2081-4488 Funkcja miasta w migracjach urodzonych za granicą pracowników akademickich. Przypadek Europy Środkowej The Function of the City in Academic Migration. The Case of Central Europe Łuczaj Kamil author Uniwersytet Łódzki Correspondence to: Kamil Łuczaj kamil.luczaj@uni.lodz.pl 31 03 2020 Nr 1 (175) 2020 (XLVI) 97 119 Copyright © 2020 2020 <p>Artykuł analizuje, w jaki sposób urodzeni za granicą pracownicy uczelni i instytucji badawczych zlokalizowanych w Polsce i w Słowacji korzystają z oferty kulturalnej i infrastruktury miast, w których podjęli pracę. Badania, oparte na indywidualnych wywiadach pogłębionych (IDI), pokazały cztery powracające wzorce dotyczące interakcji z miastem. Opierając się na podmiotowej rekonstrukcji przekonań uczestników badania, wyrażonej w formie narracji, można wyróżnić dwa style aktywne i dwa pasywne. Aktywne to „zachwyt miastem europejskim”, charakterystyczny głównie dla przybyszów z Ameryki Północnej oraz „życie w obrębie diaspory”. Style pasywne określam zaś mianem „instrumentalnego kontaktu z miastem”, typowego dla pracowników dojeżdżających z państw sąsiednich wyłącznie do pracy oraz „kontaktu powierzchownego”, czyli mało intensywnych kontaktów z podstawowymi instytucjami dostępnymi w mieście ze względu na brak czasu, charakterystyczny dla pracy akademickiej, w której trudno oddzielić od siebie aktywności zawodowe i pozazawodowe.</p> 1 Aarsen, Lonnie, Christopher J. Lortie (2009), Ending elitism in peer-review publication, „Ideas in Ecology and Evolution” 2: 18–20. 2 Antonowicz D. (2015), O nieoczekiwanych konsekwencjach procesu ekspansji szkolnictwa wyższego w Polsce, „Nauka” 4: 145–159. 3 Augé M. (2012), Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, Warszawa: WN PWN. 4 Bauder H. (2017), Sanctuary cities: Policies and practices in international perspective, „International Migration” 55:174–187. 5 Beaverstock J. (2012), Highly skilled international labour migration and world cities: expatriates, executives and entrepreneurs, w: Derudder, B., Hoyler, M., Taylor, P.J., Witlox, F. (red.), International Handbook of Globalization and World Cities, Edward Elgar Publishing, s. 240–250. 6 Benjamin W. (2015), Pasaże, Kraków: Wydawnictwo Literackie. 7 Bourdieu P. (2005), Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar. 8 Burszta W., Fatyga B. (2010), Wprowadzenie, w: Burszta, W., Duchowski, M., Fatyga, B., Hupa, A., Majewski, P., Nowiński, J., Pęczak, M., Sekuła, E., Szlendak, T. Kultura miejska w Polsce z perspektywy interdyscyplinarnych badań jakościowych, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, s. 7–18. 9 Chan T. W., Goldthorpe J.H. (2007), Social stratification and cultural consumption: The visual arts in England, „Poetics” 35, s. 168–190. 10 Chang T.C. (1995), The „expatriatisation” of Holland Village, w: Yeoh, B., Kong, L. (red.), Portraits of Places: History, Community and Identity in Singapore, Singapore: Times Editions, s. 140–157. 11 Currie J., Joan E. (2011), E-technology and work/life balance for academics with young children, „Higher Education” 62, s. 533–550. 12 Dervin F., Dirba M. (2008), Figures of Strangeness: Blending Perspectives from Mobile Academics, w: Byram, M., Dervin, F. (red.), Students, Staff and Academic Mobility in Higher Education, Cambridge: Cambridge Scholars Publishing, s. 237–259. 13 Faulkner, R.R. (1974), Coming of Age in Organizations: A Comparative Study of Career Contingencies and Adult Socialization, „Sociology of Work and Occupations 1 (3), s. 131–173. 14 Finkelstein M., Sethi W. (2014), Patterns of Faculty Internationalization: A Predictive Model, w: Huang, F., Finkelstein, M., Rostan M. (red.), The Internationalization of the Academy, Dordrecht: Springer, s. 237–258. 