Handke, „Pamiętnik Literacki” 4, s. 219–232. 38 Steiner W. 1982. The Colors of Rhetoric: Problems in the Relation between Modern Literature and Painting, Chicago–London: The University of Chicago Press. 39 Sugiera M. 1991. Eseista w ogrodzie kultury, w: M. Wyka (red.), Polski esej. Studia, Kraków: Universitas, s. 51–77. 40 Torriti P. 1997. Simone Martini, Firenze: Giunti. 41 Venuti L. 2010. Ekphrasis, Translation, Critique, „Art in Translation” 2 (2), s. 131–152. 42 Wagner P. 1996. Ekphrasis, Iconotexts, and Intermediality – the State(s) of the Art(s), w: P. Wagner (red.), Icons, Texts, Iconotexts: Essays on Ekphrasis and Intermediality, Berlin–New York: Walter de Gruyter, s. 1–40. 43 Walzel O. 1974. Wzajemne naświetlanie się sztuk. Przyczynek do oceny pojęć z zakresu historii sztuki, przeł. O. Dobijanka, w: S. Skwarczyńska (red.), Teoria badań literackich za granicą, t. II, cz. I, Kraków: Wydawnictwo Literackie, s. 161–189. 44 Wiegandt E. 1995. Eseje poety, w: P. Czapliński, P. Śliwiński, E. Wiegandt (red.), Czytanie Herberta, Poznań: Wydawnictwo WiS, s. 212–228. 45 Wysłouch S. 2002. Inny opis? Wizualizacja a problem epickości (na przykładzie polskiej prozy lat 90.), w: B. Tokarz (red.), Dwudziestowieczna ikonosfera w literaturach europejskich. Wizualizacja w literaturze, Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, s. 229–241. 46 Wysłouch S. 2009. Ekfraza czy przekład intersemiotyczny?, w: S. Wysłouch, B. Przymuszała (red.), Ruchome granice literatury. W kręgu teorii kulturowej, Warszawa: PWN, s. 48–64. 47 Zieliński J. 1991. Gustaw Herling-Grudziński w roli historyka sztuki, w: S. Wysłouch i R.K. Przybylski (red.), Etos i artyzm. Rzecz o Herlingu-Grudzińskim, Poznań: wydawnictwo a5, s. 223–233.