2083-7658 Wiara i jej widma. Na marginesie monografii Literatura a religia. Wyzwania epoki świeckiej Faith and Its Phantoms: On the Margin of the Monograph Literature and Religion. Challenges of the Secular Age Sosnowska Danuta author Uniwersytet Warszawski 039bjqg32 Correspondence to: Danuta Sosnowska d. sosnowska@uw.edu.pl 30 11 2021 Tom 18 zeszyt 3 2021 469 482 Copyright © 2021 2021 <p>W artykule przedstawiono dwutomową publikację <em>Literatura a religia. Wyzwania </em><em>epoki </em><em>ś</em><em>wieckiej </em>(Kraków 2020) jako nowatorską analizę polskiej literatury po roku 1945, w której wykorzystano nowe koncepcje badania religijności i sekularyzmu, przede wszystkim prace Charlesa Taylora. Podkreślono, że zaprezentowane w monografii odczytanie literatury modyfikuje też obraz polskiej kultury, za której cechę charakterystyczną uznaje się religijność. W odwołaniu do ważnych dyskusji i tekstów na temat sekularyzacji w publikacji zastosowano rozszerzone rozumienia religijności, wyjęte z formuły konfesyjnej. Pozwala to na ciekawe odczytania dzieł takich pisarzy, jak Witold Gombrowicz, Miron Białoszewski, Stanisław Lem, Marian Pankowski, wzbogacające paletę polskich postaw wobec wiary. Autorka artykułu zwraca uwagę na dwutomowy podział pracy: tom pierwszy prezentuje metodologie i teoretyczne ujęcia zagadnienia literatury i religii; tom drugi – analizy twórczości konkretnych pisarzy. Dzięki temu czytelnik otrzymuje kompendium sygnalizowanego przez tytuł zagadnienia, które daje mu zarówno przegląd teorii i narzędzi metodologicznych, jak i przykłady czytania na nowo dzieł literatury polskiej.</p> 1 A Czech Perspective on Faith in a Secular Age, red. T. Halik, P. Hošek, Washington 2015. 2 Česky antiklerikalismus. Zdroje, temata a podoba českeho antiklerikalismu v letech 1848–1938, S. Balik, L. Fasora, J. Hanuš, M. Vlha, Praha 2015. 3 Česky atheismus: příčiny, klady, zápory: sborník příspěkůz kurzu pro kazatele ČCE, pořá dněho Spolkem evangelických kazatelův Praze 24.–28. Ledna, red. K. Michal, Benešov 2006. 4 Halik T., Co nie jest chwiejne, jest nietrwałe. Labiryntem świata z wiarąi wątpliwościami, tłum. J. Zychowicz, Kraków 2004. 5 Hamplova D., Naboženstvi v česke společnosti na prahu 3. Tisicileti, Praha 2013. 6 Havliček T., Klingorova K. i in., Postsekularismus v Česku, Praha 2021. 7 Hrabal B., Kličky na kapesniku. Roman-interview, pytałi odpowiedzi notowałL. Szigeti, Praha 1990. 8 Koči M., A Postmodern Quest: Seeking God and Religious. Language in a Postmodern Context [w:] A Czech Perspective on Faith in a Secular Age, red. T. Halik, P. Hošek, Washington 2015. 9 Nešpor Z., Postsekularismus po česku? Ne/religiozita současne česke společnosti mezi Vychodem a Zapadem, „Střed. Časopis pro mezioborova studia Středni Evropy 19. a 20. Stoleti” 2018, nr 10. 10 Putna M.C., Česka katolicka literatura 1918–1945, Praha 2010. 11 Putna M.C., Česka katolicka literatura 1945–1989, Praha 2017. 12 Putna M.C., Česka katolicka literatura v evropskem kontextu 1848–1918, Praha 1998. 13 Reeves D., Havliček T., Postrzeganie przez dzieci miejsc kultu religijnego na terenach wiejskich Europy Środkowej: studia przypadków na pograniczu czesko-polskim i polsko-słowackim, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica” 2019, nr 35. 14 Sosnowska D., The Experience of Faith in Czech Literature after the Turn of 1989 on the Example of „Angel” by Jachym Topol and „Mefitis” by Martin Komarek [w:] The Experience of Faith in Slavic Cultures and Literatures in the Context of Postsecular Thought, red. D. Sosnowska, E. Drzewiecka, Warsaw 2018. 15 Sosnowska D., Postsekularyzm jako propozycja badania czeskiej literatury po roku 1989 – rewizje obrazu czeskiej (nie)wiary [w:] Z Polskich Studiów Slawistycznych, seria 13, t. 1, red. B. Zieliński, Prace na XVI Międzynarodowy Kongres Slawistów w Belgradzie 2018, Poznań 2018. 16 Sosnowska D., W proteście przeciwko „letniej wierze”. Modernizm i Kościół w czeskich poszukiwaniach nowoczesnej formuły religijności [w:] Problemy literatury i kultury modernizmu w Europie Środkowo-Wschodniej (1867–1918), t. 1: Teksty doświadczenia, red. E. Paczoska, I. Poniatowska, M. Chmurski, Warszawa 2017. 17 Sosnowska D., Wiara wymaga rewolucji: aktywne chrześcijaństwo J. Floriana. Analiza projektu czeskiego myśliciela w kontekście kulturowych koncepcji Floriana Znanieckiego [w:] Rewolucje w polskiej i czeskiej literaturze i sztuce XX wieku, red. G.P. Bąbiak, P. Pająk, Warszawa 2021. 18 Šotola J., Osmnact Jeruzalemů, Praha 1986. 19 Vaclavik D., Naboženstvi a moderni česka společnost, Praha 2009. 20 Vattimo G., After Christianity, New York 2002.