15 Gill R. (2010), Breaking the silence: The hidden injuries of neo-liberal academia, w: Ryan-Flood, R., 16 Gill, R. (red.), Secrecy and silence in the research process, Abingdon: Routledge, s. 228–244. 17 Glick Schiller N., Çaglar A. (red.) (2010), Locating Migration: Rescaling Cities and Migrants, Ithaca: Cornell University Press. 18 Goffman E. (1952), On Cooling the Mark Out, „Psychiatry” 15 (4), s. 451–463. 19 Grad J. (1997), Badanie uczestnictwa w kulturze artystycznej, w polskiej socjologii kultury. Analiza metodologiczno-teoretyczna, Poznań: UAM. 20 Harvey W. (2008), Strong or weak ties? British and Indian expatriate scientists finding jobs in Boston, „Global Networks” 8, s. 453–473. 21 Harvey D. (2001), Spaces of Capital: Towards a Critical Geography, New York: Routledge. 22 Ivancheva L., Gourova E. (2011), Challenges for career and mobility of researchers in Europe, „Science and Public Policy” 3, s. 185–198. 23 Kinman G., Jones F. (2008), A Life Beyond Work? Job Demands, Work-Life Balance, and Wellbeing in UK Academics, „Journal of Human Behavior in the Social Environment” 17, s. 41–60. 24 Kisiel P. (2013), Współczesne wzory uczestnictwa w kulturze, w: J. Hausner, A. Karwińska, J. Purchla (red.), Kultura a rozwój.Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, s. 345–360. 25 Kłosowski W. (2011), Uczestnictwo a dostęp, w: Kłosowski, W. (red.), Kierunek kultura. W stronę żywego uczestnictwa w kulturze, Warszawa: MCKiS, s. 43–52. 26 Koser K., Salt J. (1997), The geography of highly skilled international migration, „International Journal of Population Geography” 3 (4), s. 285–303. 27 Kotnarowski M., Piechocki P., Płachecki T., Szlendak T. (2018), Aktywność kulturalna warszawiaków. Segmentacja, Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa. 28 Kowzan P., Zielińska M., Kleina-Gwizdała A., Prusinowska M. (2016), Nie zostaje mi czasu na pracę naukową, Gdańsk–Bydgoszcz–Warszawa: Nowe Otwarcie Uniwersytetu. 29 Kwiek M. (2016), Global University Rankings in the Polish Context, w: Yudkevich, M., Altbach, P., Rumbley, L. (red.), The Global Academic Rankings Game, New York i London: Routledge, s. 146–170. 30 Macfarlane B. (2011), Professors as Intellectual Leaders: formation, identity and role, „Studies in Higher Education” 36(1), s. 57–73. 31 Loacker B., Śliwa M. (2016), ‘Moving to stay in the same place?’ Academics and theatrical artists as exemplars of the ‘mobile middle’, „Organization” 23 (5), s. 657–679. 32 Luczaj K., Bahna M. (2020), Explaining the Role of International Scholars in Semi-Peripheries. Evidence from Slovakia, „Studies in Higher Education” 4, s. 706–722. 33 Luczaj K. (2019a), Analyzing Biographies of Foreign-born Academics in Slovakia: Why Highly 34 Skilled Employees Decide to Choose a Peripheral Country, „Sociologia/Slovak Sociological Review” 3, s. 250–271. 35 Luczaj K. (2019b) Foreign-born scholars in Central Europe: a planned strategy or a ‘dart throw’?, „Journal of Higher Education Policy and Management”, DOI: 10.1080/1360080X.2019.1682955. 36 Martin B. (1984), Academics and social action, „Higher Education Review” 16, s. 17–33. 37 Meier L. (2015), Introduction: Local Lives, Work and Social Identities of Migrant Professionals in the City, w: Meier, L. (red.), Migrant Professionals in the City, New York and London: Routledge, s. 1–17. 38 Millar J., Salt J. (2008), Portfolios of mobility: the movement of expertise in transnational corporations in two sectors – aerospace and extractive industries, „Global Networks” 8 (1), s. 25–50. 39 Mitter W. (1990), Educational Reform in West and East Germany in European Perspective, „Oxford Review of Education” 3, s. 333–341. 40 Molotch H. (1993), The political economy of growth machines, „Journal of Urban Affairs” 15, s. 29–53. 