1644-3586 Turystyka i handel przygraniczny – przykład wschodniego pogranicza Polski Tourism and trade in borderlands – an example of Polish eastern borderland Brzosko-Sermak Agnieszka author Instytut Geografii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, ul. Podchorążych 2, 30-084 Kraków Correspondence to: Agnieszka Brzosko-Sermak abrzosko@up.krakow.pl 02 09 2015 Zeszyt 141 2015 43 55 Copyright © 2015 2015 Głównym celem artykułu było przedstawienie zjawiska turystyki zakupowej w obrębie wschodniego pogranicza Polski na tle problemów rozwojowych regionu. Turystyka i handel przygraniczny są jednym z pomysłów na przezwyciężenie problemów peryferyjności i słabego rozwoju społeczno-gospodarczego analizowanego obszaru. Przedstawiono czynniki wpływające na zakupy jako motywację do podróżowania. Turystykę zakupową w pobliżu wschodniej granicy Polski scharakteryzowano na podstawie analizy celów handlowych, częstotliwości przekraczania granic oraz struktury i średniej wysokości poniesionych wydatków. 1 Adey P., 2004, Secured and Sorted Mobilities: Examples from the Airport, Surveillance and Society, 1 ( 4 ), 500 – 519. 2 Aubert A., 2002, A turizmus földrajza, [w:] J. Tóth ( red. ), Általános ársadalomföldrajz II., Dialóg Campus Kiadó, Budapest–Pécs, 143 – 159. 3 Bigo D., 2002, Security and Immigration: Toward a Critique of the Governmentality of Unease, Alternatives, 27 ( 1 ), 63 – 92. 4 Brzosko-Sermak A., 2006, Zróżnicowanie poziomu życia w miastach nadgranicznych województwa podlaskiego, Dokumentacja Geograficzna, 33, 21 – 26. 5 Brzosko-Sermak A., 2007, Theoretical Deliberations on Frontier Location of Cities, Bulletin of Geography, ( Socio-Economic series ), 7, 73 – 86. 6 Brzosko-Sermak A., 2013, Hierarchia i problemy demograficzne miast wschodniego pogranicza Polski, [w:] P. Raźniak ( red. ), Społeczno-ekonomiczne przemiany regionów, Oficyna Wydawnicza AFM Kraków, 21 – 43. 7 Chojnicki Z., 1999, Podstawy metodologiczne i teoretyczne geografii, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań. 8 Christiansen T., Snepenger D.J., 2002, Is it the mood or the mall that encourages tourists to shop?, Journal of Shopping Center Research, 9 (1), 7 – 26. 9 Crook S., Pakulski J., Waters M., 1992, Postmodernization: Change in Advanced Society, Sage Publications, London. 10 Di Matteo L., 1999, Using alternative methods to estimate the determinants of cross-border trips, Applied Economics, 31 (1), 77 – 88. 11 Greer J., 2002, Developing trans-jurisdictional tourism partnerships: insights from the island of Ireland, Tourism Management, 23, 355 – 366. 12 GUS, 2010, Główny Urząd Statystyczny, Badanie obrotu towarów i usług w ruchu granicznym na granicy zewnętrznej Unii Europejskiej na terenie Polski w I – IV kwartale 2010 roku, GUS, Rzeszów. 13 GUS, 2011a, Główny Urząd Statystyczny, Analiza zjawisk społeczno-gospodarczych na obszarach transgranicznych, Rzeszów. 14 GUS, 2011b, Główny Urząd Statystyczny, Badanie obrotu towarów i usług w ruchu granicznym na granicy zewnętrznej Unii Europejskiej na terenie Polski w I – IV kwartale 2011 roku, GUS, Rzeszów. 15 GUS, 2012a, Główny Urząd Statystyczny, Badanie obrotu towarów i usług w ruchu granicznym na granicy zewnętrznej Unii Europejskiej na terenie Polski w I – IV kwartale 2012 roku, Rzeszów. 