1895-6297 Aspekty kontroli rodzicielskiej i dyscyplinowania dziecka Parental Control and Discipline Szymańska Agnieszka author Uniwersytet Warszawski 039bjqg32 Correspondence to: Agnieszka Szymańska aszymanska@psych.uw.edu.pl 18 03 2009 Tom 14, Numer 1 2009 37 47 Copyright © 2009 2009 W badaniu szukano różnic w zakresie dystrybucji kontroli rodzicielskiej, konceptualizowanej jako uczenie dziecka zasad postępowania, oraz domagania się od niego natychmiastowego posłuszeństwa, mierzonych za pomocą skali PAiNK. Badanie przeprowadzono na 204 osobowej grupie rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli na terenie Warszawy, Krakowa i Częstochowy. Próba badana dobrana została ze względu na doświadczanie trudności wychowawczych. Połowę grupy stanowili rodzice doświadczający sukcesu wychowawczego (mający dzieci „grzeczne&#34;), drugą połowę doświadczający porażek wychowawczych (mający dzieci „ trudne &#34;); w skład każdej podgrupy wchodzili matki i ojcowie.<br />Oczekiwano, że rodzice dzieci „grzecznych &#34; będą się cechować większą kontrolą, a rodzice dzieci „ trudnych &#34; częściej będą się domagać natychmiastowego posłuszeństwa. Wielowymiarowa dwuczynnikowa analiza wariancji (MANOYA) wykazała różnice w zakresie kontroli rodzicielskiej w grupach matek, jak również efekt interakcji roli rodzicielskiej i trudności wychowawczej dla zmiennej domagania się posłuszeństwa.<br />Wyniki dowodzą różnic w zakresie dystrybucji kontroli w rodzinach dzieci „grzecznych &#34; i „ trudnych &#34;. 1 Aranowska E. (2005), Pomiar ilościowy w psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR. 2 Baumrind D. (1966), Effects of Authoritative Parental Control on Child Behavior. Child Development, 37, 4, 887-907. 3 Baumrind D. (1983), Rejoinder to Lewis's Reinterpretation of Parental Firm Control Effects: Are Authoritative Families Really Harmonious? Psychological Bulletin 94, l, 132-142. 4 Bokus B. (1989), O warunkach narracji stwarzanych dziecku przez dorosłego, [w:] A. Gurycka, M. Kofta (red.), Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych dzieci i młodzieży. Wychowanek jako podmiot działań. 95-122. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 5 Bugental D.E., Kaswan J.W., Love L.R. (1970), Perception of Contradictory Meanings Conveyed by Yerbal and Nonverbal Channels. Journal of Personality and Social Psychology, 16, 4, 647-655. 6 Bugental D.B., Krantz J., Lyon J.E., Cortez V. (1997), Who's the Boss? Differential Accessibility of Dominance Ideation In Parent-Child Relationship. Journal of Personality and Social Psychology, 72, 6, 1297-1309. 7 Bugental D.B., Lyon J.E., Lin E.K., McGrath E.P., Bimbela A. (1999), Children "Tune out" in Response to the Ambiguous Communication Style of Powerless Adults. Child Development, 70, l, 214-230. 8 Bugental D.B., Happancy K. (2000), Parent-child interaction as a power contest. Journal of Applied Developmental Psychology, 21,3, 267-282. 9 Dryll E. (1989), Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych, [w:] A. Gurycka, P. Jurczyk (red.) Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych dzieci i młodzieży. Źródło doświadczeń – szkolne środowisko wychowawcze. 197-215. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 10 Dryll E. (1995), Trudności wychowawcze: Analiza interakcji matka-dziecko w sytuacjach konfliktowych. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. 11 Dryll E., Szymańska A. (2006), Kwestionariusz do pomiaru dyrektywności serdecznej i agresywnej DAIS, niepublikowana praca specjalizacyjna. Warszawa: Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. 12 Gurycka A. (1989), Podmiotowość - postulat dla wychowania, [w:] A. Gurycka, M. Kofta (red.) Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych dzieci i młodzieży. Wychowanek jako podmiot działań. 9-24. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 13 Kofta M. (1989), Orientacja podmiotowa: zarys modelu, [w:] A. Gurycka, M. Kofta (red.) Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych dzieci i młodzieży. Wychowanek jako podmiot działań, 35-65. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 14 Krüger H.H. (2005), Wprowadzenie w teorie i metody badawcze w wychowaniu. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. 15 Philips D.Z., Ruhr M., (red.), (2004). Biblical concepts and our world. New York: Palgrave Macmillan. 16 Sawa B. (1989), Percepcja dziecka przez nauczyciela i styl jego pracy wychowawczej jako wyznaczniki doświadczeń wpływających na funkcjonowanie dzieci z zaburzeniami mowy, [w:] A. Gurycka, P. Jurczyk (red.) Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych dzieci i młodzieży. Źródło doświadczeń – szkolne środowisko wychowawcze. 99-124. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 17 Schaefer E.S. (1959), A Circumplex Model for Maternal Behavior. Journal of Abnormal Social Psychology. 59, 226-235. 18 Shugar G.W. (1989), Małe dziecko w sytuacji dwupodmiotowej: jak powstaje i na czym polega struktura Działanie Wspólne?, [w:] A. Gurycka, M. Kofta (red.) Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych dzieci i młodzieży. Wychowanek jako podmiot działań. 65-95. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 19 Szymańska A. (2007), Dyrektywność i kontrola rodzicielska w wychowaniu. Niepublikowana praca magisterska. Warszawa: Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. 20 Szymańska A. (2008), Jak wpływać na dziecko? - aspekty dyrektywności i kontroli rodzicielskiej, [w:] J. Rajang, J. Lessing-Pernak (red.) Psychologia w życiu osobistym i zawodowym człowieka. 78-89. Bydgoszcz: Instytut Psychologii, Studenckie Koła Naukowe.