41 Mucha J., Łuczaj K. (2013), Polska w świecie „krążących umysłów”. Ilościowa analiza struktury zatrudnienia zagranicznych uczonych, „Zagadnienia Naukoznawstwa” 1 (195), s. 25–43. 42 Mucha J., Łuczaj K. (2018), Polska w świecie krążących umysłów, Warszawa: WUW. 43 Niedźwiedzki D. (2012), Tożsamość społeczna migrantów wahadłowych jako wyzwanie badawcze, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 4, s. 5–22. 44 Nowakowska R. (2000), Niemieckie szkolnictwo wyższe – struktura, wybrane problemy i kierunki zmian, „Nauka i Szkolnictwo Wyższe” 2, s. 144–160. 45 Pęczak M. (2010), Co robimy po godzinach?, w: Burszta, W., Duchowski, M., Fatyga, B., Hupa A., Majewski, P., Nowiński, J., Pęczak, M., Sekuła E., Szlendak, T., Kultura miejska w Polsce z perspektywy interdyscyplinarnych badań jakościowych, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, s. 97–111. 46 Piekut A. (2013), You’ve got Starbucks and Coffee Heaven… I Can Do This! Spaces of Social Adaptation of Highly Skilled Migrants in Warsaw, „Central and Eastern European Migration Review” 2 (1), s. 113–134. 47 Przytuła S. (2014), Perception of Expatriates by Local Managers: Benefits and Problems in Mutual Cooperation, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi” 6, s. 85–102. 48 Riemsdijk M. (2015), Agents of Local Incorporation: Skilled Migrant Organizations in Oslo, Norway, w: Meier, L. (red.), Migrant Professionals in the City, New York and London: Routledge, s. 77–97. 49 Rostan M., Höhle E. (2014), The International Mobility of Faculty, w: Huang, F., Finkelstein, M.J., 50 Rostan, M. (red.) The Internationalization of the Academy Changes, Realities and Prospects, Dordrecht: Springer, s. 79–104. 51 Salt J. (1997), International Movements of the Highly Skilled, „OECD Social, Employment and Migration Working Papers” 3, Paris: OECD Publishing. 52 Shaw S., Dawson D. (2001), Purposive Leisure: Examining Parental Discourses on Family Activities, „Leisure Sciences: An Interdisciplinary Journal” 23, s. 217–231. 53 Simmel G. (1975), Mentalność mieszkańców wielkich miast, w: Tegoż, Socjologia, Warszawa: PWN, s. 514–521. 54 Skachkova P. (2007), Academic careers of immigrant women professors in the U.S., „Higher Education” 53, s. 697–738. 55 Standing G. (2019), Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa, Warszawa: WN PWN. 56 Switat M. (2017), Społeczność arabska w Polsce. Stara i nowa diaspora, Warszawa: Dialog. 57 Toma J.D. (2003), Football U. Spectator Sport in the Life of the American University, Ann Arbor: The University of Michigan Press. 58 Trice A. (2004), Mixing It Up: International Graduate Students’ Social Interactions With American Students, „Journal of College Student Development” 45(6), s. 671–687. 59 Tudge J., Hayes S., Doucet F., Odero D., Kulakova N., Tammeveski P., Meltsas M., Lee S. (2000), Parents’ Participation in Cultural Practices With Their Preschoolers, „Psicologia: Teoria e Pesquisa” 1, s.1–11. 60 Verdich, M. (2010), Creative Migration? The attraction and retention of the ‘creative class’ in Launceston, Tasmania, „Australian Geographer” 41, s. 129–140. 61 Vysotskaya V. (2015), Germany for the Ambitious: Everyday Life of Russian Professionals in a Research Center in Jülich, w: Meier, L. (red.), Migrant Professionals in the City, New York and London: Routledge, s. 98–114. 62 Wallerstein I. (2007), Analiza systemów-światów. Wprowadzenie, Warszawa: Dialog. 63 Warczok, T., Zarycki, T. (2018), Gra peryferyjna. Polska politologia w globalnym polu nauk społecznych, Warszawa: Scholar. 64 Woźniak, A. (1992), Z dziejów diaspory gruzińskiej w Polsce, „Etnografia Polska” 1, s. 81–98. 65 Yanasmayan, Z. (2015), Further Stay or Return? Insights from the Highly Educated Turkish Migrants in Amsterdam, Barcelona and London, w: Meier L. (red.), Migrant Professionals in the City, New York and London: Routledge, s. 98–114.