2544-0853 Style narodowe – architektura między apoteozą narodu a akceptacją współistnienia wspólnoty narodów National styles – architecture constructed between the apotheosis of a nation and acceptance of the co-existence of a community of nations Kwiatkowski Krzysztof author Chair of Urban Composition, Institute of Urban Design, Faculty of Architecture, Cracow University of Technology, Cracow, Poland Correspondence to: Krzysztof Kwiatkowski kwiatkow@pk.edu.pl 18 05 2020 Numer 1/2020 2020 77 86 Copyright © 2020 2020 <p>Fenomen stylów narodowych jako konstruktów kulturowych można rozpatrywać w kontekście teorii „tradycji wynalezionej” autorstwa Erica Hobsbawma. Zasadą tej teorii jest w uproszczeniu tworzenie wymyślonych, do pewnego stopnia fikcyjnych tradycji, opartych jednak na zasadach autentycznych, istniejących. Budowle wznoszone w stylu narodowym miały tworzyć jednolitą przestrzeń nasyconą pierwiastkami narodowymi. Celem tej architektonicznej ideologii była apoteoza narodu. W obecnych czasach fenomen stylów narodowych uległ całkowitemu zanikowi. Nie wznosi się nowych obiektów w tych stylach. Natomiast percepcja zachowanych dzieł architektury w stylu narodowym przeszła ewolucję. Obecnie odbiera sie je jako obiekty o zróżnicowanym stylistycznie wystroju.</p> 1 Jabłońska T., Moździerz Z., „Koliba” Pierwszy dom w stylu zakopiańskim, Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego, Zakopane 1994. 2 Koselleck R., Warstwy czasu. Studia z metahistorii, przeł. K. Krzemieniowa, J. Merecki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012. 3 Matlakowski W., Budownictwo ludowe na Podhalu, Akademia Umiejętności, Kraków 1892. 4 Moździerz Z., Dom „Pod Jedlami” Pawlikowskich, Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego, Zakopane 2003. 5 Nietzsche F., Narodziny tragedii. Niewczesne rozważania, tłum. P. Pieniążek, M. Łukasiewicz, Wydawnictwo Officyna, Łódź 2012. 6 Stefański K., Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2000. 7 Tondos B., Styl zakopiański i zakopiańszczyzna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2009. 8 Tradycja wynaleziona, red. E. Hobsbawm, T. Ranger, przeł. M. Godyń, F. Godyń, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008. 9 Witkiewicz S., Na przełęczy. Wrażenia i obrazy z Tatr, Gebethner i Wolff, Warszawa 1891. 10 Witkiewicz S., Wybór pism estetycznych, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2009. 11 Wowczak J., Jan Sas-Zubrzycki. Architekt, historyk i teoretyk architektury, Wyd. Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2017.