1731-2442 Zieleń jako element kształtowania miejskich przestrzeni publicznych dedykowanych kulturze – wybrane przykłady Greenery as an element of shaping urban public spaces dedicated to culture—selected examples Gyurkovich Mateusz author Sotoca Adolfo author Instytut Projektowania Urbanistycznego, Wydział Architektury, Politechnika Krakowska Department of Civil, Environmental and Nature Resources Engineering, Luleå University of Technology, Sweden Illinois School of Architecture, UI-UC, Associate Professor, ETSAV ‒ UPC_BarcelonaTECH Correspondence to: Mateusz Gyurkovich mateusz.gyurkovich@pk.edu.pl Correspondence to: Adolfo Sotoca adolfo.sotoca@ltu.se 08 01 2019 24/2018 2018 99 110 Copyright © 2019 2019 <p>Obiekty i zespoły architektoniczno-urbanistyczne związane z funkcjami kultury stanowią obecnie w miastach europejskich znaczące dla ich statusu i wizerunku elementy struktury przestrzennej. Współtworzą istotne sekwencje wnętrz urbanistyczno­-krajobrazowych, zarówno w obrębie historycznych układów przestrzennych, jak i nowo projektowanych, w tym najczęściej poddawanych procesom rewitalizacyjnym, fragmentów tkanki miejskiej. Wielu z tych przestrzeni towarzyszą kompozycje zielone, najczęściej w postaci niewielkich klombów lub szpalerów drzew, podkreślających monumentalizm założeń urbani­stycznych i architektonicznych, które mają symbolizować rangę i pozycję poszczególnych instytucji kultury. Poza historycz­nymi założeniami rezydencjalno-parkowymi, adaptowanymi obecnie na funkcje związane z kulturą, niezwykle rzadko zdarza się, aby skomponowana zieleń dominowała w tego typu założeniach, nie będąc przede wszystkim tłem dla architektury, ale równoprawnym, jeśli nawet nie- dominującym, elementem kształtującym miejską przestrzeń publiczną. Publikacja przywołu­je kilka przykładów współczesnych realizacji takich przestrzeni w metropoliach europejskich.</p> 1 [1] 22@Barcelona, 10 Anys de renovació urbana, Ajuntament de Barce­lona, Barcelona 2012 2 [2] Białkiewicz J.J., Muzeum Katyńskie na terenie Cytadeli Warszawskiej – obiekt historyczny w interpretacji nowoczesnej architektury muzeal­nej, Wiadomości Konserwatorskie – Journal of Heritage Conservation, nr 52/2017 3 [3] Blazy R., Concepts of transformations of cities – examples from the Silesian Agglomeration, Technical Transactions, Vol. 4/2018 4 [4] Busquets J., Barcelona. The urban evolution of a compact city, Nicolodi; Harvard University Graduate School of Design, Rovereto, Cambridge, MA 2005 5 [5] Cymer A., Morze z betonu, Architektura &amp; Biznes nr 06/2013 6 [6] Gyurkovich M., 22@Barcelona - The City of Knowledge Civilization, Technical Transactions, Seria A, z. 4A/2012 (rok 109) 7 [7] Gyurkovich M., Social Space and Public Space in the Central Resi­dential Districts of Barcelona, Środowisko Mieszkaniowe/ Housing En­vironment, no. 10/2012 8 [8] Gyurkovich M., Hybrydowe przestrzenie kultury we współczesnym mieście europejskim, Wyd. PK., Kraków 2013 9 [9] Ingrosso C., Barcelona. Architecture, City and Society 1975-2015, Skira, Milano 2011 10 [10] Kosiński W., Zieliński M., Urbanistyka krajobrazu i krajobraz urbani­styczny. Teoria. Praktyka. Edukacja, Przestrzeń i Forma nr 25/2016 11 [11] Lenartowicz J.K., Architektura trwogi, Polska Sztuka Ludowa –Kon­teksty-Antropologia Kultury- Etnografia-Sztuka nr 3-4(262-263), rok LVII, Instytut Sztuki PAN, Fundacja Kultury, 2003 12 [12] Miralles R., Sierra P., Barcelona, Arquitectura contemporània 1979-2010, Editions Poligrafa, Barcelona 2010 13 [13] Purchla J., Sepioł J. (eds.), Form Follows Freedom, Architecture for Culture in Poland 2000+, ICC, Cracow 2015 14 [14] de Solà-Morales M., Deu Lliçons sobre Barcelona, COAC, Barce­lona 2011 15 [15] Sudjic D., Język miast, Karakter, Kraków 2017 16 [16] Tyrała G., Piąty element, Architektura &amp; Biznes nr. 02/2010 17 [17] Wantuch-Matla D., Microspaces – an outline of typological research based on examples from Krakow, Technical Transactions, Vol. 4/2018 18 [18] Wejchert K., Elementy kompozycji urbanistycznej, Arkady, Warsza­wa 1974 19 [19] Wrażliwość dwóch pokoleń – o Muzeum Katyńskim Krzysztof My­cielski, www.architektura.muratorplus.pl – dostęp lipiec 2018 20 [20] Zachariasz A., Zieleń jako współczesny czynnik miastotwórczy ze szczególnym uwzględnieniem roli parków publicznych, Wyd. PK, Kra­ków, 2006 21 [21] Zachariasz A., Nowoczesna architektura krajobrazu - współczesne parki i place, Czasopismo Techniczne, Seria Architektura, z. 4A/2007 (rok 104)