1234-7175 Historia idei Kazimierza Jankowskiego i zespołu „Synapsis” The History of Kazimierz Jankowski’s and the „Synapsis” team’s ideas Praszkier Ryszard author The Robert B. Zajonc Institute for Social Studies, University of Warsaw, Warsaw, Poland Correspondence to: Ryszard Praszkier 08 08 2022 Tom 37, Numer 1 Tom 37 (2022) 51 66 Copyright © 2022 2022 <p>Artykuł jest prezentacją historii idei i praktyki doc. dr hab. n. med. Kazimierza Jankowskiego w 50-lecie utworzenia przez Niego ośrodka, znanego pod nazwą „Synapsis”. Przedstawione są kolejne zmiany i poszerzenia metod pracy z pacjentami, badanie skuteczności tych metod oraz rozwój towarzyszącej im idei. Ukazana jest droga od stosowania metod psychokorekcyjnych skoncentrowanych na jednostce do rozszerzenia na rodzinę, a następnie na środowisko. Zaprezentowany jest – nowatorski w latach 70. XX wieku – model psychoprofilaktyki środowiskowej. Równolegle dokumentowana jest przechodzeniem od pracy na oddziale zamkniętym do leczenia w trybie otwartym, a w następnym kroku – do psychiatrii środowiskowej.</p> 1 Alan R., Gill N.S., Salvador-Carulla L. (2020). The future of community psychiatry and community mental health services. Current Opinion in Psychiatry, 33(4), 375–390. 2 Beck B.J. (2008). Community psychiatry. W: T.A. Stern, J.F. Rosenbaum, M. Fava, J. Biederman, S.L. Rauch (red.), Comprehensive Clinical Psychiatry. Boston: Massachusetts General Hospital, 917–926. 3 Bieniasz M., Buza H., Jankowski K., Liciński M., Łukaszewska D., Monkiewicz J., Pilinow O., Praszkier R., Samson A., Świetlik E., Tryjarska B. (1978). Badania negatywnych zjawisk społecznych w środowisku zamieszkania oraz środki i formy przeciwdziałania tym zjawiskom. Raport zespołu naukowo-badawczego programu rządowego PR-5. Warszawa: Ośrodek Terapii Rodzin „Synapsis”. 4 Buza H., Jankowski K., Jedliński K., Praszkier R., Rogowska A., Samson A., Wroniszewski M. (1979). Leczenie schizofrenii metodami psychospołecznymi. Raport końcowy. Warszawa: Zespół Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej w m. st. Warszawie, Ośrodek Terapii Rodzin „Synapsis”. 5 Grochola K., Wiśniewski A. (2016). Związki i rozwiązki miłosne. Gry i zabawy małżeńskie. Kraków: Wydawnictwo Literackie. 6 Grzesiuk L., Tryjarska B. (1995). Jak pomagać sobie, rodzinie i innym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 7 Jankowski K. (1970). Psychophysiological Aftereffects of Prolonged Stay in Psychiatric Hospital: The Study of Factors Involved in Rehabilitation of Chronic Patients. Warszawa: State Sanatorium for Nervous Diseases. 8 Jankowski K. (1972a). Hipisi w poszukiwaniu ziemi obiecanej. Warszawa: Książka i Wiedza. 9 Jankowski K. (1972b). Psychofizjologiczne aspekty przewlekłej schizofrenii. Badania nad psychofizjologicznymi następstwami długotrwałego pobytu w tradycyjnym szpitalu psychiatrycznym. Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo PAN. 10 Jankowski K. (1974). Ocena wyników terapii w Młodzieżowym Ośrodku Leczenia Nerwic w Warszawie. Psychoterapia, 8, 8–15. 11 Jankowski K. (1975a). Od psychiatrii biologicznej do humanistycznej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. 12 Jankowski K. (1975b). Człowiek i choroba. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 13 Jankowski K. (1975c). Effects of Psycho-, Kinesi-, and Pharmacotherapy in Emotionally Disturbed Adolescents as Evaluated with Psychological and Physiological Methods: A Comparative Analysis of Therapy in In-Patient and Outpatient Settings. Final Report. Garwolin: Child Neuropsychiatric Hospital. 14 Jankowski K. (1978a). Mój Šambhala. Warszawa: Nasza Księgarnia. 15 Jankowski K. (1978b). Wprowadzenie. W: K. Jankowski (red.), Przełom w psychologii. Warszawa: Czytelnik, 9–23. 16 Jankowski K. (1981). Wprowadzenie. W: K. Jankowski (red.), Psychologia w działaniu. Warszawa: Czytelnik, 5–15. 17 Jankowski K., Buza H., Jedliński K., Praszkier R., Rogowska A., Samson A., Wroniszewski M. (1976a). Leczenie pacjentów schizofrenicznych w Ośrodku Terapii Rodzin „Synapsis”. Warszawa: Zespół Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej w m. st. Warszawie. 18 Jankowski K., Buza H., Jedlińsk K., Praszkier R., Rogowska A., Samson A., Wroniszewski M. (1976b). Psychosocial Treatment and Rehabilitation of Young Adult Schizophrenic Patients. Mid-Way Report. Warszawa: OTR. 19 Jankowski K., Liciński M. (1978). Profilaktyka i przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom społecznym w osiedlu mieszkaniowym. W: L. Frąckiewicz (red.), Wybrane problemy społeczne nowych osiedli mieszkaniowych. Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 191–205. 20 Sokół-Jedlińska J., Jedliński K., Kołodziejczyk-Stryjek A. (2019). Procesy doświadczania i zmiany na treningu interpersonalnym. W: M. Król-Fijewska (red.) Doświadczanie a psychoterapia. Warszawa: Intra. 21 Jedliński K. (1985). Pełnienie ról społecznych przez osoby ze schizofrenią. Niepublikowana praca doktorska. Warszawa: Akademia Medyczna. 22 Jedliński K. (1996). Nie dać się upokorzyć. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 23 Jedliński K. (1997). Jak rozmawiać z tymi, co stracili nadzieję. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 24 Jedliński K. (2008). Trening interpersonalny. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 25 Jedliński K. (2018). Godność. Jak ją chronić bez upokarzania innych. Kraków: Wydawnictwo Charaktery. 26 Karpowicz P. (2004). Marek Kotański. Człowiek i jego dzieło. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Kreator. 27 Liciński M. (1997, październik). Psychoterapia poza kontraktem. Wykład wygłoszony podczas I Konferencji Klubu Psychoterapii i Psychoedukacji, https://www.tpp.org.pl/materialy/psychoterapia-poza-kontraktem (dostęp: 17.06.2022). 28 Liciński M. (2010). Przemoc w pomocy. Kuligów: Towarzystwo Psychoprofilaktyczne. 29 Liciński M. (2018a). O przemocy. Kuligów: Towarzystwo Psychoprofilaktyczne. 30 Liciński M. (2018b). Przemoc wobec dzieci. Kuligów: Towarzystwo Psychoprofilaktyczne. 31 Łozińska E. (1974). Nikt nagle nie popada w obłęd. Rozmowa z doc. dr. Kazimierzem Jankowskim. Polityka, 4, 15–15. 32 Nowak A., Vallacher R.R., Praszkier R., Rychwalska A., Żochowski M. (2020). In Sync: The Emergence of Function in Minds, Groups, and Societies. New York, NY: Springer. 33 Praszkier R. (1980). Praca środowiskowa z rodzinami młodych (15–18 lat) pacjentów schizofrenicznych. Przegląd Psychologiczny, 23(4), 729–745. 34 Praszkier R. (1989). Genogramy. W: R. Praszkier (red.), Mity i rzeczywistość terapii rodzin (t. III). Warszawa: Koło TPD nr 134 przy OOZP „Synapsis”, 58–65. 35 Praszkier R. (1992). Zmieniać, nie zmieniając. Ekologia problemów rodzinnych. Warszawa: WSiP. 36 Praszkier R., Munnik P. (2022). Peace-oriented mindset. W: V.P. Glăveanu (red.), The Palgrave Encyclopedia of the Possible. Cham: Palgrave Macmillan. 37 Praszkier R., Nowak A. (2021). In and out of sync: An example of gestalt therapy. Trends in Psychology, 29(4), doi: 10.1007/s43076-021-00133-8. 38 Praszkier R., Rożycki A. (1983). Bliskie spotkania. Rzecz o treningu grupowym. Warszawa: Nasza Księgarnia. 39 Praszkier R., Strzałkowska A. (1978, grudzień). Analiza jednego z modeli treningu terapeutycznego. Referat wygłoszony na międzynarodowym sympozjum naukowym „Psychologiczne metody optymalizacji funkcjonowania w roli zawodowej”, Grzegorzewice. 40 Praszkier R., Tryjarska B. (1981). Wybrane zagadnienia związane z prowadzeniem grup treningowych. Przegląd Psychologiczny, 24(2), 341–357. 41 Praszkier R., Wroniszewski M. (2021). Autyzm a problem synchronizacji. Sztuka Leczenia, 2, 61–69, doi: 10.34938/v5vz-ej58. 42 Praszkier R., Zabłocka A. (2021). The perception of doability and how is it measured. Mind &amp; Society, 20(2), doi: 10.1007/s11299-021-00284-2. 43 Program działalności Zespołu Klubów Mieszkańców i Osiedlowych Klubów Specjalistycznych w Osiedlu „Jary” Ursynów Północny (1976). Spółdzielnia Budownictwa Mieszkaniowego „Politechnika”. Autor [Marek Liciński]. 44 Program działalności Zespołu Klubów Mieszkańców i Osiedlowych Klubów Specjalistycznych w Osiedlu „Jary” Ursynów Północny (1977). Spółdzielnia Budownictwa Mieszkaniowego „Politechnika”. Autor [Marek Liciński]. 45 Tryjarska B. (1995). Skrypty życiowe a konflikty jawne i ukryte w małżeństwie. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Wydziału Psychologii UW. 46 Tryjarska B. (2002). Kary doznawane w dzieciństwie a zachowania w konfliktach małżeńskich. Psychologia Jakości Życia, 1, 123–143. 47 Tryjarska B. (2006). Terapia rodzin. W: L. Grzesiuk (red.), Psychoterapia. Praktyka. Warszawa: ENETEIA Wydawnictwo Psychologii i Kultury, 74–141. 48 Tryjarska B. (red.) (2010). Bliskość w rodzinie. Więzi w dzieciństwie a zaburzenia w dorosłości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR. 49 Tryjarska B., Chrząstowski S. (2010). Polska adaptacja Kalifornijskiego Kwestionariusza do Badania Rodziny. Przegląd Psychologiczny, 53(1), 101–120. 50 Wciorka J. (2000). Psychiatria środowiskowa. Idea, system, metoda i tło. Postępy w Psychiatrii i Neurologii, 9, 319–337.