16 GUS, 2012b, Główny Urząd Statystyczny, Charakterystyka obszarów przygranicznych zewnętrznej granicy Unii Europejskiej na terenie Polski – Turystyka w 2011 roku, Informacja Sygnalna, Warszawa-Rzeszów. 17 GUS, 2013a, Główny Urząd Statystyczny, Badanie obrotu towarów i usług w ruchu granicznym na granicy zewnętrznej Unii Europejskiej na terenie Polski w I – IV kwartale 2013 roku, Rzeszów. 18 GUS, 2013b, Główny Urząd Statystyczny, Charakterystyka obszarów przygranicznych zewnętrznej granicy Unii Europejskiej na terenie Polski – Turystyka w 2012 roku, Informacja Sygnalna, Warszawa-Rzeszów. 19 GUS, 2013c, Główny Urząd Statystyczny, Ruch graniczny oraz przepływ towarów i usług na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej na terenie Polski w 2012 roku, Informacje i Opracowania Statystyczne, Warszawa-Rzeszów. 20 Hansen N., 2001, The Economic Development of Border Regions, Growth and change, 8 (4), 2 – 8. 21 Huysmans J., 1995, Migrants as a Security Problem: Dangers of “Securitizing ” Societal Issues, [w:] R. Miles, D. Thränhardt ( red. ), Migration and European Integration: Dynamics of Inclusion and Exclusion, Pinter, London, 53 – 72. 22 Ilbery B., Maye D., 2006, Retailing local food in the Scottish-English borders: A supply chain perspective, Geoforum, 37, 352 – 367. 23 Jerczyński M., 2002, Funkcje granic w integrującej się Europie, Biuletyn Geograficzny, 1, 61 – 65. 24 Kozma G., 2005, Terület-és településmarketing, Kossuth Egyetemi Kiadó, Debrecen. 25 Knox P., Marston S.A., 1998, Places and Regions in Global Context: Human Geography, Prentice Hall, Upper Saddle River, New Jersey. 26 Leimgruber W., 1998, Defying political boundaries: Transborder tourism in a regional context, Visions in Leisure and Business, 17 (3), 8 – 29. 27 Lucas V., 2004, Cross-border shopping in a federal economy, Regional Science and Urban Economics, 34, 365 – 385. 28 Ratti R., 1996, Problématique de la Frontière et du Développement des Régions-Frontières, Sciences de la Société, 37, 37 – 47. 29 Rozporządzenie ( WE ) nr 1342/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie zmiany rozporządzenia ( WE ) nr 1931/2006 r. w odniesieniu do włączenia obwodu kaliningradzkiego i niektórych powiatów polskich do obszaru uznawanego za strefę przygraniczną ( Dz. Urz. UE nr L 347 z dnia 30 grudnia 2011 r. ). 30 Rozporządzenie ( WE ) nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiające przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich i zmieniające postanowienia Konwencji z Schengen ( Dz. Urz. UE nr L 405 z dnia 30 grudnia 2006 r., z późn. zm. ). 31 Timothy D.J., 2000, Borderlands: An Unlikely Tourist Destination?, IBRU Boundary and Security Bulletin, 57 – 65. 32 Timothy D.J., 2001, Tourism and Political Boundaries, Routledge, London. 33 Timothy D.J., 2005, Shopping Tourism, Retailing and Leisure, Channel View Publications, Clevedon. 34 Timothy D.J., Butler R.W., 1995, Cross-Border Shopping a North American Perspective, Annals of Tourism Research, 22 (1), 16 – 34. 35 Tömöri M., 2010, Investigating Shopping Tourism along the Borders of Hungary: A Theoretical Perspective, GeoJournal of Tourism and Geosites, 6 (2), 202 – 210. 36 Wachowiak H., 2006, Tourism and Borders: Contemporary Issues, Policies and International Research, Ashgate, Aldershot. 37 Walters W., 2006, Border/Control, European Journal of Social Theory, 9 ( 2 ), 187 – 203.