1731-2442 Eksperymenty ze światłem dziennym. Efekty świetlne w kompozycji architektonicznej Experiments with Daylight. Lighting Effects in Architectural Composition Haupt Patrycja author Institute of Urban Design, Faculty of Architecture, Cracow University of Technology Correspondence to: Patrycja Haupt phaupt@pk.edu.pl 01 12 2017 20/2017 2017 95 104 Copyright © 2017 2017 <p>Wielokrotnie powtarzana za Le Corbusierem definicja architektury brzmi „Architektura to przemyślana, bezbłędna, wspaniała gra brył w świetle”. Dla pełnego zrozumienia jej warto przytoczyć inne jego słowa: „Światło stwarza atmosferę, światło pozwala nam czuć przestrzeń, światło jest wyrazem struktury”. Podobnie przedstawia naturę idei światła Juhani Palasmaa, który kieruje uwagę na wielozmysłowy odbiór architektury. Z kolei Peter Zumthor kontynuując ideę synestezji w postrzeganiu dzieł architektonicznych – światło, zmienność jego natężenia i barwy uznaje, jako element zapisu formy architektonicznej w pamięci odbiorcy. Tadao Ando pisze, że takie elementy jak światło czy wiatr mają sens tylko, jeśli za pomocą architektury wydzielimy je ze świata zewnętrznego. Na podstawie tych poglądów oraz obserwacji antropogenicznej przestrzeni można uznać kompozycyjną rolę światła za równie podstawową, co tę funkcjonalną podkreślaną m.in. przez twórców szkoły Bauhausu dążących do efektu obfitego, naturalnego światła w pomieszczeniach. Santiago Calatrava zapytany o jego rolę odpowiada: „Światło – wykorzystuję je w moich budynkach dla komfortu”. Obserwując jednak efekty światłocienia ażurowych sklepień kompleksu w Walencji, czy też lizbońskiej stacji Oriente trudno nie dostrzec w nich podstawowego zamiaru kompozycyjnego.</p> <p>W artykule, na tle teoretycznych rozważań twórców architektury ubiegłego i obecnego stulecia przedstawiono współczesne realizacje, w których przewodnim motywem kompozycyjnym były efekty wykorzystujące światło dzienne – przenikanie, rozpraszanie, odbicia, światłocień dla zbudowania niecodziennego nastroju bryły i jej wnętrza.</p> 1 [1] Ando T., Fehn S., Wolf G., Fehn T., Wolf S., Ando G., The Secret of the Shadow: Light and Shadow in Architecture, Wasmuth 2002. 2 [2] Domarzewski A., Światło jako detal architektoniczny w świątyni, „Czasopismo techniczne”, 2012, tom R. 109, z. 5-A/2. 3 [3] Eliade M., Sacrum i Profanum. O istocie religijności, Wydawnictwo KR, Warszawa1999. 4 [4] Le Corbusier, W stronę architektury, Centrum Architektury 2012. 5 [5] Pallasmaa J., Oczy skóry, Instytut Architektury, 2012. 6 [6] Rasmussen S.E., Odczuwanie architektury, (1962), Warszawa 1999 7 [7] Rogozińska-Niesłuchowska M., Architektura i Światło, Czasopismo Techniczne. Architektura 107 (z. 15. Architektura z. 7-A2), s. 324. 8 [8] Tischhauser A., Major M., Speirs J., Made of Light: The Art of Light and Architecture, Basel 2004.